Współczynnik sprzeczny z prawem UE

Dyskutowana w Sejmie nowelizacja ustawy o VAT zakłada zmianę przepisów dotyczących odliczania VAT na podstawie współczynnika sprzedaży VAT. Planowana zmiana jest częściowo wymuszona orzecznictwem sądowym potwierdzającym, że wprowadzone w Polsce ograniczenia w odliczaniu VAT przez podatników o niskim współczynniku sprzedaży VAT nie mają uzasadnienia w Dyrektywie VAT. Należy jednak zastanowić się, czy wdrażając projektowane zmiany Polska ponownie nie narazi się na zarzuty niezgodności prawa krajowego z prawem unijnym.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatnicy odliczający VAT na podstawie proporcji sprzedaży (współczynnik VAT), u których współczynnik VAT przekroczył 98 proc., mogą odliczyć cały VAT naliczony. Takie prawo nie przysługuje podatnikom, u których współczynnik VAT nie przekroczył 2 proc.

Z uwagi na to, że brak prawa do odliczenia VAT u podatników o współczynniku VAT poniżej 2 proc. był często kwestionowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jako sprzeczny z regulacjami UE, pojawiła się konieczność dostosowania krajowych regulacji do unijnych.

Najnowsze brzmienie projektu nowelizacji ustawy o VAT zakłada, że podatnicy o współczynniku VAT niższym niż 2 proc. mają prawo uznać, że współczynnik ten wynosi 0 proc. Jednocześnie podatnicy, u których współczynnik VAT przekroczył 98 proc., zaś wynikająca z zastosowania tej proporcji kwota VAT niepodlegającego odliczeniu będzie niższa w skali roku niż 500 zł, mają prawo przyjąć, że współczynnik VAT wyniósł 100 proc.

Zapewne celem ustawodawcy przyświecającym wprowadzeniu zmian w VAT jest zniesienie dotychczasowych ograniczeń w odliczaniu VAT przez podatników o niskim współczynniku VAT. W niektórych przypadkach te ograniczenia rzeczywiście znikną bądź zostaną zmniejszone. Z drugiej strony projektowane zmiany nie dla wszystkich muszą skutkować poprawą sytuacji w odliczaniu VAT. Przykładowo podatnicy, u których współczynnik VAT wynosi 99 proc., mogli dotychczas odliczać pełną kwotę VAT naliczonego. Natomiast zgodnie z nowymi przepisami pełne odliczenie VAT będzie im przysługiwać tylko wtedy, gdy kwota VAT niepodlegającego odliczeniu będzie mniejsza niż 500 zł w skali roku. W praktyce może to oznaczać, że stosowanie pełnego odliczenia na podstawie nowych przepisów ustawy o VAT zostanie ograniczone tylko do podatników ponoszących bardzo niskie koszty ogólne funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Wprowadzenie zmian w VAT w proponowanym obecnie kształcie może skutkować pogorszeniem sytuacji pewnej grupy podatników z uwagi na odebranie im prawa do pełnego odliczenia VAT, które przysługuje im na podstawie aktualnych przepisów krajowych. Taka negatywna zmiana sytuacji tej grupy podatników może zostać uznana za sprzeczną z prawem unijnym z uwagi na naruszenie tzw. klauzuli stand still (zasada stałości). Należy bowiem podkreślić, że wprowadzenie ograniczeń prawa do odliczenia VAT po uprzedniej liberalizacji tego prawa jest niezgodne z dyrektywą VAT.

W rezultacie przed ostatecznym podjęciem decyzji co do kształtu zmienionych przepisów ustawy o VAT może warto się zastanowić, czy taka zmiana nie spowoduje otwarcia kolejnej podatkowej puszki Pandory i nie narazi Skarb Państwa na dodatkowe koszty.

@RY1@i02/2011/030/i02.2011.030.086.002b.001.jpg@RY2@

Marcin Zawadzki, doradca podatkowy, konsultant w MDDP Doradztwo Podatkowe

em