Były wspólnik spółki cywilnej odzyska nadpłatę VAT i akcyzy

W obecnym stanie prawnym byłym wspólnikom rozwiązanej spółki cywilnej nie przysługuje ani prawo występowania o zwrot nadpłaty w VAT czy akcyzy, ani prawo korygowania deklaracji podatkowych w tych podatkach. Wspólnikom przysługuje jedynie zwrot różnicy podatku wykazanego w deklaracji podatkowej za okres, w którym spółka cywilna była podatnikiem zarejestrowanym. Obowiązujące obecnie rozwiązanie, które nie przewiduje dla byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej możliwości wystąpienia o zwrot nadpłaty oraz prawa skorygowania deklaracji podatkowych, zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 marca 2009 r. (sygn. akt P 80/08).

Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadza przepisy umożliwiające byłym wspólnikom rozwiązanej spółki cywilnej składanie wniosków o zwrot nadpłat podatków należnych tej spółce wraz z odpowiednimi korektami deklaracji w chwili rozwiązania spółki.

Zgodnie z nowym art. 75 par. 2 pkt 1a ustawy osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki, przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku wykazanego w deklaracji VAT lub akcyzy. W takim przypadku podatnik uprawniony do zwrotu, a zatem będący wspólnikiem w chwili rozwiązania spółki, będzie musiał złożyć skorygowaną deklarację równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty oraz umowę spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki. W tym celu byli wspólnicy spółek cywilnych zostali także dodani do katalogu osób uprawnionych do skorygowania uprzednio złożonych deklaracji w zakresie nadpłaty.

Nowe przepisy określają również sposób, w jaki jest dokonywany zwrot nadpłaty podatku. Na organy podatkowe został nałożony obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w proporcjach wynikających z prawa do udziału w zysku określonego w umowie spółki. Jeżeli okaże się, że w załączonej do wniosku umowie spółki takie udziały nie zostały określone - przyjmuje się, że są one równe, a zatem zwrot będzie przysługiwał byłym wspólnikom w równych częściach.

Byli wspólnicy otrzymają zwrot nadpłaty w dowolnej formie, wskazanej przepisami Ordynacji podatkowej. W nowelizacji ustawy zrezygnowano z wymogu obowiązkowego wskazywania przez wspólników numerów rachunków bankowych do zwrotu pod rygorem złożenia kwoty nadpłaty do depozytu organu podatkowego.

W uchwalonej nowelizacji ostatecznie postanowiono, że do byłych wspólników spółki cywilnej ubiegających się o zwrot nadpłaty zastosowanie będą miały ogólne zasady dotyczące form zwrotu określone w art. 77b Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem zwrot następuje:

● na wskazany rachunek bankowy podatnika, płatnika lub inkasenta obowiązanego do posiadania rachunku bankowego;

● w gotówce, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent nie są obowiązani do posiadania rachunku bankowego, chyba że zażądają zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy.

Za dzień zwrotu nadpłaty uważa się - w zależności od formy zwrotu - dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu, złożenia przekazu pocztowego bądź wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

Nadpłata, której wysokość nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlega zwrotowi wyłącznie w kasie, natomiast nadpłata zwracana przekazem pocztowym jest pomniejszana o koszty jej zwrotu.

Na zasadach ogólnych będzie także liczony termin zwrotu nadpłaty byłemu wspólnikowi. Zgodnie z uzupełnionym art. 77 par. 1 pkt 6 termin ten wyniesienie 2 miesięce od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowaną deklaracją i umową spółki aktualną na dzień jej rozwiązania, lecz nie wcześniej niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji.

Trzeba pamiętać, że nie w każdym przypadku wspólnik otrzyma zwrot. Konsekwencją wprowadzanych rozwiązań umożliwiających byłym wspólnikom wnioskowanie o nadpłatę są zmiany w art. 76 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z dodanym par. 4 do osób, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili jej rozwiązania, odpowiednie zastosowanie mają regulacje dotyczące zaliczania nadpłat za poczet zaległości podatkowych. Podatnik nie ma całkowitej swobody w dysponowaniu nadpłatą. I tak do byłych wspólników będzie miał zastosowanie przepis, zgodnie z którym nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Dopiero w razie stwierdzenia ich braku, nadpłaty podlegają zwrotowi. Podatnik może jednak złożyć wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Jednak nadpłaty, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, czy bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku - na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot.

Na zmianach skorzystają także podatnicy, którzy bezskutecznie starali się już o zwrot nadpłaty. Nowelizacja wprowadziła przepis, zgodnie z którym w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy byli wspólnicy będą mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli przed dniem jej wejścia w życie w sprawach nadpłaty:

● odmówiono im wszczęcia postępowania,

● postępowanie zostało umorzone,

● odmówiono stwierdzenia nadpłaty.

Wyjaśnijmy, że wniosek o wznowienie należy skierować do organu, który wydał w ostatniej instancji decyzję w sprawie nadpłaty (będzie to organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce, gdzie była prowadzona działalność nieistniejącej już spółki). Nie jest konieczne, by podatnik powoływał podstawę prawną czy szeroko uzasadniał konieczność wznowienia postępowania. Ważne tylko, by jednoznacznie wyraził żądanie w tej sprawie, przy czym musi sprecyzować, jakiego wniosku ono dotyczy i jaką decyzją poprzednie postępowanie zostało zamknięte. Oczywiście powinien też wskazać, że w chwili rozwiązania spółki cywilnej był jej wspólnikiem. Pismo powinno również zawierać dane podatnika i być zaopatrzone w jego własnoręczny podpis. Nie jest wymagana dodatkowa dokumentacja. Jeżeli jednak do akt sprawy oprócz pierwotnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty i skorygowanej deklaracji nie złożono wcześniej umowy spółki cywilnej, należy ją załączyć, gdyż będzie konieczna do odzyskania nadpłaty.

Wniosek należy złożyć do organu podatkowego lub nadać listem poleconym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego najpóźniej w ostatnim dniu przewidzianego w ustawie terminu.

Znowelizowane przepisy ustawy wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

W celu skutecznego wystąpienia przez byłych wspólników z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty VAT lub akcyzy przepisy przewidują konieczność złożenia wraz z wnioskiem: skorygowanej deklaracji, a także umowy spółki, aktualnej w chwili jej rozwiązania.

Byli wspólnicy, którzy w ogóle nie składali wniosków o stwierdzenie nadpłaty, będą mogli skutecznie domagać się jej zwrotu - po wejściu w życie projektowanej ustawy - pod warunkiem że przedmiotowe roszczenie się nie przedawniło. Prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem jeżeli podatnik VAT wykazał w deklaracji podatek do zwrotu, lecz zwrot nie został dokonany w związku z rozwiązaniem spółki, to w terminie 5 lat od końca roku podatkowego można złożyć wniosek o zwrot nadpłaty. Należy pamiętać, że termin płatności podatku za grudzień (IV kwartał) przypada w styczniu.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Ustawa z 24 września 2010 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Ustawę podpisał prezydent.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).