Nie wszystkie opłaty podlegają VAT

W przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste po 1 maja 2004 r. VAT nalicza się tylko od pierwszej opłaty, a potem od kolejno wymagalnych opłat rocznych. Nie można od razu naliczyć VAT za cały okres użytkowania, od wszystkich opłat rocznych.

: Starostwo powiatowe oddaje w użytkowanie wieczyste nieruchomości będące własnością powiatu lub Skarbu Państwa. Organ zadał pytanie, jak rozliczyć VAT z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego ustanowionego po 1 maja 2004 r. oraz kiedy powstaje obowiązek podatkowy w tym zakresie.

W ocenie organu podatkowego w przypadku oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej, po 1 maja 2004 r., obowiązek podatkowy powstanie jednorazowo, tj. w chwili wydania towaru lub wystawienia faktury. Opodatkowaniu będzie podlegać całość świadczenia należnego od nabywcy (użytkownika wieczystego). Składa się na nie zarówno pierwsza opłata, jak również należne opłaty roczne za cały okres użytkowania (otrzymane dopiero w przyszłości), pomniejszone o kwotę należnego podatku. Jeżeli opłata zostanie uiszczona przed wydaniem nieruchomości, to obowiązek podatkowy powstanie z chwilą jej otrzymania. Obowiązek podatkowy w żaden sposób nie jest uzależniony od terminów i sposobu zapłaty lub jego braku. Tym samym uzasadnione jest naliczanie i rozliczanie z organem podatkowym VAT od opłaty pierwszej i opłat rocznych za cały okres użytkowania, tj. 99 lat.

: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie podzielił jednak interpretacji organu podatkowego. W ocenie sądu czynność oddania gruntu w użytkowanie wieczyste powinna być udokumentowana fakturą VAT. Faktura taka powinna wskazywać należność, którą użytkownik wieczysty, zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i umową obowiązany jest uiścić w chwili ustanowienia tego prawa. Będzie to kwota opłaty pierwszej powiększona o VAT. Sąd podkreślił, że użytkownik wieczysty nie jest w chwili ustanawiania jego prawa do korzystania z gruntu obowiązany do uiszczenia opłat rocznych. Opłaty te, pobierane wprawdzie także za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste, staną się jednak należne dopiero z nadejściem terminów przewidzianych w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami i skonkretyzowanych w umowie.

Zdaniem sądu, w przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wymagalna (należna) w czasie dokonywania tej czynności jest jedynie pierwsza opłata. Dlatego nie ma podstaw do uznania, że obrotem z tytułu ustanowienia przedmiotowego prawa jest zarówno kwota pierwszej opłaty, jak i hipotetyczna suma opłat rocznych za cały okres umowy. Taka interpretacja powodowałaby, że na fakturze wykazywany byłby podatek ustalany od kwot jeszcze nienależnych. A to byłoby niezgodne z ustawą o VAT. Obrotu, od którego dostawca towaru powinien w chwili dokonywania tej czynności wyliczyć i odprowadzić podatek należny, nie mogą stanowić kwoty, które staną się należne dopiero w przyszłości, i to nawet bardzo odległej (prawie za 100 lat), a także pod warunkiem, iż prawo to będzie wciąż trwało.