Jak można optymalizować obciążenia podatkowe w VAT

Marcin Chomiuk, doradca podatkowy, dyrektor w Pricewaterhouse-Coopers

MARCIN CHOMIUK

doradca podatkowy, dyrektor w Pricewaterhouse-Coopers

Optymalizacja rozliczeń w zakresie VAT może być trojakiego rodzaju i dotyczyć: poprawy przepływów środków pieniężnych w zakresie VAT (czyli poprawy płynności finansowej podatnika), obniżenia stawki VAT na sprzedawane towary lub usługi (co potencjalnie może prowadzić do obniżenia ceny i zwiększenia sprzedaży) oraz redukcji realnych kosztów VAT wynikającego z braku możliwości odliczenia całości VAT na fakturze zakupowej.

Poprawa przepływów środków pieniężnych jako element planowania podatkowego jest szczególnie istotna dla wszystkich podatników będących w fazie inwestycyjnej, albo takich, którzy wykazują znaczne ilości dostaw opodatkowanych obniżonymi stawkami VAT (np. eksporterzy, producenci artykułów spożywczych, farmaceutyków). Zwykle podmioty te stale albo przejściowo wykazują nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, a co za tym idzie, mają prawo do zwrotów tej nadwyżki na swój rachunek bankowy. Należy jednak pamiętać o tym, że wystąpienie o zwrot podatku naliczonego w gotówce niekoniecznie stanowi najlepszy sposób zarządzania płynnością firmy. Ustawa o VAT przewiduje określone terminy zwrotu – odpowiednio 25, 60 oraz 180 dni. Tym samym, jeżeli podatnik nie spełnia warunków zwrotu 25-dniowego i występuje o zwrot w dłuższych okresach, to w niektórych sytuacjach rozsądniejszym rozwiązaniem jest przeniesienie określonej kwoty nadwyżki podatku naliczonego do kolejnego okresu rozliczeniowego, w którym podatnik wykaże podobną kwotę po stronie podatku należnego. Spowoduje to szybszą „konsumpcję” nadwyżki podatku naliczonego, np. podatnik, który ma 1 mln zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w 60 dni i przewiduje, iż w najbliższych miesiącach nie będzie dokonywał znaczących zakupów opodatkowanych VAT, a VAT należny z tytułu sprzedaży w kolejnych miesiącach będzie się utrzymywał na poziomie ok. 0,2 mln zł, powinien wystąpić o zwrot bezpośredni w odniesieniu do 0,6 mln, zaś pozostałe 0,4 mln przenieść do kolejnej deklaracji.

Często niewielka modyfikacja receptury lub technologii produkcji towaru pozwala bez uszczerbku dla jego jakości oraz marki obniżyć VAT na takim produkcie oraz doprowadzić potencjalnie do wzrostu jego sprzedaży, a co za tym idzie zysków podatnika. Przykładem mogą być tutaj choćby wyroby cukiernicze oraz wyroby piekarnicze. Te pierwsze są opodatkowane 22-proc. stawką VAT, a te drugie stawką 7-proc. VAT. W praktyce nawet stosunkowo niewielka zmiana technologii produkcji (np. batonów) może spowodować, że zmienią one swoją klasyfikację i będzie można do nich stosować obniżoną stawkę VAT. Czasami nie jest istotna zmiana technologii produkcji, a raczej skład surowcowy. Gumy do żucia zawierające cukier są zasadniczo opodatkowane stawką 22-proc. VAT, zaś te bezcukrowe stawką 7 proc.

Z kolei redukcja realnych kosztów VAT w procesie planowania podatkowego dotyczy podatników, którzy nie mogą odliczyć całej kwoty VAT na zakupionych towarach albo usługach (np. banki, ubezpieczyciele, zakłady opieki zdrowotnej). W zdecydowanej większości przypadków polega ona na odpowiednim modyfikowaniu modelu biznesowego, w ramach którego funkcjonuje dany podatnik. Przykładowo bank posiada spółkę zależną – centrum administracyjne dla obsługi banku. Spółka zależna obciąża bank swoim wynagrodzeniem na zasadzie koszt + marża. Usługi księgowe są opodatkowane 22-proc.VAT. Załóżmy, że koszty spółki zależnej (głównie koszty osobowe) to 100 tys. zł (w tym 50 proc. to koszty osobowe) miesięcznie, a marża to 10 proc. Obecnie koszt banku z tytułu obsługi księgowej to 134,2 tys. złotych miesięcznie (110 tys. zł