Podstawa opodatkowania powinna odpowiadać wartości spłat

Umowy o zniesienie współwłasności, w części dotyczącej spłat lub dopłat, podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jak wskazuje Piotr Liss, doradca podatkowy w KZWS Spółka Doradztwa Podatkowego, czynność ta polega na tym, że jeden bądź więcej współwłaścicieli przenosi na rzecz innego współwłaściciela swoje udziały w rzeczy będącej we współwłasności.

- Można przyrównać to do umowy sprzedaży udziału we współwłasności, dlatego też zdecydowano, że taka transakcja powinna być opodatkowana - mówi Piotr Liss.

Ekspert wyjaśnia, że w przypadku odpłatnego zniesienia współwłasności opodatkowaniu podlega różnica pomiędzy wartością rynkową rzeczy a częścią wartości rynkowej wspólnej rzeczy przypadającej na tego, kto rzecz zatrzymuje.

- Oznacza to, że podatek faktycznie płatny jest od otrzymanego w drodze zniesienia współwłasności udziału w wartości rynkowej całej rzeczy - mówi Piotr Liss.

Zasady ustalania podstawy opodatkowania umowy o zniesienie współwłasności, w części dotyczącej spłat lub dopłat określa art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem podstawą podatkowania jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności.

Zdaniem Piotra Michalskiego, doradcy podatkowego w firmie Polaudit, przepis ten należy interpretować tak, że ustalana jest cała wartość rynkowa tej rzeczy lub jej części, z którą łączy się powstanie dopłat lub spłat. Wartość rynkowa rzeczy jest prosta do ustalenia, gdy jedna ze stron otrzymuje całość rzeczy lub prawa, a druga strona ma zostać spłacona. Jednak, gdy na przykład jedna osoba zatrzymuje parter domu, a druga poddasze i z tego tytułu otrzymuje dopłaty, podstawą opodatkowania jest różnica wartości rynkowej między poddaszem a parterem domu.

- W praktyce wartość rynkowa i podstawa opodatkowania powinny zgadzać się z kwotą dopłat lub spłat, co wynika z założenia, że strony dążą do sprawiedliwego podziału wspólnej własności - mówi Piotr Michalski. Zwraca jednak uwagę, że taka zgodność nie musi zachodzić choćby w sytuacji, gdy jedna ze stron godzi się na ustępstwa z przyczyn pozaekonomicznych.