Odbiorca eksportowanego towaru nie musi być podatnikiem VAT

Zasada neutralności VAT nie ogranicza prawa do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie do czynności dokonanych między zarejestrowanymi podatnikami VAT. Ewentualne niedopełnienie takiego obowiązku przez odbiorcę towaru daje możliwość zakwalifikowania takich transakcji jako eksportu towarów.

Skarżąca spółka w 2006 roku dokonywała wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Dostawcami były firmy ze Szwecji. Towar był sprzedawany firmie z Ukrainy. Organy podatkowe uznały, że transakcji tych nie można uznać za eksport towarów w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.), i określiły skarżącej zobowiązanie podatkowe.

Spór w omawianej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy dochodzi do eksportu towarów, w sytuacji gdy polski urząd celny potwierdził wywóz towarów poza granicę Unii Europejskiej, ale nabywca, czyli podmiot z kraju niebędącego członkiem Wspólnoty, nie został odnaleziony. Skarżąca chciała wykazać, że faktycznie doszło do wyeksportowania towarów, ponieważ chciała odliczyć podatek naliczony przy ich zakupie.

W sprawie zgadzały się wszystkie dokumenty. Były wystawiane faktury, a także oryginały dokumentów SAD. Z zeznań świadków i dokumentów wynikało, że skarżąca kupiła towar i sprowadziła go do składu celnego. Tam był magazynowany i odbierany własnym transportem od kontrahenta. Dane dotyczące numeru rejestracyjnego samochodu, które znajdowały się na dokumencie SAD, ustalane były telefonicznie i skarżąca podawała je agencji celnej wypełniającej w jej imieniu dokumenty SAD. Kontrahent dokonywał płatności gotówką, przekazując pieniądze osobiście do rąk podatniczki, która następnie wpłacała gotówkę w banku. Jak ustaliły organy podatkowe, z wyciągów bankowych wynika, że w tytule przelewu podawana była informacja, jakiej faktury sprzedaży dana płatność dotyczy. Kontrahenci nie weryfikowali swojej rzetelności. Na granicy nie przeprowadzano natomiast rewizji celnej, a dokumenty SAD potwierdzały wywóz towarów z Polski poza Unię Europejską, czyli na Ukrainę. Służby ukraińskie stwierdziły jednak, że odbiorca towarów jest podmiotem nieistniejącym, a samochód wykazany w deklaracjach celnych nie przekraczał granicy tego państwa.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., eksport towarów ma miejsce, jeśli łącznie spełnione są trzy przesłanki:

● wywóz towarów następuje z terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty,

● wywóz jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych,

● wywóz następuje w wykonaniu dostawy towarów.

Z powyższego przepisu wynika, że musi istnieć m.in. konkretny odbiorca towaru. Nie można uznać za eksport wywozu towarów poza UE, jeżeli nie następuje on w wykonaniu dostawy.

Sąd, odnosząc się do ustaleń organów podatkowych, które powołały się na informacje departamentu służby bezpieczeństwa Ukrainy, stwierdził, że podczas rozprawy skarżąca przedłożyła kserokopię paszportu odbiorcy. Zdaniem skarżącej informacje te pozwolą organom zidentyfikować odbiorcę i ustalić miejsce jego pobytu. Sąd przeprowadził więc dowód uzupełniający z dokumentu. Stwierdził również, że skoro polski urząd celny odnotował, iż towar przekroczył granicę ukraińską, to organ musi wyjaśnić, dlaczego nie odnotowały tego służby ukraińskie.

Sąd wskazał również, że zasada neutralności VAT nie ogranicza prawa do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie do czynności dokonanych pomiędzy podmiotami będącymi zarejestrowanymi podatnikami VAT. Zatem nawet ewentualne niedopełnienie takiego obowiązku przez ukraińskiego odbiorcę towaru, jeżeli zostanie ustalone, że był on rzeczywistym nabywcą towarów skarżącej, daje możliwość zakwalifikowania takich transakcji jako eksportu towarów.

Oprac. Łukasz Zalewski