Czy przekazanie żywności podlega VAT

Przepisy ustawy o VAT przewidują w art. 43 ust. 1 pkt 16 zwolnienie dla nieodpłatnych przekazań (darowizn) produktów spożywczych dokonywanych przez ich producentów na rzecz organizacji pożytku publicznego, z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje. Dodatkowym której wymogi zostały szczegółowo określone w art. 43 ust. 12 ustawy o VAT.

W zapytaniu wskazano, że obdarowanym ma być instytucja charytatywna, a więc można ze sporym prawdopodobieństwem założyć, że ma ona status organizacji pożytku publicznego. Natomiast najprawdopodobniej nie będzie spełniony inny warunek konieczny dla zastosowania zwolnienia, dotyczący statusu darczyńcy. Przepisy ustawy o VAT wskazują bowiem jednoznacznie, że powinien nim być producent produktów spożywczych. Z zapytania zaś wynika, że podatnik jest firmą handlową. Nie będzie miał zatem prawa do skorzystania ze zwolnienia z VAT w analizowanym zakresie.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem polskich sądów administracyjnych nieodpłatne przekazanie towarów (w tym produktów spożywczych) podlega opodatkowaniu VAT, tylko jeżeli przekazanie następuje na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jak wynika z orzecznictwa, przekazania mieszczące się w ramach prowadzonej działalności (np. przekazania na cele promocyjne i reklamowe) nie muszą być obciążane VAT. Jakkolwiek wniosek ten nie jest zgodny z przepisami dyrektyw Wspólnoty Europejskiej w sprawie VAT, w wyrokach polskich sądów administracyjnych podkreśla się, że taka konkluzja wynika z literalnego brzmienia przepisów ustawy o VAT, które w tym zakresie są po prostu niezgodne z przepisami unijnymi na korzyść dla podatników.

Powyższe oznacza, że w analizowanym przypadku, nawet pomimo braku możliwości zastosowania zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT, można byłoby uniknąć naliczania podatku, jeżeli dałoby się uzasadnić, że przekazanie następuje na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Niestety, w przypadku przekazania żywności na rzecz instytucji charytatywnej wykazanie związku z celami prowadzonego przedsiębiorstwa w stopniu wystarczającym do wyłączenia opodatkowania VAT może być trudne. W efekcie naliczenie VAT będzie zapewne konieczne.