Takiej rewolucji w VAT nie było od 2004 roku

Nie sposób w krótkim artykule omówić wszystkich zmian, dlatego dziś przedstawimy tylko wybrane zagadnienia związane z nowym VAT.

Wśród zmian w ustawie o podatku od towarów i usług, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2011 r., należy w pierwszej kolejności wskazać na zmianę definicji towaru. Zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym do końca 2010 r., za towar uznawało się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Od 1 stycznia 2011 r. przez pojęcie "towary", na gruncie przepisów o VAT, rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Pomimo sygnalizowanej zmiany definicji towarów nadal przy ich identyfikacji trzeba korzystać z klasyfikacji statystycznych. Towary i usługi są identyfikowane z użyciem PKWiU z 2008 r. wtedy, gdy dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie będą powoływały symbole statystyczne. Jeżeli wiec w przepisach o VAT pojawi się odwołanie do klasyfikacji statystycznej, to taką klasyfikację należy zastosować.

Od 1 stycznia 2011 r. znaczne zmiany zaczęły obowiązywać również w zakresie zwolnień podatkowych w VAT. Można wskazać, że nowelizacja ustawy o VAT jest w tym zakresie próbą uregulowania kwestii zwolnień podatkowych w sposób bardziej zbliżony do przepisów wspólnotowych w tym zakresie.

Odnosząc się do samych zmian, warto wskazać, po pierwsze, na poszerzenie regulacji art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. Druga warta zasygnalizowania zmiana dotyczy tego, że do identyfikowania zwolnień podatkowych w podatku od towarów i usług nie stosuje się już klasyfikacji statystycznych. W miejsce klasyfikacji statystycznych stosuje się od 1 stycznia 2011 r. definicje opisowe określające konkretne warunki, które muszą być spełnione, aby podatnik korzystał ze zwolnienia. Te zmiany najlepiej zobrazuje uregulowanie dotyczące zwolnienia przewidzianego dla usług medycznych. Od 1 stycznia 2011 r. zwolnione z VAT są:

● usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane przez zakłady opieki zdrowotnej;

● usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone przez: lekarzy i lekarzy dentystów, pielęgniarki i położne, osoby wykonujące inne zawody medyczne, o których mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, oraz przez psychologów.

Fundamentalna zmiana dotyczy również stawek podatkowych. W 2011 r. obowiązują zasadniczo trzy stawki podatkowe: 23 proc., 8 proc. i 5 proc. Obowiązuje też stawka 0-proc. m.in. dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i eksportu.

Warto także wskazać, że w 2011 r. stawka 5-proc. została wprowadzona na stałe, a stawki 23 proc. i 8 proc. mają obowiązywać do końca 2013 roku, chyba że w 2011 r. pogorszyłaby się relacja długu publicznego do PKB. Na gruncie tych zmian warto zasygnalizować, że do dostawy towarów bądź świadczenia usług, które miały miejsce w 2010 r., ale zafakturowane są już w 2011 r., stosuje się stawkę obowiązującą w 2010 r., gdyż decydujące znaczenie będzie mieć w tej sytuacji data wykonania usługi bądź data dokonania dostawy.

W związku ze zmianą przepisów w zakresie stawek podatkowych mógł powstać problem np. w zakresie usług wykonanych na przełomie roku. Nie powinno być jednak wątpliwości, że i w tym przypadku decydujące znaczenie ma data wykonania usługi. Należy jednak zwrócić uwagę na szczególne rozwiązanie wprowadzone dla usług, dla których są ustalane następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń. Otóż w odniesieniu do takich usług o dacie wykonania świadczenia, a tym samym i stawce VAT, decyduje zakończenie danego okresu, za który następuję płatność.

Spore zmiany od 1 stycznia 2011 r. dotyczą również prawa do odliczenia podatku od samochodów. Zgodnie z brzmieniem nowego art. 86a ust. 1 ustawy o VAT w przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg i dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony kwotę podatku naliczonego stanowi 60 proc. kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6 tys. zł.

Przepis ten nie dotyczy (przepis uchylający ograniczenie w odliczeniu podatku naliczonego) wielu kategorii pojazdów, np. pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van.

Nowa regulacja ma zastosowanie do importu samochodów osobowych, z tym że w przypadku importu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych kwotę podatku naliczonego stanowi 60 proc. kwoty wynikającej z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji, nie więcej jednak niż 6 tys. zł.

Od 1 stycznia 2011 r. w przypadku usługobiorców użytkujących samochody osobowe na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze kwotę podatku naliczonego stanowi 60 proc. kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą. Suma kwot w całym okresie użytkowania samochodów i pojazdów, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotycząca jednego samochodu lub pojazdu, nie może jednak przekroczyć 6 tys. zł.

Opisywana regulacja ma zastosowanie odpowiednio do nabytych lub importowanych części składowych zużytych do wytworzenia przez podatnika samochodów osobowych z uwzględnieniem opisanych przepisów dotyczących uchylenia ograniczeń w odliczeniu podatku, jeżeli te samochody i pojazdy zostały zaliczone przez tego podatnika do środków trwałych w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Z początkiem 2011 roku zmieniły się stawki VAT. Zasadniczą zmianą jest wzrost stawek VAT (z 22 do 23 proc. i z 7 do 8 proc.) od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2013 r. Obniżona została z 7 proc. do 5 proc. stawka VAT na podstawowe produkty żywnościowe (chodzi m.in. o pieczywo, nabiał, oleje jadalne, wędliny, kasze, mąki, makarony, przetwory owocowe i warzywne). Na nieprzetworzoną żywność oraz książki i czasopisma specjalistyczne wprowadzono najniższą, dozwoloną w UE stawkę VAT w wysokości 5 proc. (dotychczas było to odpowiednio 3 proc. i 0 proc.). Ta preferencyjna stawka dotyczyć będzie również książek dostarczanych na wszystkich nośnikach fizycznych (w tym tzw. audioksiążek), czasopism specjalistycznych oraz nut. Podwyższeniu do 4 proc. z 3 proc. uległa stawka ryczałtowa przewidziana w art. 114 ust. 1 ustawy o VAT dla podatników świadczących usługi taksówek osobowych, którzy wybrali opodatkowanie tych usług w formie ryczałtu.

@RY1@i02/2011/028/i02.2011.028.050.0001.001.jpg@RY2@

Michał Zdyb, doradca podatkowy

Michał Zdyb

doradca podatkowy