Rynek czeka na rozstrzygnięcia co do VAT od abonamentów medycznych

W świetle ustawy o VAT finansowanie przez pracodawców pakietów medycznych dla pracowników może być traktowane jako nieodpłatne świadczenie usług. Zgodnie z przyjętą praktyką świadczenie to nie jest jednak opodatkowane, ponieważ pracodawcy nabywają pakiety medyczne jako świadczenia zwolnione z VAT.

Trwające obecnie prace nad nowelizacją ustawy o VAT dotyczą m.in. nieodpłatnego świadczenia usług. Opodatkowaniu, tak jak dotychczas, ma podlegać nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników. Wyeliminowany ma jednak zostać warunek dotyczący możliwości odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów lub usług związanych z tymi usługami, od którego aktualnie uzależnione jest opodatkowanie nieodpłatnego świadczenia. W związku z planowaną zmianą mogą się pojawić wątpliwości czy finansowanie pracownikom pakietów medycznych nie zostanie opodatkowane VAT.

Prace nad nowelizacją są cały czas w toku i trudno obecnie przewidzieć jej ostateczny kształt. W trakcie prac zgłoszono propozycję zachowania obowiązującego dotychczas warunku. Jednocześnie resort finansów deklaruje, że pakiety medyczne przekazywane pracownikom nie będą opodatkowane. Można przypuszczać, że minister ureguluje tę kwestię w rozporządzeniu. Do czasu ostatecznego wyjaśnienia tego zagadnienia może ono jednak budzić wątpliwości podatników.

Zgodnie z przyjętą praktyką w przypadku nabywania przez pracodawców pakietów medycznych na rzecz członków rodzin pracowników pracownicy są obciążani kosztami zakupu tych pakietów.

Do końca 2010 r. tego typu świadczenia realizowane przez pracodawców korzystały ze zwolnienia z VAT. Zwolnieniu podlegały bowiem usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej sklasyfikowane w PKWiU w grupowaniu 85, z wyłączeniem usług weterynaryjnych. W praktyce zwolnieniem objęte były wszystkie usługi o charakterze medycznym niezależnie od tego, kto świadczył usługę.

Od 1 stycznia 2011 r. w miejsce dotychczasowej regulacji wprowadzono zwolnienie dla:

● usług w zakresie opieki medycznej służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawy towarów i świadczenia usług ściśle z tymi usługami związanych, wykonywanych przez zakłady opieki zdrowotnej;

● usług w zakresie opieki medycznej służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczonych przez lekarzy i lekarzy dentystów, pielęgniarki i położne, osoby wykonujące inne zawody medyczne, psychologów.

Aktualnie przepisy określają zatem nie tylko rodzaj usług medycznych podlegających zwolnieniu, ale również podmioty, których usługi korzystają ze zwolnienia. Zgodnie z nowymi przepisami zwolnieniem objęte są wyłącznie świadczenia realizowane przez podmioty wskazane w ustawie (zakłady opieki zdrowotnej, lekarzy i lekarzy dentystów, pielęgniarki i położne, osoby wykonujące inne zawody medyczne, psychologów) i w rozporządzeniu ministra finansów (uczelnie medyczne). Pozostałym podmiotom, nawet jeżeli świadczą usługi o charakterze medycznym, zwolnienie nie przysługuje.

Biorąc pod uwagę powyższą zmianę, można mieć wątpliwości, czy w przypadku zakupu przez pracodawcę świadczeń medycznych na rzecz członków rodzin pracowników i następnie obciążania kosztami tych usług pracowników zwolnienie może mieć zastosowanie. Kierując się aktualnym brzmieniem przepisów, należałoby uznać, że odsprzedaż usług medycznych przez pracodawców niebędących zakładem opieki zdrowotnej ani uczelnią medyczną nie podlega zwolnieniu z VAT (zastosowanie powinna znaleźć podstawowa stawka VAT).

Dostrzegając powyższy problem, ustawodawca planuje jednak wprowadzić odpowiednie zmiany w przepisach. W toku aktualnych prac nad nowelizacją ustawy o VAT w ramach podkomisji komisji finansów publicznych zaproponowano rozszerzenie zakresu zwolnienia na zakup usług na rzecz osoby trzeciej (np. członka rodziny pracownika) od podmiotu uprawnionego do zwolnienia (np. ZOZ). Jeżeli projektowana zmiana wejdzie w życie, usunięte zostaną zasygnalizowane powyżej wątpliwości: od dnia wejścia w życie nowelizacji usługi medyczne odsprzedawane przez pracodawców będą objęte zwolnieniem. Nadal jednak sporna może pozostać kwestia opodatkowania tego typu świadczeń w okresie między 1 stycznia 2011 r. a dniem wejścia w życie nowych przepisów. Nie jest bowiem do końca jasne, czy planowana zmiana ma wyłącznie charakter doprecyzowujący.

Niezależnie od wskazanych powyżej zmian w ustawie o VAT sytuacja w zakresie opodatkowania ubezpieczeń zdrowotnych finansowanych pracownikom przez pracodawców nie powinna ulec zmianie. Tego typu usługi nadal są objęte zwolnieniem. Inaczej niż w przypadku świadczeń medycznych znowelizowane przepisy nie przewidują bowiem ograniczenia zwolnienia dla usług ubezpieczeniowych do świadczeń realizowanych tylko przez określone podmioty. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, że zwolnieniu podlegają "usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji".

W rezultacie w świetle aktualnych przepisów pracodawcy oferujący ubezpieczenia swoim pracownikom nie powinni naliczać VAT od tych świadczeń.

Patrycja Kowalczyk

doradca podatkowy Accreo Taxand