Sprzedawca zwróci turyście VAT przelewem na konto

Sprzedawcy i turyści od lat narzekają na bariery w polskich regulacjach dotyczących systemu zwrotu VAT podróżnym, tzw. tax free for tourists. Regulacje te wprowadzone zostały do ustawy o VAT w 1999 r. w celu dostosowania prawa polskiego do regulacji obowiązujących w krajach UE i niemal w niezmienionym kształcie obowiązują do dziś. W efekcie podatek zapłacony w cenie zakupionych w Polsce towarów sprzedawca może zwracać tylko w gotówce, w polskich złotych, a możliwość stosowania do takiej sprzedaży 0-proc. stawki VAT jest mocno ograniczona krótkim terminem na dokonanie korekty oraz uciążliwymi obowiązkami dokumentacyjnymi. Przepisy mają się jednak zmienić. Nowelizacja ustawy o VAT, którą w tym tygodniu będzie zajmował się Senat, wprowadza znaczące uproszczenia w przepisach, które mają wejść w życie już 1 kwietnia. Może nie są to zmiany tak daleko idące, jak postulowali przedsiębiorcy, ale jest szansa, że pozwolą one na zwiększenie liczby transakcji zwrotu VAT na terytorium kraju.

System tax free regulują przepisy art. 126 - 130 ustawy o VAT. Przypomnijmy, że prawo do zwrotu VAT od zakupionych towarów przysługuje osobom fizycznym spoza Unii Europejskiej. Podatek może zwrócić bezpośrednio sprzedawca (jeśli jego obrót za poprzedni rok podatkowy wyniósł powyżej 400 tys. zł) lub firma pośrednicząca (w Polsce działa jeden pośrednik zwrotu), z którą sklep zawarł odpowiednią umowę. W każdym wypadku zwrot możliwy jest wyłącznie w gotówce. Zatem w zależności od tego, kto dokonuje zwrotu, turysta musi odpowiednio: albo wrócić do polskiego sklepu, albo udać się do jednego z punktów zwrotu VAT przez pośrednika znajdującego się na terytorium Polski lub w swoim kraju. W praktyce powoduje to, że obecnie sprzedawca samodzielnie może świadczyć usługę tax free w zasadzie jedynie w stosunku do podróżnych, którzy odwiedzają Polskę co najmniej kilka razy w roku i mogą wrócić do sklepu po zwrot podatku w ciągu kilku miesięcy od zakupu.

Nowe przepisy dopuszczają dokonywanie zwrotu nie tylko w formie wypłaty gotówkowej, ale również polecenia przelewu, czeku rozrachunkowego lub karty płatniczej. Oznacza to, że zarówno firma pośrednicząca, jak i sprzedawca będą mogli dokonać zwrotu podróżnemu w formie bezgotówkowej bez jego obecności w sklepie czy punkcie wypłat. Pieniądze podróżny będzie mógł otrzymać np. przelewem na swoje konto. Oczywiście sprzedawca będzie musiał dysponować dokumentami potwierdzającymi dokonanie zwrotu kwoty tego podatku, w przypadku gdy zwrot podatku zostanie dokonany w formie polecenia przelewu, czeku rozrachunkowego lub karty płatniczej. Będą zatem potrzebne odpowiednie wyciągi bankowe czy potwierdzenia przelewów.

Do dostaw towarów, od których dokonano zwrotu podróżnemu, sprzedawca stosuje 0-proc. stawkę VAT. Warunkiem jest m.in. otrzymanie dokumentu (tzw. dokument tax free), na którym urząd celny potwierdził wywóz towarów przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy.

Otrzymanie przez sprzedawcę dokumentu potwierdzającego wywóz towaru po upływie tego terminu umożliwia zastosowanie korekty podatku należnego od tej dostawy, nie później jednak niż przed upływem 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dokonano dostawy. W takiej sytuacji sprzedawca koryguje deklarację, w której wykazał sprzedaż jako krajową ze stawką 23 proc. VAT i stosuje stawkę 0 proc. VAT. Nowelizacja zakłada, że półroczny okres zostanie przedłużony do 10 miesięcy.

Wprowadzane zmiany rozwiążą jeszcze jeden problem. Obecnie przepisy nie określają, w rozliczeniu za jaki okres korekta powinna zostać dokonana. Przewidziany jest jedynie końcowy termin, w którym podatnik może skorygować podatek należny, tj. ostatni dzień szóstego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy. W praktyce podatnicy mają wątpliwości, czy należy korygować deklarację za okres, w którym miała miejsce sprzedaż danego towaru i został rozliczony podatek należny (korekta wstecz), czy też deklarację za okres, w którym otrzymano potwierdzenie wywozu (korekta na bieżąco). Po zmianie ustawy zostanie doprecyzowane, że korekty podatku należnego od tej dostawy sprzedawca dokonuje w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym otrzymał dokument.

Istotne zmiany będą także dotyczyły samego dokumentu tax free (tzw. czeku tax free). Dokument ten, na którym celnik potwierdza wywóz towarów, jest podstawą do dokonania zwrotu niezależnie od tego, czy sprzedawca świadczy usługę samodzielnie, czy przy pomocy operatora zwrotu. Dokument ten wystawia sprzedawca na imię i nazwisko podróżnego oraz trzeba do niego dołączyć paragon. Obecnie należy stosować urzędowy wzór dokumentu, który określa rozporządzenie ministra finansów z 26 kwietnia 2004 r. Ustala ono nie tylko jego dokładny wzór, ale również sposób wypełniania.

Ustawodawca wskazał szczegółowo jego elementy i sposób ich rozmieszczenia. Jednak praktyka pokazała, że wypełnianie zgodnie z tymi wytycznymi dokumentu - który pozwala ująć nie więcej niż 7 pozycji dla zakupionych towarów - sprawia trudności. Powodowało to liczne spory z organami podatkowymi, które kwestionowały prawidłowość dokumentów wystawianych przez sprzedawcę. Aby uniknąć sporów z fiskusem, sprzedawcy w przypadku większej liczby transakcji nie mogli dołączać do jednego dokumentu więcej niż jednego paragonu ani wystawiać więcej niż jednego dokumentu tax free do jednego paragonu. W przypadku zakupu większej liczby towarów sprzedawca musiał po każdych 7 pozycjach (dających w sumie kwotę min. 200 zł brutto) wydrukować nowy paragon i wystawić do niego kolejny dokument tax free.

Na skutek zmian przestanie obowiązywać wzór urzędowy takiego druku. Zamiast tego minister finansów określi w rozporządzeniu niezbędne dane, które powinien on zawierać. Zachowanie wszystkich wymaganych elementów będzie wystarczające do tego, aby taki dokument stanowił podstawę do zwrotu VAT.

Ułatwienia obejmą również firmy pośredniczące, co może zachęcić nowe podmioty gospodarcze do podjęcia działalności polegającej na świadczeniu usług tax free. Okres ważności zaświadczeń od ministra finansów uprawniających do prowadzenia działalności zostanie przedłużony z roku do 2 lat. Zlikwidowany zostanie także wymóg, aby firma, która zamierza wystąpić o wydanie zaświadczenia, musiała mieć zawarte umowy ze sprzedawcami w sprawie zwrotu podatku. Jest to przepis o tyle niefortunny, że nakłada na firmy obowiązek zawarcia umowy w sprawie zwrotu jako warunek wydania zaświadczenia, które dopiero uprawnia do prowadzenia działalności w zakresie zwrotu VAT.

Usługi tax free jako pośrednicy zwrotu mogą świadczyć wyłącznie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, a zatem jedynie spółki kapitałowe. Prawa takiego nie mają przedsiębiorcy prowadzący działalność w innych formach, w szczególności spółki osobowe. Spółka musi być zarejestrowanym podatnikiem VAT co najmniej od 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia. Konieczne jest także zawiadomienie na piśmie naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze rozpoczęcia działalności w zakresie zwrotu podatku podróżnym.

System tax free obejmuje wyłącznie towary, które w stanie nienaruszonym zostały wywiezione poza terytorium Wspólnoty w bagażu osobistym podróżnego. Warunkiem zwrotu jest wywóz towarów przed końcem trzeciego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dostawa została dokonana.

Zwrot podatku nie przysługuje w przypadku nabycia paliw silnikowych. Inne towary, w tym wyroby akcyzowe, np. alkohol czy papierosy, są zatem objęte systemem refundacji, przy czym oczywiście zwracany jest wyłącznie VAT, nie akcyza naliczona od tych wyrobów.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 126 - 130 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).