Powstanie długu celnego rodzi obowiązek podatkowy

Każdy towar wprowadzany na rynek unijny, jeśli nie jest przeznaczony do powrotnego wywozu, zniszczenia lub zrzeczenia się na rzecz Skarbu Państwa, musi obowiazkowo przejść odprawę celną. W tym celu zostaje zgłoszony do odpowiedniej procedury, najczęściej - dopuszczenia do obrotu. Pozwala ona zmienić status towaru z niewspólnotowego na wspólnotowy i umożliwia przedsiębiorcy swobodne dysponowanie nim na obszarze Unii Europejskiej. Dopuszczenie do obrotu może zostać dokonane w trybie zwykłym lub uproszczonym. W obu tych przypadkach importer musi zacząć od zgłoszenia celnego, które po odprawie i poświadczeniu przez urząd celny staje się dokumentem celnym dającym prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Zgłoszenie na formularzu albo on-line

Zgłoszenie do procedury odbywa się pisemnie na specjalnym formularzu SAD (Single Administrative Document) lub coraz częściej drogą elektroniczną za pomocą komunikatu wysyłanego elektronicznie w formacie xlm. Taki komunikat, po weryfikacji przez urząd celny, staje się tzw. poświadczonym zgłoszeniem celnym (PZC) i opatrzony jest podpisem, tzw. kluczem do bezpiecznej transmisji danych. Jest to ciąg znaków umieszczony u dołu dokumentu. Zarówno SAD, jak i PZC zawierają tzw. numer OGL, który identyfikuje daną odprawę w urzędzie celnym. O ile przyzwyczailiśmy się już, że SAD zawiera numer OGL, o tyle w przypadku PZC warto zwrócić uwagę, że ma on zawsze numer OGL pod spodem numeru PZC i są one identyczne.

Zgłoszenie celne, czy to w formie SAD, czy PZC, jest równocześnie dokumentem, w którym zgłaszający dokonuje samoobliczenia należności celno-podatkowych w imporcie (art. 23 prawa celnego). Pokazuje więc kwotę cła, VAT i akcyzy (dla towarów akcyzowych) należną Skarbowi Państwa z tytułu importu. Dokument ten opatrzony pieczęcią urzędu celnego (SAD) lub podpisem elektronicznym (PZC) umożliwia odliczenie VAT. [przykład 1]

SAD lub PZC występują zarówno w procedurze zwykłego dopuszczenia do obrotu, jak i w procedurze uproszczonej. W tej ostatniej pojawia się także dodatkowy dokument, tzw. wpis do rejestru. Aby zrozumieć, czym jest ten ostatni dokument i dlaczego występuje tylko w trybie uproszczonym, prześledźmy każdą z form dopuszczenia do obrotu.

Tryb zwykły...

Przedsiębiorca nieposiadający zgody na stosowanie procedury uproszczonej w imporcie zgłasza towar do obrotu w trybie zwykłym. Może to zrobić samodzielnie lub za pośrednictwem agencji celnej. Ładunek obowiązkowo musi zostać podstawiony pod urząd celny w godzinach jego pracy. Zgłaszający deklaruje w polu 1 formularza SAD (lub pole 1b komunikatu PZC) literę ,,A", która oznacza, że jest to zwykłe dopuszczenie do obrotu. Jest to pierwszy znak na SAD lub PZC, po którym można rozpoznać tryb, w jakim dokonywane jest zgłoszenie. W procedurze uproszczonej polegającej na wpisie do rejestru zamiast litery ,,A" pojawi się litera ,,Z". Następnie zgłaszający wypełnia poszczególne pola niezbędne do objęcia towaru daną procedurą celną. Na końcu zgłoszenie zostaje złożone w urzędzie celnym (SAD) lub wysłane drogą elektroniczną w postaci komunikatu xlm (PZC). Ostatnim punktem jest decyzja urzędu celnego w sprawie zwolnienia towaru. Zgodnie bowiem z art. 73 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej: WKC), jeżeli spełnione zostaną warunki objęcia towaru daną procedurą i o ile towary nie są przedmiotem ograniczeń lub zakazów, organy celne zwalniają towary po weryfikacji zgłoszenia lub jego przyjęciu bez weryfikacji.

Pod warunkiem zapłaty długu celnego lub złożenia zabezpieczenia należności celno-podatkowych, towar zostaje zwolniony. Jeżeli zwolnienie towaru nastąpiło w wyniku złożenia zabezpieczenia długu celnego (a tak dzieje się najczęściej), przedsiębiorca ma 10 dni na zapłatę należności. Warto pamiętać, że od kwot niezapłaconych w terminie pobiera się odsetki.

W przypadku zwykłego dopuszczenia do obrotu dokumentem celnym pozwalającym odliczyć VAT jest dokument SAD lub komunikat PZC.

...i uproszczony

Najpowszechniejszą i dającą najwięcej korzyści importerom formą uproszczenia jest wpis do rejestru, zwany też procedurą w miejscu. Procedura ta opisana jest w art. 76 ust. 1 pkt c WKC i skorzystać z niej mogą tylko te podmioty, które uzyskały zgodę dyrektora izby celnej albo korzystają ze zgody swojego przedstawiciela pośredniego, najczęściej agencji celnej.

Główną korzyścią w tej procedurze jest brak obowiązku podstawienia ładunku do urzędu celnego. Importer może tego dokonać w dowolnym miejscu uznanym przez organ celny, również w siedzibie przedsiębiorcy. W momencie przybycia towaru do miejsca uznanego do urzędu celnego zostaje wysłany komunikat (powiadomienie). W odpowiedzi urząd automatycznie wysyła potwierdzenie otrzymania powiadomienia, nadając mu ewidencyjny numer PWD. Jednocześnie z wysłaniem powiadomienia następuje wpis do ewidencji (rejestru) importera lub agencji celnej działającej w jego imieniu.

Przedsiębiorca może też otrzymać zgodę na nieprzesyłanie komunikatu i uzyskać możliwość dokonywania odpraw poza godzinami pracy urzędu. Wówczas zwolnienie towaru następuje bezpośrednio po dokonanym wpisie do rejestru - wszystko zależy od warunków posiadanego pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej.

Wpis do rejestru, oprócz daty i nadanego numeru PWD, zawiera również dane pozwalające na identyfikację towaru oraz wyliczenie należności celno-podatkowych (cła, VAT i ewentualnie akcyzy). W procedurze uproszczonej jest dokumentem celnym, który importer otrzymuje bezpośrednio po odprawie.

W procedurze uproszczonej polegającej na wpisie do rejestru SAD lub PZC co do zasady muszą zostać wygenerowane do 3. dnia następnego miesiąca po dokonaniu wpisu. Nazywa się on SAD/PZC uzupełniającym. W przeciwieństwie do SAD/PZC po zwykłej odprawie może odnosić się do jednej, kilku lub nawet wszystkich odpraw (wpisów do rejestru) dokonanych w trybie uproszczonym w ciągu miesiąca rozliczeniowego. Dlatego na SAD uzupełniającym (lub PZC uzupełniającym) zawsze znajduje się w polu 44 odniesienie do numeru PWD/wpisu do rejestru, którego dany SAD/PZC dotyczy.

Obowiązek zapłaty należności celno-podatkowych również w procedurze uproszczonej wynosi 10 dni od daty wygenerowania dokumentu SAD/PZC uzupełniającego. Ponieważ SAD uzupełniający może być sporządzony w dowolnym okresie, jednak najpóźniej do 3. dnia następnego miesiąca po dokonaniu wpisu do rejestru, tym samym stanowi odroczenie obowiazku zapłaty należności do urzędu celnego. Jest to jedna z istotniejszych korzyści stosowania procedury uproszczonej w imporcie.

Kiedy zapłata

Obowiązek podatkowy w imporcie powstaje z chwilą zaistnienia długu celnego, który zarówno przy zwykłym dopuszczeniu do obrotu, jak i przy wpisie do rejestru jest tożsamy z datą zgłoszenia towaru do procedury (art. 201 ust. 2 WKC i art. 19 ust. 7 ustawy o VAT). Przypomnijmy, że zgodnie z art. 76 WKC wpis do rejestru jest zgłoszeniem do procedury, gdyż ma tę samą moc prawną co zgłoszenie dokonane w formie pisemnej.

Zgodnie z ustawą

Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi w przypadku importu towarów suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego. W procedurze zwykłego dopuszczenia do obrotu dokumentem tym jest SAD lub PZC, zaś w trybie uproszczonym - SAD lub PZC uzupełniający. W procedurze uproszczonej SAD/PZC jako dokument uzupełniający jest generowany później, nie w dniu odprawy, lecz w dowolnym okresie, najpóźniej do 3. dnia następnego miesiąca po odprawie udokumentowanej wpisem do rejestru. Podatnik jednak może odliczyć VAT już za okres rozliczeniowy, w którym dokonał wpisu do rejestru, jeśli podatek wykazany w dokumencie "wpis do rejestru" został już przez niego zapłacony. [przykład 2]

Ważne

Wpis do rejestru musi zawierać datę jego dokonania. Ma on tę samą moc prawną co zgłoszenie w formie pisemnej

Przykład 1

Prawidłowy dokument

Po odprawie celnej importer otrzymał dokument celny w postaci PZC, a oprócz tego SAD w wersji papierowej. Zastanawia się, który z nich jest ważny dla urzędu skarbowego. Należy pamiętać, że prawidłowy dokument celny SAD zawsze powinien być opatrzony pieczęcią urzędu celnego. PZC zaś musi zawierać kod, tzw. klucz do bezpiecznej transmisji danych. Agencje dokonujące zgłoszeń w formie PZC mają możliwość wydrukowania tego komunikatu z systemu dodatkowo w wersji papierowej (na formularzu SAD), więc robią to, aby uczynić dokument PZC bardziej przejrzystym i łatwiej było odczytać dane. Taki SAD w wersji papierowej, będący jedynie dokumentem pomocniczym, jeśli nie posiada pieczęci urzędu celnego, nie jest prawidłowym dokumentem poświadczającym odprawę celną. W takim przypadku to PZC opatrzony podpisem elektronicznym jest właściwym dokumentem po odprawie.

Przykład 2

Po wpisie do rejestru

Importowany towar przyjechał do miejsca uznanego agencji celnej 26 marca 2012 r. Tego samego dnia zostal zwolniony. Importer otrzymal od agencji celnej dokumenty handlowe oraz wpis do rejestru z nadanym numerem PWD. 2 kwietnia 2012 r. importer otrzymał dodatkowo SAD uzupełniający dotyczący tej odprawy i tego samego dnia dokonał zapłaty należności celno-podatkowych do urzędu celnego. Podatnik może odliczyć podatek naliczony już w rozliczeniu za marzec, ponieważ jak stanowi art. 86 ust. 10 pkt 5 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego w procedurze uproszczonej polegającej na wpisie do rejestru powstaje za okres rozliczeniowy, w którym podatnik dokonał wpisu do rejestru. Warunkiem jest dokonanie zapłaty podatku wykazanego w tym rejestrze.

Iwona Krucka

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r.). Ustawa z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622 z późn. zm.). Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).