Nie tylko kratka decyduje o odliczeniu

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.07100090a.803.jpg@RY2@

Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 86a ust. 1 ustawy o VAT ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego odnoszą się do nabycia samochodów osobowych oraz innych niż samochody osobowe pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony.

Ustawodawca pozostawił podział na trzy grupy:

- samochody osobowe (grupa 1) oraz

- pojazdy o określonej masie całkowitej:

●która jeżeli przekracza 3,5 tony, auta traktowane są jako ciężarowe (grupa 2),

●do 3,5 tony traktowane są jako samochody osobowe na potrzeby VAT (grupa 3).

Ponieważ kontrowersje dotyczą grupy 3, zajmiemy się przede wszystkim nią. Odnośnie do tej grupy ustawa o VAT zawiera katalog wyjątków, które dają prawo do pełnego odliczenia VAT. W porównaniu z przepisami obowiązującymi do końca 2013 roku katalog ten rozszerzono o dwa dodatkowe typy pojazdów:

●o określonej długości tej części pojazdu, która przeznaczona jest do przewozu ładunków (art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT), oraz

●o określonej ładowności w relacji do liczby miejsc w pojeździe (art. 86a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT).

Zwłaszcza to drugie wyłączenie zasługuje na uwagę, gdyż zgodnie z nim z pełnego prawa do odliczenia skorzysta pojazd niebędący samochodem osobowym, w którym liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi:

●1 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 425 kg,

●2 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 493 kg,

●3 - lub więcej - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 500 kg.

Nowe zasady

Od 2014 roku samochodem ciężarowym nie będzie tylko pojazd o dopuszczalnej ładowności co najmniej 500 kg i zamontowanej trwałej przegrodzie (tzw. samochody z kratką traktowane jako ciężarowe). Zmieniły się bowiem przepisy o homologacji pojazdów i rozszerzyły możliwość kwalifikowania innych pojazdów jako samochodów ciężarowych, a tym samym spełniających warunek z art. 86a ust. 2 pkt 6 ustawy o VAT.

Zmiana przepisów o ruchu drogowym z czerwca 2013 r. (wprowadzona ustawą z 10 października 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 1448) wprowadziła do krajowych przepisów unijną dyrektywę 2007/46/WE, określającą nowe standardy homologacji dla wszystkich pojazdów w UE. Obecnie homologacja może być dokonana m.in. na podstawie rozporządzenia Komisji UE nr 678/2011, a nie wyłącznie przepisów krajowych. Zgodnie z nim trwała przegroda, tzw. kratka, nie jest już potrzebna do kwalifikacji samochodu jako ciężarowego. Stąd wielu dilerów oferuje pojazdy bez kratki, umożliwiające pełne odliczenie VAT przy ich zakupie. Potwierdzają to przepisy krajowe, zgodnie z którymi samochody ciężarowe mające homologację europejską typu WE, spełniające wymogi homologacji N1, nie muszą posiadać kratki, by odliczyć cały VAT naliczony.

Auto takie musi jednak spełniać określone parametry techniczne. Dotyczą one wielkości otworu do załadunku towarów oraz przestrzeni bagażowej i bezpieczeństwa przewożonych towarów. Jest to homologacja typu N1. Jeśli pojazd spełnia jej warunki, może korzystać z odliczenia całego podatku. [przykład 1]

Niezbędne dokumenty

Spełnienie wymagań na potrzeby odliczenia podatku naliczonego ustawodawca uzależnia od przeprowadzenia przez okręgową stację kontroli pojazdów dodatkowego badania technicznego i wydania stosownego zaświadczenia lub wpisania adnotacji do dowodu rejestracyjnego pojazdu.

Nie dotyczy to jednak pojazdów specjalnych, posiadających opisaną homologację N1 oraz przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą. W przypadku tych pojazdów homologacja producenta jest podstawą do kwalifikacji pojazdu jako uprawniającego do pełnego odliczenia podatku. [przykład 2]

Pozostałe przypadki

Zakup samochodów osobowych, analogicznie jak do końca 2013 roku, umożliwia odliczenie wyłącznie 60 proc. kwoty podatku naliczonego wykazanego na fakturze zakupu, nie więcej niż 6000 zł.

Z kolei samochody ciężarowe, w tym posiadające homologację N1, o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, dają prawo do odliczenia całości VAT naliczonego przy ich zakupie. Prawo to dotyczy też podatników użytkujących opisane kategorie pojazdów samochodowych na podstawie umów najmu, dzierżawy lub leasingu.

Niezależnie od rodzaju nabywanych pojazdów, wciąż pełne prawo do odliczenia ma podatnik, który sprzedaje lub oddaje je do odpłatnego używania w ramach prowadzonej działalności. [przykłady 3 i 4]

Inaczej przy paliwie

Przy zakupie paliwa do pojazdów firmowych tylko samochody ciężarowe o ładowności powyżej 3,5 tony uprawniają do pełnego odliczenia VAT. Samochody osobowe nie dają prawa do takiego odliczenia. W przypadku pojazdów o ładowności do 3,5 tony, które uprawniają do pełnego odliczenia VAT, przepisy nie są jednoznaczne. Regulacja art. 88a ustawy o VAT, wykluczająca takie odliczenie, odsyła do wymienionych w art. 86a ust. 1 pojazdów, w tym objętych homologacją N1. Fakt wyłączenia tych pojazdów w art. 86a ust. 2 ustawy o VAT nie został powiązany z prawem do odliczenia podatku od zakupu paliwa. Niewątpliwie jest to błąd ustawodawcy, gdyż przyjęcie zaproponowanej wykładni uniemożliwiałoby odliczenie podatku od paliwa nabywanego do samochodów, których zakup daje prawo do pełnego odliczenia. W konsekwencji organy podatkowe mogą kwestionować prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego przy zakupie paliwa do pojazdów o ładowności całkowitej do 3,5 tony, nawet jeżeli zakup takiego auta daje pełne prawo do odliczenia.

Homologacja N1

Kryteria:

a) musi być możliwy załadunek towarów przez zaprojektowane i skonstruowane w tym celu tylne drzwi, klapę tylną lub drzwi boczne;

b) w przypadku tylnych drzwi lub klapy tylnej otwór ładunkowy musi spełniać następujące wymogi:

● gdy pojazd jest wyposażony tylko w jeden rząd siedzeń lub jedno siedzenie kierowcy, minimalna wysokość otworu ładunkowego musi wynosić 600 mm;

● gdy pojazd jest wyposażony przynajmniej w dwa rzędy siedzeń, minimalna wysokość otworu ładunkowego musi wynosi 800 mm, a powierzchnia tego otworu - przynajmniej 12 800 cm².

c) przestrzeń ładunkowa musi spełniać następujące wymogi:

● powierzchnia załadunkowa przestrzeni ładunkowej powinna być zasadniczo płaska;

● jeśli pojazd jest wyposażony tylko w jeden rząd siedzeń lub jedno siedzenie, minimalna długość przestrzeni ładunkowej powinna wynosić 40 proc. rozstawu osi;

● gdy pojazd jest wyposażony przynajmniej w dwa rzędy siedzeń, minimalna długość przestrzeni ładunkowej powinna wynosić 30 proc. rozstawu osi;

● gdy siedzenia w ostatnim rzędzie można łatwo usunąć z pojazdu bez użycia specjalnych narzędzi, wymogi dotyczące długości przestrzeni ładunkowej muszą być spełnione przy wszystkich siedzeniach zamontowanych w pojeździe;

● wymogi dotyczące długości przestrzeni ładunkowej muszą być spełnione, w przypadku gdy pierwszy i ostatni rząd są w swojej normalnej pionowej pozycji do użytku przez pasażerów pojazdu.

PRZYKŁAD 1

Po zdjęciu przegrody

Podatnik zakupił samochód z kratką w 2009 roku. Kratka została w 2012 roku zdemontowana. Obecnie zamierza go sprzedać, a nabywca nie jest pewien, czy ma prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Niezależnie od posiadanej kratki nabywany samochód musi spełniać wymogi dla homologacji typu N1. Jej niespełnienie uniemożliwia pełne odliczenie VAT.

PRZYKŁAD 2

Dodatkowe badanie

Podatnik kupił pojazd z homologacją niespełniającą wymogów typu N1. Może jednak w drodze dodatkowego badania technicznego uzyskać zaświadczenie uprawniające go do odliczenia całości podatku naliczonego. Będzie tak tylko wówczas, gdy dodatkowe badanie techniczne potwierdzi spełnianie innych kryteriów niż homologacja. Dotyczy to głównie samochodów posiadających trwałą przegrodę oddzielającą przestrzeń do przewozu pasażerów od miejsca do przewozu ładunków (art. 86a ust 2 pkt 1-4 ustawy o VAT). Zaświadczenie nie może zmieniać homologacji.

PRZYKŁAD 3

Zakup od dilera...

Podatnik zakupił od dilera nowy pojazd z kratką, lecz dokonał jej demontażu. Obecnie prawo do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury zakupu zależy od tego, czy kratka przesądzała o otrzymanej homologacji pojazdu jako typ N1. W świetle rozporządzenia nr 678/2011 nie jest ona konieczna, a zatem odpowiedź będzie twierdząca, jeżeli pojazd spełnia wszystkie warunki homologacji N1 bez kratki.

PRZYKŁAD 4

...bądź w leasingu

Podatnik zakupił w leasingu operacyjnym samochód uprawniający go do pełnego odliczenia VAT naliczonego. Obowiązujące obecnie przepisy nie wprowadzają czasowego ograniczenia w odliczaniu. Zgodnie z zasadą praw nabytych podatnik powinien mieć prawo do jego odliczenia do końca trwania umowy leasingu.

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.07100090a.804.jpg@RY2@

Krzysztof Biernacki doradca podatkowy

Krzysztof Biernacki

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).