Brak rejestracji dla celów VAT nie pozbawia prawa do odliczenia

: Status podatnika jest kategorią niezależną od jego rejestracji. Podmioty wykonujące określone czynności, we wskazanych warunkach, stają się podatnikami podatku od wartości dodanej, bez względu na dopełnienie warunków formalnych związanych z rejestracją. Faktura wystawiona przez podatnika, który nie był zarejestrowany, nie pozbawia prawa do odliczenia VAT.

: Spółka cywilna prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych. Kontrola przeprowadzona w spółce wykazała, że w sześciu pierwszych miesiącach 2005 roku podatniczka odliczyła VAT z faktur wystawionych przez podmiot niezarejestrowany. Organy podatkowe podkreśliły, że w dacie wykonania usług udokumentowanych tymi fakturami oraz w dacie ich wystawienia kontrahent nie był do tego uprawniony.

Organy podatkowe podkreśliły, że podstawy do obniżenia podatku należnego lub zwrotu podatku naliczonego nie stanowią faktury (faktury korygujące) wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do ich wystawiania. Tylko zarejestrowani podatnicy, jako podatnicy VAT czynni, zostali upoważnieni do wystawiania faktur VAT. Kontrahent spółki nie posiada statusu podatnika VAT czynnego. Ponadto organy dodały, że spółka nie skorzystała ze swojego uprawnienia i nie występowała z wnioskiem o potwierdzenie, czy kontrahent jest zarejestrowany czy zwolniony. Nie występowała też z żądaniem do wystawcy faktur o udostępnienie do wglądu potwierdzenia jego rejestracji.

: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę podatniczki. Sąd zgodził się, że ustawodawca krajowy pozbawił podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury otrzymanej od podmiotu nieuprawnionego do wystawienia faktury, m.in. ze względu na niedopełnienie obowiązku dokonania rejestracji. Jednak przepisy VI Dyrektywy, którym powinny odpowiadać przepisy krajowe, inaczej regulują prawo do odliczenia podatku. W ocenie sądu, interpretując te przepisy, należy się odwołać do fundamentalnej cechy podatku od wartości dodanej, tj. zasady neutralności. Powołując się na orzecznictwo ETS, sąd podkreślił, że status podatnika jest kategorią niezależną od jego rejestracji. Podmioty wykonujące określone czynności, we wskazanych warunkach, stają się podatnikami podatku od wartości dodanej, bez względu na dopełnienie warunków formalnych związanych z rejestracją.

Przepisy VI Dyrektywy nie stanową w ogóle o rejestracji w transakcjach krajowych. Posługują się pojęciem obowiązku zgłoszenia rozpoczęcia, zmiany lub zaprzestania działalności jako podatnik. Nie można z nich wyprowadzać wniosku, że niedopełnienie tego obowiązku powoduje utratę statusu podatnika, co łączy się z ograniczeniem prawa do odliczenia podatku czy też brakiem podstaw do jego zapłaty w sytuacji podejmowania określonych działań.

Zasadą przyjętą przez prawo wspólnotowe jest opodatkowanie czynności wykonywanych przez podatnika działającego w takim charakterze bez względu na fakt, czy dopełnił on wymogu zgłoszenia rozpoczęcia działalności właściwym organom. Przy czym dla oceny, czy dana transakcja dokonana została w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika, nie ma znaczenia fakt, czy został od niej faktycznie odprowadzony podatek. Zdaniem WSA istotne jest tylko to, czy można określić go mianem należnego z tytułu danej czynności, a więc czy organ podatkowy jest uprawniony do domagania się jego zapłaty.