Co oznacza czytelny podpis pod oświadczeniem przy sprzedaży oleju

@RY1@i02/2011/108/i02.2011.108.086.016a.001.jpg@RY2@

Paweł Bębenek, menedżer zespołu podatku akcyzowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Spory te zaczynają się przenosić na poziom kompletnej abstrakcji. Pierwszym przykładem (ale opartym na faktach) jest sprawa interpretacji pojęcia użytego w art. 89 ust. 6 pkt 5 i ust. 8 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym, tj. czytelny podpis, który jako jeden z wymogów powinien się znaleźć na oświadczeniu wypełnianym przez kupującego. Okazuje się, że organy podatkowe nie respektują w tym zakresie rozwiązania polegającego na złożeniu pod oświadczeniem przez reprezentującą kupującego, uprawnioną do tego osobę parafy (podpisu zindywidualizowanego i charakterystycznego dla danej osoby, stosowanego w codziennych kontaktach z urzędami, bankami i w innych oficjalnych sytuacjach) i przystawieniu imiennej pieczątki (często z oznaczeniem - poza imieniem i nazwiskiem - zajmowanego stanowiska pracy). W ocenie organów tak podpisane oświadczenie nie spełnia wymogów ustawowych (bo nie jest czytelnym podpisem) i w związku z tym należy przy każdej sprzedaży udokumentowanej takim wadliwym oświadczeniem zastosować sankcyjną stawkę akcyzy. W ocenie organów czytelnym podpisem jest jedynie podpis składający się ze znaków oznaczających pełne imię i nazwisko albo ewentualnie samo nazwisko. Dla mnie to już przestaje być zrozumiałe. Nikt - ze strony organów - nawet na chwilę nie zastanowił się, jakie jest ratio legis tego przepisu. Zastosowanie jedynie wykładni literalnej w odniesieniu do tego pojęcia nie jest tak naprawę możliwe. Wynika to z tego, że nie ma żadnej ustawowej definicji czytelnego podpisu, a samo pojęcie jest wewnętrznie sprzeczne. Warto zauważyć, że z definicji podpisu wynika (co potwierdził w jednym z wyroków Sąd Najwyższy), że immanentną jego cechą jest nieczytelność.

Żądać czytelnego nieczytelnego podpisu to dla mnie za dużo. Wydaje się, że ratio legis omawianego przepisu było wprowadzenie wymogu złożenia podpisu przez nabywającego, który umożliwiłby weryfikację osoby go składającej i w ten sposób ograniczył ryzyko podatkowe, jakie ciąży na sprzedawcy, w sytuacji gdyby kupujący nie był tą osobą, za którą podaje się w momencie zakupu, albo by kupujący w trakcie późniejszej weryfikacji dokumentów (np. w trakcie kontroli ze strony organu podatkowego) nie mógł kwestionować złożonego podpisu pod oświadczeniem jako własnego podpisu (co w przeszłości często się zdarzało). Biorąc pod uwagę wykładnie nie tylko literalną, ale również celowościową, a także funkcjonalną, naniesiona na oświadczenie parafa (nieczytelna, ale złożona w indywidualny, charakterystyczny i właściwy dla danej osoby sposób) wraz z pieczątką zawierającą pełne imię i nazwisko (oraz stanowisko), niewątpliwie wypełnia znamiona pojęcia "czytelny podpis" użytego w ustawie, ponieważ z jednej strony zawiera zindywidualizowany dla danej osoby znak graficzny (parafę), który umożliwia zweryfikowanie osoby go składającej, w tym - w przypadku ewentualnych wątpliwości - również przy pomocy osób mających wyspecjalizowaną wiedzę w tym zakresie (biegłych grafologów), z drugiej przez przybicie pieczątki z imieniem i nazwiskiem zawiera dostatecznie dużo informacji o wystawiającym oświadczenie, w dodatku naniesionych w łatwy do odczytania i zrozumiały sposób - co do zasady pieczątki nie budzą wątpliwości co do treści, jakie można dzięki nim nanieść na oświadczenie i są one za każdym razem powtarzalnej jakości. Na szczęście ten poziom abstrakcji nie dotknął WSA, który w niedawno wydanym wyroku potwierdził stanowisko skarżącego, zgodnie z którym za czytelny podpis pod oświadczeniem można uznać parafę i przystawioną imienną pieczątkę, i jeżeli sprzedawca odebrał tak podpisane oświadczenie, to nie narusza przepisów i nie ma podstaw do naliczenia mu akcyzy według prawie 10-krotnie wyższej, niż standardowa, stawki.

EM