Sprzedawcy samodzielnie dokonają zwrotu podatku zawartego w cenie

Zwrot podatku podróżnym spoza Unii Europejskiej możliwy jest w przypadku zakupów dokonywanych u sprzedawców należących do dwóch grup. Po pierwsze, są to sprzedawcy uprawnieni do samodzielnego i bezpośredniego dokonywania zwrotu turystom. Po drugie, sprzedawcy nieuprawnieni do samodzielnego dokonywania zwrotu ze względu na wartość obrotów, którzy jednak zawarli umowę w sprawie zwrotu z podmiotem, którego przedmiotem działalności jest dokonywanie zwrotu.

Oznacza to, że zgodnie z obowiązującymi przepisami sprzedawcy mogą dokonywać zwrotu sami lub za pomocą firmy pośredniczącej (operatora zwrotu).

Sprzedawcy, którzy chcą uczestniczyć w systemie tax free, mogą zwracać VAT wyłącznie od tych towarów, które zostały u nich nabyte. Jednak nie każdy sprzedawca towarów ma prawo samodzielnie dokonywać podróżnym zwrotu zapłaconego przez nich podatku. Przepisy ustawy o VAT wprowadzają warunek, zgodnie z którym mogą to być tylko sprzedawcy, u których obroty za poprzedni rok podatkowy wyniosły powyżej 400 tys. zł, ale to nie jedyny wymóg.

W przypadku zwrotu dokonywanego przez sprzedawcę przedsiębiorca ten musi spełniać ponadto następujące warunki:

● musi być podatnikiem zarejestrowanym dla potrzeb VAT,

● nie może być podatnikiem zwolnionym podmiotowo od podatku,

● musi prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Od wymogu dotyczącego wysokości obrotów istnieje jednak jeden wyjątek. Sprzedawcy mogą dokonywać zwrotu VAT również w przypadku, gdy nie spełnia warunku dotyczącego wysokości obrotów, jednak wyłącznie w odniesieniu do sprzedaży dokonanej podróżnemu w roku podatkowym, w którym spełniał ten warunek. W praktyce przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sprzedawca uprawniony do zwrotu ze względu na wysokość obrotu w jednym roku podatkowym straci to uprawnienie w roku następnym ze względu na obniżenie wysokości obrotu do kwoty mniejszej lub równej 400 tys. zł. Sprzedawca taki w kolejnym roku podatkowym, mimo niespełnienia warunku dotyczącego wysokości obrotów za poprzedni rok podatkowy, ma prawo kontynuować zwroty, ale wyłącznie w odniesieniu do sprzedaży dokonanej podróżnym w roku podatkowym, w którym spełniał warunek dotyczący wysokości obrotów.

Z przepisów ustawy wynika, że zwrotu VAT podróżnym nie może dokonywać nowy sprzedawca, a zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność. Dopiero przekroczenie w pierwszym roku podatkowym ustawowego limitu obrotów uprawnia sprzedawcę do dokonywania zwrotu podatku w następnym roku podatkowym, przy spełnieniu innych warunków ustawowo określonych.

Osiągnięcie w poprzednim roku podatkowym obrotu w wysokości nieprzekraczającej 400 tys. zł skutkuje niemożnością samodzielnego dokonywania zwrotu. Nie oznacza to jednak, że taki sprzedawca pozbawiony jest prawa do uczestniczenia w systemie tax free. W tym celu sprzedawca musi zawrzeć umowę z co najmniej jednym z podmiotów, których przedmiotem działalności jest dokonywanie zwrotu. Z możliwości tej może także korzystać sprzedawca, który dopiero rozpoczyna działalność handlową.

W Polsce działa obecnie jedna firma, która zajmuje się profesjonalnym pośrednictwem zwrotu VAT podróżnym. Na skutek zawarcia takiej umowy zwrot turyście podatku zawartego w cenie zakupów będzie dokonywany w punktach zwrotu VAT prowadzonych przez uprawniony podmiot.

Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że według stanu na dzień 31 grudnia 2009 r. spośród 4747 sprzedawców uczestniczących w systemie zwrotu podatku podróżnym 3792 sprzedawców samodzielnie dokonuje zwrotu podatku podróżnym. Oznacza to, że podróżni dokonujący zakupu towarów w Polsce mogą się ubiegać o zwrot podatku u większości podmiotów, u których dokonali zakupów (powyższe dane minister finansów przedstawił w odpowiedzi na interpelację poselską nr 15183/10).

Sprzedawcy, którzy zamierzają uczestniczyć w systemie tax free, muszą dopełnić określonych obowiązków formalnych wobec fiskusa. Podkreślić należy, że dotyczy to zarówno sprzedawców uprawnionych do samodzielnego dokonywania zwrotu, jak i tych, którzy zawarli umowę z pośrednikiem zwrotu.

Zgodnie z art. 127 ust. 4 ustawy o VAT sprzedawcy, którzy chcą uczestniczyć w systemie tax free, są zobowiązani poinformować o tym na piśmie naczelnika urzędu skarbowego. Właściwym urzędem skarbowym będzie dla nich urząd skarbowy ze względu na miejsce prowadzenia działalności podlegającej opodatkowaniu VAT, np. sklepu. Jeżeli podatnik prowadzi taką działalność na terenie dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwy będzie urząd według miejsca siedziby podatnika, a jeżeli podatnik nie posiada miejsca siedziby, właściwy będzie urząd skarbowy ze względu na miejsce zamieszkania podatnika. W pozostałych sytuacjach informację o zamiarze dokonywania zwrotu w systemie tax free należy złożyć do Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście. Takie zawiadomienie trzeba sporządzić na piśmie.

Sprzedawcy, którzy zwrotu podatku będą dokonywać za pomocą firmy pośredniczącej, są zobowiązani dodatkowo poinformować naczelnika urzędu skarbowego o miejscu, gdzie podróżny dokonujący u nich zakupu towarów może odebrać podatek, oraz z kim mają zawarte umowy o zwrot podatku, i przedłożyć kopie tych umów.

Na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 1 niedopełnienie obowiązków poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o byciu sprzedawcą oraz o miejscu, gdzie podróżny dokonujący zakupu towarów może odebrać podatek, oraz z kim sprzedawca ma podpisaną umowę o zwrotu podatku i przedłożenia ich kopii, skutkuje utratą prawa do stosowania 0-proc. stawki VAT przez sprzedawcę.

Oprócz obowiązków względem fiskusa sprzedawcy muszą również dopełnić określonych czynności, istotnych z punktu widzenia podróżnych, którym będą dokonywać zwrotu. Sprzedawcy są zobligowani do zapewnienia podróżnym pisemnej informacji o zasadach dokonywania zwrotu VAT w czterech językach: polskim, angielskim, niemieckim oraz rosyjskim. Sprzedawca, który współpracuje z pośrednikiem zwrotu, nie musi takiej informacji sporządzać samodzielnie, lecz uzyskuje ją od pośrednika.

Zwrot podatku może być dokonany przez sprzedawcę, jeżeli podróżny wywiózł zakupiony towar poza terytorium Wspólnoty nie później niż w ostatnim dniu trzeciego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał zakupu.

Podstawą do dokonania zwrotu jest przedstawienie przez podróżnego imiennego dokumentu wystawionego przez sprzedawcę, zawierającego w szczególności kwotę podatku zapłaconego przy dostawie towarów. Do dokumentu powinien być dołączony paragon z kasy rejestrującej, który sprzedawca wystawił podróżnemu.

Podróżny opuszczający Polskę i Unię Europejską musi na granicy okazać wywożone towary celnikowi (w stanie nienaruszonym) oraz czek tax free z załączonym paragonem fiskalnym. Celnik poświadcza wywóz towarów poprzez przybicie odpowiednich pieczęci na dokumencie tax free. Jest to bardzo istotne, gdyż brak stempla urzędu celnego uniemożliwia zwrot podatku.

Ponieważ zgodnie z ustawą o VAT możliwy jest wyłącznie gotówkowy zwrot VAT, turysta, aby odzyskać zwrot polskiego podatku, musi po wyjeździe z Polski wrócić, by odebrać zwrot podatku w sklepie, w którym dokonał zakupu.

Do dostawy towarów, od których dokonano zwrotu podatku podróżnemu, sprzedawca stosuje stawkę podatku 0 proc. VAT, jeżeli otrzymał dokument zawierający potwierdzenie wywozu tych towarów poza terytorium Wspólnoty przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy. Otrzymanie przez sprzedawcę dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium Wspólnoty po upływie tego terminu upoważnia go do dokonania korekty podatku należnego od tej dostawy, nie później jednak niż przed upływem 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dokonano dostawy. W takiej sytuacji sprzedawca koryguje deklarację, w której wykazał sprzedaż jako krajową ze stawką 22 proc., i stosuje stawkę 0 proc. VAT.

Sprzedawca, który zamierza uczestniczyć w systemie zwrotu na podstawie umowy podpisanej z firmą pośredniczącą, powinien wiedzieć o kilku podstawowych zasadach, na których opiera się system refundacji w ramach takiej współpracy.

Po pierwsze, tak jak w przypadku bezpośredniego zwrotu, to sprzedawca wystawia dokument tax free (tzw. czek tax free) podróżnemu w momencie dokonywania przez niego zakupów. Do dokumentu dołącza paragon dokumentujący zakupy. Również w przypadku zawarcia umowy z firmą pośredniczącą zwrot podatku może być dokonany, jeżeli podróżny wywiózł zakupiony towar poza terytorium Wspólnoty nie później niż w ostatnim dniu trzeciego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał zakupu. Oznacza to, że potwierdzenie wywozu towaru poza obszar UE musi nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zakupu. Wywóz towaru powinien być potwierdzony na tym dokumencie przez urząd celny stemplem zaopatrzonym w numerator.

Podróżny realizuje czek w punkcie zwrotu VAT, których lista zwykle dołączana jest do ulotki informacyjnej. Kwotę refundacji można otrzymać w jednym z biur wypłaty gotówki zlokalizowanym z reguły w bezpośrednim sąsiedztwie urzędu celnego. Turysta może również zrealizować czek po powrocie do domu w jednym z międzynarodowych biur firmy pośredniczącej albo odebrać pieniądze przy kolejnej wizycie w Polsce w punktach zwrotu VAT wewnątrz kraju.

Firma pośrednicząca przesyła sprzedawcy raz w miesiącu notę obciążeniową na kwotę VAT określoną w ostemplowanych przez celnika zrefundowanych turyście dokumentach tax free. Nota zawiera zestawienie numerów zrealizowanych w danym miesiącu dokumentów tax free, wartość sprzedaży brutto oraz wartość naliczonego VAT. Do noty dołączone są oryginalne, zrefundowane dokumenty. Na tej podstawie sprzedawca dokonuje płatności na rzecz firmy pośredniczącej w uzgodnionym w umowie terminie. W rozliczeniach z urzędem skarbowym stosuje stawkę 0 proc. do sprzedaży wynikającej ze zrefundowanych dokumentów tax free.

Zatem mechanizm dokonywania zwrotu za pomocą firmy pośredniczącej polega na tym, że firma ta dokonuje wypłaty podróżnemu ze swoich środków, a następnie odzyskuje wypłacone turystom kwoty od sprzedawców. Z kolei sprzedawcy mają prawo zastosowania stawki VAT w wysokości 0 proc., po warunkiem że przedstawione przez firmę pośredniczącą dokumenty potwierdzają, że towar został wywieziony poza terytorium Wspólnoty.

Z punktu widzenia sprzedawcy istotne jest to, że to na nim ciąży obowiązek zweryfikowania dostarczonych przez firmę pośredniczącą dokumentów oraz dokonania oceny zasadności zwrotu i zgodności ze stanem faktycznym. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości podmiotem odpowiedzialnym za ewentualne zaległości podatkowe w każdym przypadku będzie wyłącznie sprzedawca, który stosując 0-proc. stawkę VAT niezgodnie z przepisami, zaniża wysokość zobowiązania podatkowego lub zawyża kwotę do zwrotu. Jeżeli nieprawidłowości w rozliczaniu VAT spowodowane zostały nierzetelnością pośrednika zwrotu, sprzedawca ma jedynie możliwość dochodzenia swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej.

Zwrotu VAT podróżnym nie mogą dokonywać sprzedawcy będący podatnikami zwolnionymi podmiotowo na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT

Zwrot VAT podróżnym spoza Unii Europejskiej zasadniczo przysługuje w przypadku zakupu u sprzedawców, którzy zawarli umowę w sprawie zwrotu podatku z podmiotem, którego przedmiotem działalności jest dokonywanie zwrotu. Warunku tego nie stosuje się w przypadku, gdy sprzedawca samodzielnie dokonuje zwrotu podatku podróżnemu. Taką możliwość mają jednak tylko ci sprzedawcy, których obroty za poprzedni rok podatkowy wyniosły powyżej 400 tys. zł. Mogą oni dokonywać zwrotu podatku wyłącznie w odniesieniu do towarów nabytych przez podróżnego u tego sprzedawcy.

Rozliczenia między podmiotem, który dokonał zwrotu (pośrednikiem zwrotu), a sprzedawcą towaru regulują zawarte przez nich umowy

Zwrot dokonywany przez sprzedawcę:

● bezpośrednio w sklepie, w którym podróżny zrobił zakupy

Zwrot dokonywany przez firmę pośredniczącą:

● wypłata na granicy bezpośrednio po potwierdzaniu wywozu,

● wypłata w kraju zamieszkania podróżnego,

● wypłata przy kolejnej wizycie w Polsce w punktach zwrotu.

● poinformować naczelnika urzędu skarbowego na piśmie, że są sprzedawcami dokonującymi zwrotu;

● zapewnić podróżnym pisemną informację o zasadach zwrotu podatku w czterech językach: polskim, angielskim, niemieckim i rosyjskim;

● oznaczyć punkty sprzedaży znakiem informującym podróżnych o możliwości zakupu w tych punktach towarów, od których przysługuje zwrot podatku;

● podatnicy, którzy ze względu na wysokość obrotów nie są uprawnieni do samodzielnego zwrotu, muszą dodatkowo poinformować naczelnika urzędu skarbowego o miejscu, gdzie podróżny dokonujący u nich zakupu towarów może odebrać podatek, oraz z kim mają zawarte umowy o zwrot podatku, i przedłożyć kopie tych umów.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 126 - 130 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).