Faktura za premie pieniężne nie daje prawa do odliczenia VAT

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Skoro skarżąca nie nabyła od kontrahenta żadnych usług (premie pieniężne nie są usługami), to kontrahent nie miał obowiązku wystawienia faktur VAT, a skarżąca nie mogła odliczyć VAT.

Spółka A zawarła ze spółką z o.o. (B) umowę o długoterminową współpracę gospodarczą. Na tej podstawie spółka A dokonuje dostaw towarów na rzecz spółki B, która następnie zbywa je poprzez sieć centrów handlowych. Strony umowy postanowiły, że z tytułu zrealizowania określonego poziomu zakupów w danym okresie rozliczeniowym (rok kalendarzowy) spółka A przyzna B premię pieniężną.

Spór sprowadzał się do rozliczenia premii pieniężnej w VAT. Skarżąca podniosła, że jej kontrahent otrzymał interpretację indywidualną, zgodnie z którą wypłacana spółce premia ma charakter wynagrodzenia za świadczone na rzecz kontrahenta usługi i tym samym podlega opodatkowaniu. Spółka B powinna dokumentować otrzymanie premii poprzez wystawienie faktury VAT, w której za podstawę opodatkowania przyjmuje się wartość premii pieniężnej netto i od niej nalicza podatek.

Problem był rozstrzygany wielokrotnie przez sądy administracyjne (na korzyść spółek), ale sądy twierdziły, że premia pieniężna nie jest usługą i nie podlega VAT. W omawianej sprawie spółka chciała się upewnić, czy ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawianych przez swojego kontrahenta. Skoro, wbrew stanowisku orzecznictwa, a zgodnie z interpretacją ministra finansów, kontrahent musi wystawiać faktury VAT, to skarżącej powinno przysługiwać prawo do odliczenia podatku z tych faktur.

Sąd podzielił stanowisko ministra finansów. Skarżąca miała rację, że praktyka partnera handlowego polegająca na dokumentowaniu przyznanych (otrzymanych) premii pieniężnych fakturami VAT jest sprzeczna z poglądami orzecznictwa, zwłaszcza NSA, a przede wszystkim jest niezgodna z przepisami ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054).

Z art. 106 ust. 1 oraz art. 2 pkt 22 tej ustawy wynika że fakturę VAT wystawia się w celu udokumentowania odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

W omawianej sprawie premia pieniężna ma zachęcać spółkę B do dokonywania większych zakupów od skarżącej. Wypłata premii nie jest związana z żadną konkretną dostawą i zależy wyłącznie od osiągnięcia konkretnego obrotu między stronami, nie wymaga też podejmowania innych działań przez strony.

W konsekwencji premia pieniężna nie stanowi zapłaty za jakąkolwiek usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że jedynymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT są dostawy towarów realizowane przez skarżącą na rzecz spółki B. Sam fakt, że w roku podatkowym suma wartości tych dostaw przekroczy określoną (w umowie) kwotę uprawniającą spółkę B do uzyskania od spółki A premii pieniężnej, nie powoduje, że obok dostaw towarów dochodzi między kontrahentami do świadczenia usług. Wysokość obrotu (osiągnięcie określonej jego wartości) nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT. Sąd podzielił więc stanowisko orzecznictwa.

Zgodził się jednak z ministrem finansów, że faktury VAT wystawiane przez spółkę B, dotyczące premii pieniężnych, nie są dla skarżącej źródłem podatku naliczonego. Wynika to z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Skoro skarżąca nie nabyła od kontrahenta żadnych usług, to wobec spółki B nie powstał obowiązek wystawienia faktur VAT, zaś po stronie skarżącej nie powstało uprawnienie do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach, które nie dokumentują żadnej czynności stanowiącej przedmiot opodatkowania.

Oprac. Łukasz Zalewski