Obiekt jest opodatkowany, jeśli spełnia wymogi prawa budowlanego

Opodatkowanie budowli należących do podatników prowadzących działalność gospodarczą rodzi głównie dwa problemy. Po pierwsze, problematyczne jest zaliczenie niektórych obiektów budowlanych lub ich części do kategorii budowli w rozumieniu prawa budowlanego. Po drugie, podatnicy mają problemy z ustaleniem wartości budowli. Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 z późn. zm.) nakazuje bowiem podatnikom ustalić wartość budowli na podstawie przepisów o podatkach dochodowych (PIT i CIT).

Regulacje ustawowe

Wyjaśnijmy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 3 ust. 1 tej ustawy, podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne, a także spółki nieposiadające osobowości prawnej, które są właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, o ile spełnione zostaną przesłanki określone w tym przepisie.

Co istotne, w przypadku budowli podstawą opodatkowania budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.

Kolejne ustępy art. 4 ustawy określają, jak należy ustalić podstawę opodatkowania budowli w różnych sytuacjach.

Definicja

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych definiuje budowlę (art. 1a ust. 1 pkt 2) jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Odsyła więc do ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn.zm.). Definicję budowli określono w art. 3 pkt 3 tej ustawy. Wymienia ona poszczególne obiekty, które uznaje się za budowle. Jak orzekają sądy administracyjne, nie jest to jednak katalog zamknięty.

Spory dotyczące definicji budowli są głównym przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne. Od tego, czy obiekt mieści się w tej definicji, będzie zależało, czy można go w ogóle opodatkować.

Spory z fiskusem

Jednym z najczęściej pojawiających się sporów w orzecznictwie sądów, dotyczących budowli, jest opodatkowanie zbiorników na gaz. Problem dotyczy np. przedsiębiorców, którzy za pomocą gazu ogrzewają należące do nich budynki, w tym również części budynku mieszkalnego zajętego na prowadzenie działalności.

Przykładowo spór taki musiał rozstrzygnąć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 26 września 2012 r. (sygn. akt I SA/Bk 171/12, nieprawomocny).

Skarżący był właścicielem zbiorników na gaz płynny, które stanowiły część instalacji gazowej. Ich zamontowanie pozwala spółce na magazynowanie gazu płynnego wykorzystywanego przez instalację grzewczą budynku mieszkalnego. Zbiorniki pozostają w związku funkcjonalnym z budynkami mieszkalnymi, do których zostały przyłączone, zapewniając możliwość ich użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Ogrzewanie budynku jest możliwe dzięki połączeniu zbiornika z pozostałymi elementami instalacji. Zbiorniki posiadają cechę przyłączy i urządzeń instalacyjnych, a więc są elementem instalacji gazowej.

Zdaniem sądu związek z obiektem budowlanym, zapewnianie możliwości użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem oraz posiadanie cech przyłączy i urządzeń instalacyjnych prowadzą do wniosku, że zbiorniki na gaz płynny należy zakwalifikować jako urządzenia budowlane. Zbiorniki są też jednym z rodzajów budowli wymienionych w prawie budowlanym. Zdaniem sądu są więc opodatkowane podatkiem od nieruchomości.

Wyjaśnijmy, że jest to dominująca linia orzecznicza sądów. Orzekały tak również np. WSA w Krakowie (wyrok z 6 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 731/12), WSA w Gorzowie Wielkopolskim (wyrok z 15 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Go 22/12), WSA w Poznaniu (wyrok z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Po 212/12).

Sądy przyznają jednak, że konieczne jest zbadanie każdego przypadku zbiornika i jest to obowiązek organów podatkowych (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Przykładowo w wyroku z 24 lipca 2012 r. (sygn. akt II FSK 2459/10) NSA wyjaśnił, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe powinno zmierzać do wykazania, że sporny zbiornik spełnia wszystkie cechy urządzenia budowlanego.

Organ odwoławczy w sprawie rozpatrzonej przez NSA uznał, że zbiornik na gaz jest urządzeniem budowlanym stanowiącym część instalacji grzewczej budynku. NSA stwierdził jednak, że ustalenia te bez przeprowadzenia stosownych dowodów należy uznać za całkowicie dowolne, a tym samym wadliwe.

Elementy infrastruktury

Z opodatkowaniem budowli mają problemy również przedsiębiorstwa zajmujące się budową infrastruktury gminnej czy miejskiej, które później przekazują ją gminie lub miastu. Za budowlę należy uznać np. słupy oświetleniowe, co przesądził NSA w wyroku z 13 września 2012 r. (sygn. akt II FSK 203/11). Sąd wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie są wyłączone zlokalizowane w pasach drogowych dróg publicznych budowle w postaci słupów oświetleniowych, jeżeli są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. A zatem przedsiębiorstwo prowadzące działalność budowlaną musi płacić od słupów podatek od nieruchomości.

Zdarza się również, że konieczne jest opodatkowanie budowli, które stanowią całość użytkowo-techniczną. Tak jest w przypadku kolejki linowej. Jak wskazał NSA w wyroku z 5 września 2012 r. (sygn. akt II FSK 174/11), kolej krzesełkową czy linową należy zaliczyć do budowli sportowych. Co więcej, do wartości tej budowli należy wliczyć wszystkie jej elementy. Sąd uzasadniał, że ustawodawca nie dokonał podziału na części budowlane i niebudowlane takiej kolejki, tylko określił budowlę - jako całość - jako kolejkę linową. A zatem opodatkowane są podpory silnika elektrycznego, krzesełka, liny, koła napędowe, koła zwrotne, stacja napędowa, stacja napinająca, stacja zwrotna i urządzenia napinające. Części te składają się bowiem na budowlę jako całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami.

Właściwe ustalanie

Problemem jest również właściwe ustalenie podstawy opodatkowania budowli. Trudność wynika z faktu odwołania do przepisów o PIT i CIT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 21 sierpnia 2012 r. (sygn. akt I SA/Gd 690/12, nieprawomocny) wyjaśnił, że przepis ustawy o podatkach i opłatach lokalnych odwołujący się do przepisów o podatkach dochodowych wskazuje, że podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli jest co do zasady jej wartość początkowa. Chodzi o wartość określoną w księgach podatkowych, stanowiącą podstawę naliczania amortyzacji dla celów podatkowych, bez uwzględnienia odpisów amortyzacyjnych. Wartość ta jest szczegółowo określona w art. 22g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z póżn. zm.). Sąd wyjaśnił, że w przypadku całkowitego zamortyzowania budowli jako podstawę opodatkowania w podatku dochodowym należy przyjąć jej wartość początkową brutto, a więc bez pomniejszenia o odpisy amortyzacyjne. Stanowisko takie potwierdził już wcześniej NSA (w wyroku z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1644/06).

WSA w omawianej sprawie dodał również, że podatnik nie może zrównać wartości początkowej środka trwałego (budowli) z dokonanymi w danym roku podatkowym odpisami amortyzacyjnymi. Przepisy dotyczące ustalania wymiaru podatku od nieruchomości w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych nie uzależniają bowiem wysokości podstawy opodatkowania od wysokości dokonanych odpisów.

Podatnicy, przy ustalaniu wartości budowli, powinni uważać zatem na regulacje zawarte zarówno w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, jak i w ustawach o podatkach dochodowych (PIT i CIT).

Ważne

Budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl