Leasing transgraniczny stanie się mniej atrakcyjny

Leasing transgraniczny stał się obiektem zainteresowania polskich firm wraz z wejściem w życie nowej ustawy o VAT w 2004 roku. Wtedy, z jednej strony, nastąpiło ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z korzystaniem z samochodów w działalności gospodarczej (nieskuteczne w świetle orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Magoora), z drugiej natomiast ustawa o VAT wprowadziła zasadę, zgodnie z którą usługi najmu, dzierżawy czy leasingu środków transportu podlegają opodatkowaniu VAT w kraju, w którym leasingodawca ma swoją siedzibę.

Usługi leasingu operacyjnego bądź najmu samochodów osobowych świadczone na rzecz polskiego podmiotu przez leasingodawcę z innego kraju UE od 2004 roku nie były uznawane za wykonane i opodatkowane VAT w Polsce. Jak podkreśla Tomasz Olkiewicz, partner w firmie doradczej MDDP, polskie podmioty, korzystające z takiego rozwiązania, otrzymywały fakturę na ratę leasingową lub czynsz z naliczonym VAT właściwym dla kraju leasingodawcy (np. 15 proc. dla Luksemburga).

- Najistotniejszą oszczędność dla polskiego podatnika przynosił fakt, że zgodnie z przepisami wewnętrznymi niektórych państw UE podatek zapłacony przez polskiego podatnika VAT z tytułu nabycia usług leasingu samochodów podlegał zwrotowi na jego wniosek - wymienia Tomasz Olkiewicz.

Dodaje, że zgodnie z zasadami przewidzianymi w VIII Dyrektywie VAT lub podatek od wartości dodanej jest zwracany przez dane państwo członkowskie podatnikom z innych państw członkowskich w takim zakresie, w jakim podatnikom zarejestrowanym dla potrzeb VAT (podatku od wartości dodanej) w danym państwie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupów towarów i usług. Tym samym, w przypadku nabycia usług leasingu samochodów osobowych od leasingodawcy z państwa członkowskiego, które nie ogranicza prawa swoich podatników do odliczenia podatku naliczonego przy leasingu takich samochodów (np. z Luksemburga bądź Niemiec), polski podatnik VAT miał prawo do uzyskania pełnego zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu usług leasingu samochodów.

Leasing operacyjny samochodów przez zagranicznego leasingodawcę na rzecz polskiego klienta mógł być realizowany w różnych wariantach, np. samochód mógł być sprowadzony z zagranicy przez zagranicznego leasingodawcę na okres do 24 miesięcy bądź zakupiony w Polsce od polskiego dealera. W tym pierwszym przypadku po upływie 24 miesięcy po stronie zagranicznego leasingodawcy powstawał obowiązek rejestracji dla potrzeb VAT w Polsce. Natomiast z drugim z wariantów wiązała się konieczność zapłaty na rzecz polskiego dealera polskiego podatku należnego od sprzedaży (i konieczność długotrwałego procesu odzyskiwania tego podatku przez leasingodawcę na podstawie przepisów VIII Dyrektywy). Jak podkreśla Tomasz Olkiewicz, w większości przypadków wybierany był pierwszy wariant. Przywóz samochodów osobowych (ale też ich zakup w Polsce) z innych państw członkowskich obarczony był dodatkowym kosztem podatku akcyzowego. W przypadku przywozu samochodów z innego państwa UE do Polski właściciel tych samochodów, a więc zagraniczny leasingodawca, był zobowiązany do zarejestrowania się w Polsce dla potrzeb podatku akcyzowego i zapłaty tego podatku w wysokości zależnej od pojemności silnika.

- W praktyce jednak zdarzało się, że podatek ten płacił polski leasingobiorca. Ponadto sprowadzony samochód, mimo że pozostawał własnością zagranicznego leasingodawcy, był rejestrowany przez użytkownika - tłumaczy Tomasz Olkiewicz.

Polski leasingobiorca jest z reguły zobowiązany do potrącenia podatku u źródła i uregulowania tego podatku w urzędzie skarbowym w związku z zapłatą rat leasingowych do zagranicznego leasingodawcy. W tym przypadku Polski leasingobiorca działa jako płatnik tego podatku niejako w imieniu zagranicznego leasingobiorcy. Nie jest to jednak regułą. Jak podkreśla Monika M. Dziedzic, partner w MDDP, wszystko zależy od definicji należności licencyjnych w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej z danym państwem UE, w którym znajduje się siedziba leasingodawcy.

W większości traktatów podatkowych zawartych przez Polskę definicja należności licencyjnych, od których z reguły trzeba płacić podatek u źródła, obejmuje wynagrodzenie za korzystanie lub prawo do korzystania z urządzenia przemysłowego, handlowego lub naukowego (przyjmuje się, że w tej kategorii mieszczą się też samochody). Ale są wyjątki. Monika M. Dziedzic jako przykład podaje umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Luksemburgiem, która zawiera definicję należności licencyjnych, nieobejmującą należności z tytułu oddania do używania urządzenia przemysłowego. Wówczas polski leasingobiorca nie musi potrącać podatku u źródła od dokonywanych na rzecz leasingodawcy z Luksemburga płatności. Inaczej jest przy zawarciu umowy z niemieckim leasingodawcą. Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z Niemcami zawiera definicję należności licencyjnych, która obejmuje też należności za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego lub handlowego. Należności te podlegają w Polsce podatkowi u źródła w wysokości 5 proc.

- Zastosowanie stawek wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania jest możliwe wyłącznie w przypadku posiadania certyfikatu potwierdzającego daną rezydencję podatkową leasingodawcy - przypomina Monika M. Dziedzic.

O ile od 1 stycznia 2010 r. nie ulegną zmianie przepisy dotyczące podatku dochodowego, w tym podatku u źródła, o tyle zmiany do ustawy o VAT, które wejdą w życie od tej daty, diametralnie zmienią zasady opodatkowania leasingu transgranicznego.

- Wskazać należy na zasady ogólne, które zostaną wprowadzone w zakresie miejsca opodatkowania usług na potrzeby VAT - podkreśla Tomasz Olkiewicz z MDDP.

Wyjaśnia, że zasady te zostaną zróżnicowane w zależności od tego, czy nabywca usługi jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, czy nie. Zgodnie z zasadą ogólną, od której przewidziano kilka wyjątków, usługa świadczona na rzecz podmiotu prowadzącego działalność (w tym usługa leasingowa) będzie podlegała opodatkowaniu w miejscu, w którym znajduje się siedziba bądź miejsce zamieszkania nabywcy tej usługi (bądź jego stałe miejsce prowadzenia działalności, w przypadku gdy to miejsce jest faktycznym odbiorcą usługi).

Ważne

Polski podatnik, wykorzystując leasing samochodów z innych państw, miał możliwość zapłaty VAT niższego niż 22 proc., a ponadto możliwość odzyskania tego podatku, gdy nabywał usługi leasingu z państw, które nie stosują ograniczeń prawa do odliczenia podatku w przypadku wykorzystania samochodów

Podatek od leasingu finansowego

Przy leasingu finansowym (odpisy amortyzacyjne są dokonywane przez leasingobiorcę) wypłacane raty leasingowe, w części dotyczącej spłaty wartości przedmiotu leasingu, nie powinny podlegać podatkowi u źródła na podstawie zawartych przez Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Powinny być kwalifikowane nie jako należności za korzystanie lub prawo do korzystania z przedmiotu leasingu, ale jako zapłata za przeniesienie własności przedmiotu leasingu, która podlega opodatkowaniu jedynie w kraju siedziby leasingodawcy. Takie stanowisko potwierdził np. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w imieniu ministra finansów, w interpretacji z 15 lipca 2009 r. (nr ITPB3/423-288/09/DK).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl