Wynagrodzenie biegłego będzie zwiększone o kwotę podatku

Uregulowane zostaną podstawy prawne do podwyższania wynagrodzenia biegłych będących podatnikami VAT o kwoty wynikające z naliczenia właściwej stawki tego podatku. Odpowiedni przepis znajdzie się w dekrecie z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym. Projekt nowelizacji dekretu wprowadza nowy ust. 2a w art. 10. Stanowi on, że wynagrodzenie biegłego, będącego podatnikiem podatku od towarów i usług, podwyższa się o stawkę podatku przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tym wynagrodzeniu. Projekt jest po drugim czytaniu w Sejmie.

Zmiana stanowi realizację zalecenia Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z 12 czerwca 2008 r. (sygn. akt S 3/08). Trybunał zasygnalizował w nim potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w związku z luką prawną w regulacjach dotyczących zasad i procedury zaliczania VAT do kosztów sądowych z tytułu należności poddanych opodatkowaniu tym podatkiem biegłych sądowych i innych osób wykonujących czynności im zlecone w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym.

Przyjęcie projektowanej nowelizacji spowoduje, że wynagrodzenie biegłego ustalane na podstawie dekretu o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym będzie wynagrodzeniem netto, a więc niezawierającym należnego podatku. Stanowić ono będzie podstawę opodatkowania VAT, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Do tak ustalonego wynagrodzenia sąd lub inny organ doliczyć będzie musiał należny podatek. Jednocześnie kwota ta jako kwota należnego podatku od towarów i usług będzie podlegała odprowadzeniu przez biegłego do budżetu państwa.

Czynności biegłych opodatkowane są podstawową 22-proc. stawką VAT. Obecnie sąd przyznaje biegłemu będącemu podatnikiem VAT wynagrodzenie bez uwzględnienia tego podatku. Zatem w praktyce to biegły ponosi pełen ciężar podatku, pokrywając go z otrzymanego wynagrodzenia, w którym obecnie VAT nie jest uwzględniany. W praktyce oznacza to, że podatek ten przestaje być dla biegłego neutralny. Jeśli nawet sąd chciałby przyznać biegłemu wynagrodzenie z właściwą stawką VAT, to nie może tego uczynić, gdyż w stosunku do tej grupy podmiotów obowiązujące przepisy nie przewidują takiej możliwości. Inaczej jest w przypadku adwokatów i radców prawnych działających na rzecz strony z urzędu, którym sąd na podstawie obowiązujących przepisów dolicza do otrzymywanego wynagrodzenia kwotę podatku obliczonego według stawki właściwej dla tego rodzaju czynności. Ten sam mechanizm będzie miał zastosowanie w przypadku biegłych. Nowelizacja zrównuje zatem zasady ustalania wynagrodzeń biegłych powoływanych przez sądy i inne władze lub organy wymiaru sprawiedliwości oraz adwokatów i radców prawnych wykonujących pomoc prawną lub obronę z urzędu.