Sprzedaż książek korzysta z niższego opodatkowania VAT

Od 1 maja tego roku sprzedaż książek nie jest już objęta 0-proc. stawką VAT, która obowiązywała w okresie przejściowym po zmianie przepisów ustawy o VAT wprowadzonych 1 stycznia 2011 r. Stosowanie obniżonej do 0 proc. stawki podatku do 30 kwietnia 2011 r. było możliwe, gdy nabycie książek od wydawców (hurtowników) nastąpiło do końca 2010 roku. Warunkiem zastosowania tej stawki było posiadanie przez podatnika (księgarnię, hurtownię) dokumentacji potwierdzającej, że książki zostały ujęte przez podatnika (dokonującego ich dostawy) w spisie z natury sporządzonym na 31 grudnia 2010 r. lub przekazane do dystrybucji przed 1 stycznia 2011 r.

W związku z tym, przy sprzedaży (dostawie) książek zakupionych do końca 2010 r. stosowana była 0-proc. stawka VAT do 30 kwietnia, natomiast wobec książek zakupionych w 2011 r. już od 1 stycznia należało stosować stawkę 5-proc.

Na podstawie ustawy o VAT z obniżonej stawki skorzysta dostawa książek oraz czasopism specjalistycznych. W wykazie towarów opodatkowanych 5-proc. stawką w załączniku nr 10 do ustawy o VAT wyszczególniono: książki drukowane - wyłącznie książki (oznaczone stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN), mapy - wytwarzane metodami poligraficznymi, z wyłączeniem ulotek; wydawnictwa w alfabecie Braille'a (PKWiU ex 58.11.1).

Bez względu natomiast na oznaczenie symbolem Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) z 5-proc. stawką można sprzedawać: książki wydawane na dyskach, taśmach i innych nośnikach, oznaczone stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN, oraz czasopisma specjalistyczne.

Trzeba też pamiętać, że zwolnieniu z podatku polega import folderów, broszur, książek, czasopism, przewodników, oprawionych lub nieoprawionych plakatów, nieoprawionych fotografii i powiększeń fotograficznych, ilustrowanych lub nieilustrowanych map geograficznych, ilustrowanych kalendarzy, których głównym celem jest zachęcanie do wyjazdów zagranicznych, w szczególności do uczestnictwa w spotkaniach lub imprezach o charakterze kulturalnym, turystycznym, sportowym, religijnym lub zawodowym, pod warunkiem że towary te:

● są przeznaczone do bezpłatnego rozdania oraz

● nie zawierają więcej niż 25 proc. powierzchni prywatnej reklamy, oraz

● mają charakter materiałów promocyjnych.

Okres przejściowy na 0-proc. stawkę skończył się 30 kwietnia i obecnie należy stosować stawkę w wysokości 5 proc. Trzeba też zwrócić uwagę, że nie wszystkie książki będą korzystały z obniżonej stawki. Obecnie z 5-proc. stawki (dawniej z 0-proc.) nie mogą korzystać książki elektroniczne, czyli tzw. e-booki i książki czytane, czyli tzw. audiobooki, gdy nie posiadają międzynarodowego znormalizowanego numeru książki - ISBN (International Standard Book Number), który służy do identyfikacji wydawcy i wydawanych przez niego publikacji.

Oznaczenie ISBN jest to trzynastocyfrowy symbol nadawany wszystkim książkom ukazującym się na świecie i składa się z części: 1) grupa narodowa, językowa lub geograficzna (np. 83 - Polska), 2) wydawca, 3) konkretna książka, 4) numer kontrolny (dodatkowo na początku występują jeszcze trzy cyfry 978).

Przynależność do systemu numeracji ISBN jest dobrowolna, a przydział numerów ISBN jest bezpłatny.

Książki, które nie posiadają międzynarodowego znormalizowanego numeru książki - ISBN, są opodatkowane 23-proc. stawką podstawową. Stawce podstawowej będą też podlegały: książki adresowe o zasięgu krajowym, regionalnym i lokalnym; książki telefoniczne, ulotki.

Oznacza to, że 5-proc. VAT mogą być objęte np. e-booki, ale pod warunkiem posiadania kodu ISBN. Ponadto stawka obniżona ma zastosowanie do e-booków na nośnikach fizycznych, gdyż e-booki przesyłane internetem traktowane są jako usługa elektroniczna, do której należy stosować stawkę podstawową.

Ogólna zasada określona w ustawie o VAT stanowi, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jednak przy dostawie książek został określony szczególny moment powstania tego obowiązku. W tym przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury lub otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu dostawy:

● książek drukowanych (PKWiU ex 58.11.1) - z wyłączeniem map i ulotek,

● gazet, czasopism i magazynów, drukowanych (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1)

● nie później jednak niż 60. dnia, licząc od dnia wydania tych towarów.

Jeżeli umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury dokumentującej faktyczną dostawę, nie później jednak niż po upływie 120 dni, licząc od pierwszego dnia wydania tych wydawnictw.

Jeszcze inaczej został określony obowiązek podatkowy dla drukarni. Powstanie on z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - z tytułu czynności polegających na drukowaniu:

● książek (PKWiU ex 58.11.1) - z wyłączeniem map i ulotek,

● gazet, czasopism i magazynów (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1)

● nie później jednak niż 90. dnia, licząc od dnia wykonania czynności.

Konstrukcja załączników do ustawy o VAT, które obowiązują po zmianach od 2011 roku, może rodzić wątpliwości co do właściwej stawki VAT na książki. Jest to spowodowane tym, że książki zostały wyszczególnione w poz. 72 załącznika nr 3 (opodatkowanie stawką 8-proc.) oraz w poz. 32 - 33 załącznika nr 10 (opodatkowanie stawką 5-proc.). Jednak ogólna zasada stanowi, że stawkę z danej tabeli stosuję się, tylko gdy z innej tabeli (załącznika do ustawy o VAT lub przepisów rozporządzenia wykonawczego) nie wynika niższa stawka lub zwolnienie. Zastosowanie więc ma ta stawka, która znajduje się w tabeli z niższą wartością (lub określająca czynności zwolnione).

W objaśnieniach do tabeli z 5-proc. VAT, które znajdują się na końcu załącznika nr 10 do ustawy o VAT, wskazano, że wykaz nie ma zastosowania dla zakresu sprzedaży towarów zwolnionych od podatku lub opodatkowanych stawką 0 proc. Natomiast na końcu załącznika nr 3 określającego opodatkowanie 8-proc. VAT zawarto zastrzeżenie, że wykaz nie ma zastosowania dla zakresu sprzedaży towarów i usług zwolnionych od podatku lub opodatkowanych stawkami niższymi niż stawka, której dotyczy załącznik.

Oznacza to, że w celu prawidłowego ustalenia wysokości VAT na książki należy stosować załącznik nr 10, czyli będzie tu miała zastosowanie 5-proc. stawka podatku.

Okres przejściowy

● dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia książek drukowanych (PKWiU ex 58.11.1) - z wyłączeniem map i ulotek - oznaczonych stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN,

● importu drukowanych książek i broszur (ex CN 4901), oznaczonych stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN.

● książkom i broszurom (od 5 stron),

● książkom na kasetach audio,

● książkom na nośniku elektronicznym,

● książkom w postaci mikroform (mikrofisze, mikrofilmy),

● książkom drukowanym alfabetem Braille'a,

● kasetom i płytom, które są uzupełnieniem książki,

● mapom i atlasom,

● programom komputerowym,

● edukacyjnym filmom i taśmom wideo.

1) drukarnie, które od 1 stycznia 2011 r. sprzedawały książki objęte sporządzonym przez siebie spisem z natury na dzień 31 grudnia 2010 r.

2) wydawcy, którzy od 1 stycznia 2011 r. sprzedawali książki: objęte sporządzonym przez siebie spisem z natury na 31 grudnia 2010 r., lub przekazane im przez drukarnie (w ramach dostawy towarów) przed 1 stycznia 2011 r. przy właściwym udokumentowaniu tych okoliczności

3) hurtownie, które od 1 stycznia 2011 r. sprzedawały książki: objęte sporządzonym przez siebie spisem z natury na 31 grudnia 2010 r., lub dostarczone im przez wydawców po 31 grudnia 2010 r., pod warunkiem posiadania dokumentacji potwierdzającej przekazanie tych książek do dystrybucji przed 1 stycznia 2011 r.

4) księgarnie, które od 1 stycznia 2011 r. sprzedawały książki: objęte sporządzonym przez siebie spisem z natury na 31 grudnia 2010 r., lub dostarczone im przez wydawców lub hurtownie po 31 grudnia 2010 r., pod warunkiem posiadania dokumentacji potwierdzającej przekazanie tych książek do dystrybucji przed 1 stycznia 2011 r.

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Art. 19 ust. 13, art. 41 ust. 1 i ust. 2a, art. 73, art. 146a pkt 1 oraz poz. 72 załącznika nr 3 i poz. 32 - 34 załącznika nr 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 37 - 38 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 73, poz. 392).