Czy od hipoteki trzeba płacić podatek

Podatnik zawarł umowę kredytową z bankiem na finansowanie zakupu mieszkania. Kredyt był w euro. W związku z tym musiał ustanowić hipotekę. Hipoteka została obciążona w euro, a nie w przeliczeniu na złote.

- Czy w takiej sytuacji będę musiał zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych - pyta pan Adam z Warszawy.

Tak. W przypadku ustanowienia hipoteki ustanawiający ma obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Taki obowiązek wynika z art. 4 pkt 8 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przy ustanowieniu hipoteki obowiązek podatkowy ciąży na składającym oświadczenie woli o ustanowieniu hipoteki. O tym, że w sytuacji ustanowienia hipoteki wyrażonej w walucie obcej (np. w euro) powstaje obowiązek podatkowy w PCC, orzekł ostatnio również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1498/09). Jak wynika z wyroku, w przypadku ustanowienia hipoteki wyrażonej w walucie obcej (w omawianej sprawie frank szwajcarski) należy mówić o wierzytelności istniejącej, która podlega opodatkowaniu według stawki 0,1 proc. od kwoty zabezpieczonej wierzytelności. Wyrok warszawskiego sądu dotyczył jednak stanu faktycznego sprzed 24 stycznia 2009 r. (skarżący ustanowili hipotekę w 2007 roku). Ma to istotne znaczenie ze względu na fakt, że 24 stycznia zmieniono art. 358 kodeksu cywilnego.

Zgodnie z par. 1, jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej. Do przepisu 24 stycznia 2009 r. dodano par. 2, zgodnie z którym wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana. Jak orzekł sąd, przepis ten ma znaczenie dla ustalenia, według jakiego kursu należy przeliczyć kwotę zabezpieczonej wierzytelności, o której mowa w ustawie o PCC. Artykuł 358 par. 2 ma jednak zastosowanie do hipotek ustanowionych po 24 stycznia 2009 r. Do hipotek ustanowionych wcześniej, np. w 2007 roku, kwotę zabezpieczonej wierzytelności należy przeliczać według kursu średniego NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego w PCC.

Art. 4 pkt 8 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.).