Czy po dokonanym podziale spadku właściciel musi zapłacić podatek rolny

Urząd m.st. Warszawy odpowiedział DGP

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otwarcia spadku.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami gruntów;

2) posiadaczami samoistnymi gruntów;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Nieruchomości Rolnych lub z innego tytułu prawnego albo

b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Nieruchomości Rolnych i Lasów Państwowych.

Z kolei obowiązek zapłaty podatku rolnego następuje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego podatku, to jest:

- w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego,

- w terminie 14 od dnia otrzymania decyzji ustalającej wysokość tego podatku.

Ten pierwszy termin wynika z art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym. Drugi termin został określony w art. 47 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Decyzję ustalającą wysokość podatku wydaje oczywiście organ podatkowy, którym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Właściciel gruntu nie może więc sam ustalić wysokości zobowiązania, (wpłacić bowiem może) ale musi czekać na decyzję organu podatkowego. Termin zapłaty podatku rolnego wynika z w/w decyzji z uwzględnieniem treści art. 47 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa.

Jak wynika z art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym, obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.

@RY1@i02/2012/055/i02.2012.055.07100150b.802.jpg@RY2@

Dr Rafał Dowgier Katedra Prawa Podatkowego, Uniwersytet w Białymstoku

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) podatnikami podatku rolnego są jedynie takie podmioty, które posiadają jeden ze wskazanych w ustawie tytułów prawnych do władania gruntem. W szczególności w katalogu tym wymienia się właściciela.

Dla udzielania odpowiedzi na postawione wyżej pytanie kluczowe jest więc stwierdzenie, w jakiej dacie czytelnik stał się właścicielem przedmiotowej działki. I w tym zakresie stwierdzić należy, że jako jeden ze spadkobierców własność tę nabył już z dniem otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Jeżeli bowiem spadek przypadł więcej niż jednej osobie, to od momentu śmierci spadkodawcy jego majątek staje się współwłasnością wszystkich dziedziczących osób. W tym przypadku, jak stanowi art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym, grunty stanowiące przedmiot współwłasności stanowią odrębny przedmiot opodatkowania, co oznacza, że organ podatkowy wydaje ich współwłaścicielom będącym osobami fizycznymi, odrębną decyzję wymiarową. Obowiązek podatkowy ma w tym przypadku charakter solidarny, co oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest podatnikiem, a organ podatkowy może wedle swego uznania żądać zapłaty podatku w całości lub w części od jednego z nich lub od każdego z osobna, a zapłata przez któregokolwiek zwalnia z długu pozostałych. Decyzja organu podatkowego powinna być w takim przypadku adresowana do wszystkich współwłaścicieli i każdemu z nich doręczona.

Stan faktyczny sprawy nie jest do końca jasny, ale wydaje się, że chodzi o sytuację, w której przed sądem została zawarta nie umowa, lecz ugoda. W tym przypadku sąd wydaje postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania. Należy jednak podkreślić, że zniesienie współwłasności następuje poprzez zawarcie ugody, a nie w wyniku orzeczenia sądu. Dlatego datą zniesienia współwłasności jest dzień zawarcia ugody.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że osoba, która w wyniku działu spadku stała się wyłącznym właścicielem działki, jest podatnikiem podatku rolnego, począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawarto ugodę sądową. Wynika to z art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym - obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (w tym przypadku zawarto ugodę). W analizowanym stanie faktycznym, skoro ugodę zawarto 29 września 2011 r., obowiązek podatkowy ciąży na wyłącznym właścicielu działki od 1 października 2011 r. Zatem organ podatkowy prawidłowo naliczył mu podatek rolny. Do końca września 2011 r. czytelnik powinien być solidarnie z pozostałymi spadkobiercami zobowiązany do zapłaty podatku, a od początku października będzie już zobowiązany samodzielnie. Oczywiście podstawą do zapłaty podatku powinna być doręczona decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym.

Końcowo podkreślić należy, że dla sprawy nie ma znaczenia ani data uprawomocnienia się postanowienia sądu, ani też data wydania działki. Jeżeli chodzi o postanowienie, to jego uprawomocnienie się miałoby znaczenie, gdyby podstawą działu spadku nie była ugoda, lecz właśnie orzeczenie sądu (np. postanowienie o dziale spadku). Faktu, że na mocy ugody dochodzi do zniesienia współwłasności, nie zmienia też to, że nieruchomość będzie wydana w okresie późniejszym. Ustawa o podatku rolnym nie przewiduje opodatkowania osoby władającej faktycznie cudzym gruntem, chyba że jest ona samoistnym posiadaczem lub posiadaczem gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. W analizowanym stanie faktycznym żadna z tych okoliczności nie ma miejsca.

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6a ust. 6 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.). Art. 47 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski