Jak rozliczyć import usług niematerialnych

Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Niekiedy podatnikami są też osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników niemających siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania albo pobytu na terytorium kraju.

Przepis ten stosuje się, jeżeli usługobiorcą jest podatnik VAT posiadający siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na terytorium kraju. Import usług niematerialnych jest obowiązkowo rozliczany przez usługobiorcę, w sytuacji gdy usługodawca nie ma siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium naszego kraju.

Trzeba przypomnieć, że po nowelizacji ustawy o VAT od 1 grudnia 2008 r. usługi niematerialne powinien rozliczać oddział spółki zagranicznej. Oddział można uznać za stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium Polski przez spółkę macierzystą.

Ustawa o VAT stanowi więc, że w ramach tak określonego importu usług do rozliczania VAT będą zobowiązani usługobiorcy. Jednak nie zawsze. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku świadczenia usług, od których podatek należny został rozliczony przez usługodawcę. Jednak reguła, że rozliczenia z tytułu importu usług dokonuje albo podmiot zagraniczny, albo usługobiorca nie dotyczy niektórych usług niematerialnych, dla których podatnikiem jest zawsze usługobiorca.

W ustawie o VAT została określona ogólna zasada, że w przypadku świadczenia usług miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługę posiada siedzibę, a w przypadku posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności, z którego świadczy usługi - miejsce, gdzie świadczący usługę posiada stałe miejsce prowadzenia działalności; w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności - miejsce stałego zamieszkania. Od tego istnieje wyjątek dla niektórych usług niematerialnych.

Miejscem świadczenia tych usług (rozliczenia VAT) jest miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa jest świadczona, a w przypadku braku stałego miejsca prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania gdy są świadczone na rzecz:

● osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, lub

● podatników mających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę.

W przypadku gdy podatnicy, którzy dokonują importu usług, nie mają obowiązku składania deklaracji podatkowej VAT-7, VAT-7K, VAT-7D lub VAT-8, deklarację podatkową składa się w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jest to deklaracja VAT-9. Natomiast gdy podatnik składa jedną z wyżej wspomnianych deklaracji, to w nich uwzględnia rozliczenie importowanych usług.

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego od importu usług.

1. Sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw;

2. Reklamy;

3. Doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz usług podobnych do tych usług, w tym w szczególności:

● usług doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 72.1),

● usług doradztwa w zakresie oprogramowania (PKWiU 72.2),

● usług prawniczych, rachunkowo-księgowych, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (PKWiU 74.1),

● usług architektonicznych i inżynierskich (PKWiU 74.2) - z wyjątkiem związanych z nieruchomościami,

● usług w zakresie badań i analiz technicznych (PKWiU 74.3);

4. Przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usług tłumaczeń;

5. Bankowych, finansowych i ubezpieczeniowych łącznie z reasekuracją, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki;

6. Dostarczania (oddelegowania) personelu;

7. Wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu;

8. Telekomunikacyjnych;

9. Nadawczych radiowych i telewizyjnych;

10. Elektronicznych;

11. Polegających na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub posługiwania się prawem, o których mowa w pkt 1-10 i 12;

12. Agentów, pośredników działających w imieniu i na rzecz innej osoby, jeżeli uczestniczą w zapewnieniu świadczenia usług, o których mowa w pkt 1-11;

13. Polegających na zapewnieniu dostępu do systemów gazowych lub elektroenergetycznych;

14. Przesyłowych: a) gazu w systemie gazowym, b) energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym;

15. Bezpośrednio związanych z usługami, o których mowa w pkt 13 i 14.

Import usług - świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca.

W kraju nabywcy opodatkowane są również usługi świadczone przez podatników spoza Unii:

● usługi elektroniczne, świadczone spoza UE, jeżeli nabywca jest z UE,

● usługi telekomunikacyjne, nadawcze radiowe i telewizyjne, świadczone spoza UE, jeżeli nabywca jest z UE i korzystanie z usług następuje w UE.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym u nabywcy od importu usług. Oznacza to, że w takim przypadku kwota podatku należnego będzie stanowiła jednocześnie u nabywcy usługi kwotę podatku naliczonego podlegającego odliczeniu na zasadach ogólnych.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w siódmym dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Przepis ten stosuje się odpowiednio do faktur za częściowe wykonanie usługi.

Jednak nie zawsze będzie można skorzystać z prawa do uwzględnienia w rozliczeniu podatku naliczonego. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika: importu usług, w związku z którymi zapłata należności jest dokonywana bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju wymienionych w załączniku nr 5 do ustawy o VAT. Załącznik nr 5 do ustawy o VAT zawiera wykaz krajów stosujących szkodliwą konkurencję, czyli tzw. raje podatkowe.

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 19 ust. 19, art. 27, art. 86 ust. 2 pkt 4 i ust. 10, art. 88 ust.1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).