Proporcja pozwala instytucjom finansowym na odzyskanie podatku

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje podatnikowi, gdy nabywane towary lub usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych.

Gdy podatnik wykonuje zarówno czynności, w związku z którymi przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, ustawodawca nakłada na podatnika m.in. obowiązek odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami dającymi prawo do odliczenia. Przy czym związek między tymi kwotami VAT naliczonego a sprzedażą, której ma służyć, powinien być bezpośredni.

W praktyce podatnicy mogą mieć problemy z odpowiednim przyporządkowaniem kwot podatku naliczonego do konkretnej czynności opodatkowanej VAT lub zwolnionej. Wówczas przepisy prawa podatkowego pozwalają na odliczenie VAT naliczonego na podstawie proporcji obliczonej zgodnie z zasadami wskazanymi w przepisach.

Proporcję taką podatnik ustala procentowo w stosunku rocznym, na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy. Tak ustalona proporcja (współczynnik VAT) stanowi proporcję wstępną dla danego roku podatkowego. Po zakończeniu roku podatkowego podatnik będzie zobowiązany, co do zasady, do dokonania korekty kwoty podatku odliczonego na podstawie proporcji ostatecznej obliczonej dla danego roku podatkowego.

Zgodnie z ustawą o VAT, proporcję ustala się jako udział rocznego obrotu (rozumianego jako kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku) z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego w całkowitym obrocie. W związku z ustawową definicją obrotu, przy kalkulacji współczynnika uwzględnić należy:

● odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju,

● odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,

● eksport towarów,

● wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W kalkulacji proporcji nie uwzględnia się kwot wynikających z czynności bezpośrednio wskazanych w art. 90 ustawy o VAT. Mając na uwadze Dyrektywę 2006/112/WE oraz orzecznictwo ETS, dodatkowo wyłączeniu podlegają: import usług oraz WNT, jako czynności niemieszczące się w definicji obrotu (bierne opodatkowanie czynności nie stanowi, w myśl regulacji, czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej). Ponadto przy kalkulacji współczynnika nie uwzględnia się transakcji znajdujących się poza systemem VAT oraz czynności, w stosunku do których świadczący nie jest podatnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Przy kalkulacji współczynnika pamiętać należy, że implementacja zasad odliczania podatku naliczonego dokonana przez polskiego ustawodawcę wykazuje niespójność z Dyrektywą 2006/112/WE. Polski podatnik ma jednak prawo przy stosowaniu współczynnika VAT odnosić się zarówno do polskiej ustawy o VAT, jak i dyrektywy oraz orzecznictwa sądów administracyjnych i ETS.

Monika Albecka

menedżer w Deloitte

Andrzej Goc

konsultant w Deloitte

opracowała Ewa Matyszewska