Poczta nie korzysta już z pełnego zwolnienia z VAT

W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2011 r. do 31 marca 2013 r. operator zobowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych mógł zastosować zwolnienie od VAT również w odniesieniu do usług pocztowych oraz dostawy towarów ściśle z tymi usługami związanych, nawet jeśli usługi te nie miały charakteru usług powszechnych.

Sprawa dotyczyła interpretacji podatkowej, o którą wystąpiło przedsiębiorstwo pocztowe. We wniosku wskazało, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczy na zlecenie kontrahentów, którymi są wydawcy oraz kolporterzy prasy, usługę doręczania prasy jej prenumeratorom. Świadczenie to polega na przyjęciu, przemieszczeniu, a następnie doręczeniu prasy do prenumeratorów wskazanych w bazie dostarczonej przez zleceniodawcę usługi, a warunki współpracy oraz wynagrodzenie za realizację usług negocjowane są indywidualnie z każdym z kontrahentów.

W związku z tym przedsiębiorstwo spytało, czy świadczona przez nie usługa podlega zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 17 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Firma uważała, że tak. Argumentowała, że z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż zwolnieniem przewidzianym w tym przepisie objęte są wyłącznie podmioty zdolne do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Zatem w sytuacji, w której podmiotem zobowiązanym do świadczenia powszechnych usług pocztowych jest obecnie sama spółka, a ponadto usługi świadczone przez nią mieszczą się w kategorii usług pocztowych, to od 1 stycznia 2011 r. ich świadczenie będzie podlegało zwolnieniu od podatku.

Minister finansów się z tym nie zgodził. Stwierdził, że samo posiadanie przez spółkę statusu operatora publicznego wyczerpuje jedynie przesłankę podmiotową objęcia określonych czynności zwolnieniem, natomiast przepis ten kreuje zwolnienie o charakterze podmiotowo-przedmiotowym. Oznacza to, że tylko niektóre spośród usług świadczonych przez spółkę będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. W ocenie organu interpretacyjnego, ustawodawca w tym przepisie położył nacisk na powszechność świadczonych usług pocztowych, co oznacza, że usługi świadczone przez publicznego operatora, którym nie można przypisać przymiotu powszechności, będą wyłączone ze zwolnienia i w konsekwencji będą podlegały opodatkowaniu VAT.

Przedsiębiorstwo pocztowe złożyło skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że usługom, o które zapytała spółka we wniosku o interpretację, nie można przypisać przymiotu powszechności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji.

NSA odwołał się do regulacji unijnych i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przypomniał, że z art. 132 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/112/WE wynika, że państwa członkowskie zwalniają świadczenie usług przez pocztę państwową i dostawę towarów z tymi usługami związaną, z wyjątkiem przewozu osób i usług telekomunikacyjnych. Przepis ten zawarty jest w dziale dyrektywy zatytułowanym "zwolnienia dotyczące określonych czynności wykonywanych w interesie publicznym". NSA powołał się również na wyrok TSUE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie C-357/07 TNT Post, gdzie wskazano, że zwolnienie ma na celu uprzywilejowanie niektórych rodzajów działalności w interesie publicznym. Ten ogólny cel przekłada się w dziedzinie poczty na bardziej szczegółowy cel oferowania, po zmniejszonych cenach, usług pocztowych odpowiadających podstawowym potrzebom społeczeństwa. Jednocześnie podkreślił, że zwolnienie z podatku nie może mieć zastosowania do szczególnych usług - do których należą usługi odpowiadające potrzebom indywidualnych podmiotów gospodarczych - które można oddzielić od usług świadczonych w interesie publicznym

Tym samym NSA stwierdził, że art. 43 ust. 1 pkt 17 ustawy o VAT rozumiany w ten sposób, że na jego mocy ze zwolnienia korzystają wszelkie usługi pocztowe realizowane przez operatora publicznego, bez względu na ich charakter, jest sprzeczny z unijną dyrektywą. Jednocześnie wskazał, że polski przepis jest niezgodny z unijną dyrektywą, ale jest bardziej korzystny dla podatnika niż przepis unijny. Dlatego też spółka ma prawo stosować polską regulację. Minister finansów nie może zaś wtedy dokonywać wykładni prowspólnotowej takiego błędnie zaimplementowanego przepisu.

z 20 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 1705/12, prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.07100030b.802.jpg@RY2@

Adrian Stępień, ekspert podatkowy, KPMG w Polsce

Naczelny Sąd Administracyjny, przyznając rację podatnikowi, powołał się na ważną i ugruntowaną w orzecznictwie zasadę, zgodnie z którą w sytuacji sprzeczności między treścią prawa unijnego a stanowiącymi jego implementację regulacjami krajowymi należy przychylić się do stanowiska podatnika, który domaga się zastosowania wadliwie sformułowanej w procesie transpozycji normy krajowej. Przeciwne stanowisko oznaczałoby przyzwolenie na to, aby bez poprawnej implementacji sąd krajowy mógł w drodze wykładni nakładać na obywatela obowiązki wynikające z prawa unijnego wbrew regulacjom krajowym.

Warto dodać, że przepisy krajowe będące przedmiotem wykładni przedstawionej w omawianym wyroku zostały zmienione od 1 kwietnia 2013 r., zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE. Obecnie jednoznacznie z nich wynika, że zwolnienie z opodatkowania VAT dotyczy tylko powszechnych usług pocztowych.