O jakich rozliczeniach VAT powinien wiedzieć przedsiębiorca w Bułgarii

JOANNA RUDZKA

doradca podatkowy w Pricewaterhouse- Coopers

Do 1 stycznia 2007 r., kiedy Bułgaria stała się częścią Unii Europejskiej, konieczna była harmonizacja przepisów lokalnych (m.in. w zakresie VAT) z prawem wspólnotowym. Rok 2008 przyniósł kolejne zmiany, które z jednej strony wprowadziły korzystne rozwiązania dla podatników (np. likwidacja opodatkowania zaliczek z tytułu eksportu, rozszerzenie katalogu usług podlegających rozliczeniu przez nabywcę, ułatwienia w zakresie odzyskiwania VAT), a z drugiej strony ustawodawca zaostrzył kary za wykroczenia podatkowe oraz nie zlikwidował wielu kontrowersyjnych przepisów.

Jedna ze zmian odnosi się do bardzo ciekawego rozwiązania, istniejącego w bułgarskiej ustawie o VAT już od stycznia 2003 r. Podatnicy zarejestrowani dla potrzeb VAT w Bułgarii mają możliwość skorzystania z ułatwień podatkowych, jeżeli zgłoszą do ministra finansów specjalny projekt innowacyjny. Projekt ten powinien przewidywać czas realizacji do dwóch lat. Inwestycja powinna mieć wartość powyżej 10 mln BGN i skutkować powstaniem co najmniej 50 nowych miejsc pracy.

Jeżeli projekt otrzyma specjalne zezwolenie, może skorzystać z preferencyjnego traktowania. W przypadku importu niektórych towarów możliwe jest rozliczenie VAT jedynie w deklaracji. Władze celne dopuszczają towary do obrotu pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego podatnika deklaracji celnej z zaznaczonym odpowiednim polem oraz specjalnego oświadczenia o zarejestrowaniu na VAT, jak również braku zaległości podatkowych i z tytułu ubezpieczeń społecznych. Podatnicy korzystający z preferencji mają również możliwość uzyskania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym już po 30 dniach, podczas gdy zwrot ten następuje w Bułgarii zasadniczo w terminie 45 dni od dnia złożenia deklaracji za miesiąc kończący trzymiesięczny okres (podatnicy otrzymują więc zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nawet po pół roku od powstania po ich stronie prawa do odliczenia).

Regulacja ta budzi jednak mieszane uczucia wśród podatników. Oceniana jest jako relatywnie mało skuteczna zachęta dla potencjalnych inwestorów z uwagi na biurokratyczne procedury związane z procesem otrzymania zezwolenia oraz konieczność notyfikacji do Komisji Europejskiej.

Ostatnie zmiany nie odniosły się również do pozostałych problematycznych kwestii. Sen z oczu podatnikom spędza uregulowanie podobne nieco do polskiego wymogu wystawiania faktur wewnętrznych w przypadku dokonywania wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów. Bułgarscy podatnicy zobowiązani są do sporządzania specjalnego protokołu do każdego WNT. Pomimo że wydaje się to jedynie wymogiem dokumentacyjnym, w praktyce organy podatkowe odmawiają, w razie braku protokołu, prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu WNT. Ustawodawca jedynie wydłużył czas na wystawienie protokołu (z 5 do 15 dni). Organy skarbowe obecnie aktywnie badają rozliczenia w zakresie VAT składane w okresie akcesji i wielokrotnie kwestionują prawidłowość rozliczeń nowych czynności podlegających opodatkowaniu VAT. W szczególności koncentrują się na odmawianiu prawa do zastosowania stawki 0-proc. do wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, uzasadniając to brakami formalnymi. A to właśnie kwestie formalne sprawiają najwięcej problemów podatnikom, którzy w badanych okresach pierwszy raz rozliczali transakcje wewnątrzwspólnotowe. Pamiętamy zresztą sami podobne kłopoty polskich podatników w 2004 roku.