Upadłość dłużnika nie pozbawia prawa do korekty

Jeśli niezapłacone przez dłużnika faktury zostały wystawione przed ogłoszeniem upadłości, to syndyk masy upadłości ma obowiązek skorygowania deklaracji podatkowej i podatku naliczonego, jeśli dostanie od wierzyciela zawiadomienie o chęci skorzystania z ulgi na złe długi oraz zostaną spełnione przesłanki do skorzystania z tej ulgi.

Syndyk masy upadłości spółki A. otrzymał zawiadomienie od spółki z o.o. o zamiarze skorygowania podatku należnego z niezapłaconych przez skarżącą faktur, na podstawie art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.; dalej ustawa o VAT). Spółka A. była i jest czynnym podatnikiem VAT, mimo ogłoszenia upadłości, a niezapłacone faktury dokumentują nabycie towarów sprzed momentu ogłoszenia tego faktu i są wierzytelnościami zgłoszonymi do postępowania upadłościowego.

Spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy syndyk ma obowiązek skorygować VAT z niezapłaconych przez dłużnika faktur w trakcie postępowania upadłościowego, w sytuacji gdy wierzyciel poinformował go o chęci skorzystania z ulgi na złe długi, a więc o chęci skorygowania podatku należnego z niezapłaconych faktur.

Skarżący twierdził, że biorąc pod uwagę przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361), nie może on złożyć korekty. Zdaniem ministra finansów, który wydał zaskarżoną interpretację, skarżący będący czynnym podatnikiem VAT ma obowiązek skorygowania VAT. Minister uzasadniał, że art. 89a i art. 89b ustawy o VAT, odnosząc się do podatników VAT, mają charakter generalny, a przepisy prawa upadłościowego i naprawczego nie znoszą tego charakteru. Sąd zgodził się z ministrem. Wyjaśnił, że ulga na złe długi polega na możliwości skorygowania przez podatnika podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta podatku dotyczy również kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna lub której nieściągalność została uprawdopodobniona. Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Ponadto, zgodnie art. 89a ust. 2 ustawy o VAT, z ulgi na złe długi można skorzystać, gdy spełnione są warunki dotyczące zarówno samej wierzytelności, warunków jej powstania, jak i osoby dłużnika oraz wierzyciela. Można więc skorygować podatek, gdy: 1) dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, 2) wierzytelności zostały wcześniej wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny, 3) wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni, 4) wierzytelności nie zostały zbyte, 5) od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona, 6) wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, a dłużnik, w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie. Jak stwierdził sąd, spełnienie wszystkich przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w art. 89a ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT uprawnia do skorygowania podatku należnego.

Odnosząc się do stanu sprawy, sąd stwierdził, że prawo wierzyciela do korekty podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług w przypadku wierzytelności nieściągalnych po stronie dłużnika przeradza się w obowiązek skorygowania podatku naliczonego. Przepisy dotyczące ulgi na złe długi odnoszą się do sytuacji, w której dłużnik został postawiony w stan upadłości, ale warunek, aby dłużnik nie był w stanie upadłości, należy odnosić wyłącznie do daty dostawy towaru (świadczenia usługi). Upadłość dłużnika nie jest jednak przeszkodą skorygowania VAT zgodnie z art. 89b ust. 1 ustawy o VAT. Gdyby bowiem ogłoszenie upadłości lub postawienie w stan likwidacji miało wykluczać obowiązek dokonania tej korekty, to zostałoby to wprost wskazane w treści przepisów.

WSA zwrócił uwagę, że w omawianej sprawie w dniu dostawy dłużnik nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Syndyk musi więc skorygować podatek.

Oprac. Łukasz Zalewski

w Kielcach z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 335/12, nieprawomocny.