Odstępstwa muszą wynikać z dyrektywy

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok w sprawie spółki Parat, dotyczący wyłączenia z opodatkowania VAT części sfinansowanej z subwencji.

W stanie faktycznym sprawy spółka Parat, zgodnie z umową o subwencjonowaniu zawartą z Magyar Fejlesztési Bank działającym w imieniu Ministerstwa Gospodarki i Transportu, dokonała inwestycji polegającej na poszerzeniu swych zdolności produkcyjnych. Na podstawie wskazanej umowy Parat uzyskała bezzwrotną subwencję w wysokości 47 proc. całkowitej kwoty wydatków na inwestycję. W związku z tymi inwestycjami Parat zaksięgowała cztery faktury i odliczyła całość wskazanego na tych fakturach VAT, czyli 10 971 718 forintów węgierskich (HUF).

Wydział kontroli dyrekcji administracji skarbowej, po przeprowadzonej kontroli, wydał decyzję, w której wskazał, że spółka powinna zmniejszyć kwotę VAT odliczonego w związku z zakupem maszyn w ramach dokonanych inwestycji ze względu na uzyskanie bezzwrotnej subwencji. Parat wniosła skargę o stwierdzenie nieważności decyzji.

Trybunał przypomniał, że zgodnie z zasadami regulującymi wspólny system VAT wszelkie ograniczenie prawa do odliczenia VAT powinny być stosowane w podobny sposób we wszystkich państwach członkowskich.

Artykuł 17 ust. 2 VI Dyrektywy w sposób jednoznaczny ustanawia zasadę odliczania przez podatnika kwot zafakturowanych tytułem VAT od dostarczanych mu towarów lub świadczonych usług, jeżeli owe towary lub usługi są wykorzystywane dla potrzeb jego własnych czynności podlegających opodatkowaniu. W konsekwencji odstępstwa są dopuszczalne wyłącznie w przypadkach przewidzianych wyraźnie w VI Dyrektywie.

Artykuł 17 ust. 6 akapit drugi VI Dyrektywy zawiera klauzulę standstill przewidującą utrzymanie w mocy krajowych wyłączeń prawa do odliczenia VAT, które znajdowały zastosowanie przed wejściem w życie VI Dyrektywy w danych państwach członkowskich. Celem tego przepisu jest umożliwienie państwom członkowskim utrzymanie w mocy – do czasu ustanowienia przez Radę wspólnotowego systemu wyłączeń prawa do odliczenia VAT – wszelkich krajowych zasad dotyczących wyłączenia prawa do odliczenia rzeczywiście stosowanych przez ich organy władzy publicznej w chwili wejścia w życie VI Dyrektywy. Jednak, w związku z tym, że chodzi o uregulowanie wprowadzające odstępstwo od zasady prawa do odliczenia VAT ustanowionej w sposób ogólny w art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy w celu zapewnienia neutralności tego podatku, uregulowanie to powinno być interpretowane w sposób ścisły.

W konsekwencji art. 17 ust. 2 i 6 VI Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w przypadku nabycia towarów subwencjonowanych z funduszy publicznych, dopuszcza odliczenie związanego z tym VAT jedynie do wysokości części nieobjętej subwencją.

Zbigniew Liptak, doradca podatkowy w Baker & McKenzie

W wyroku w sprawie Parat (C-74/08) ETS po raz kolejny musiał badać istotę klauzuli standstill zawartej w dyrektywie w sprawie VAT. Tym razem tłem sprawy były przepisy węgierskie, które ograniczały prawo do odliczenia VAT w przypadku otrzymania przez podatnika subwencji z funduszy publicznych. Trybunał stwierdził, że wszelkie ograniczenia stanowiące odstępstwo od zasady pełnego odliczania VAT muszą wprost wskazywać na konkretne kategorie towarów i usług. Nie mogą zatem mieć charakteru ogólnikowego, a takie było właśnie węgierskie ograniczenie. Odnosząc ten wyrok do polskich realiów, można wyrazić zadowolenie, że od 1 grudnia 2008 r. polski ustawodawca wyeliminował z przepisów VAT zasadę, że w przypadku poniesienia wydatku niepodlegającego zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, VAT jest nieodliczalny. W świetle tego ETS ta zasada, jako również ogólnikowa, zapewne prędzej czy później podzieliłaby los opisanego węgierskiego ograniczenia, czyli zostałaby uznana za niedopuszczalną przez ETS.