Ekonomiści: Tempo wzrostu akcyzy jest za wysokie

Jutro komisja finansów publicznych zajmie się ustawą okołobudżetową na 2014 r. Zgodnie z nią akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć o 5 proc.

Branża tytoniowa protestuje przeciwko tym zmianom, twierdząc, że spowoduje to spadek w liczbie sprzedawanych na legalnym rynku papierosów, na czym straci budżet państwa. Podobnego zdania są Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową oraz Centrum im. Adama Smitha. Oba zauważają, że za osiem miesięcy tego roku wpływy z akcyzy do budżetu są niższe o 530 mln zł w porównaniu do 2012 r. W całym roku obniżenie wpływów może wynieść 800 mln zł. Spadek bierze się stąd, że konsumenci w coraz częściej kupują papierosy z przemytu.

- Dotyczy to zwłaszcza tanich papierosów- podkreśla Robert Gwiazdowski, prezydent Centrum im Adama Smitha. Z raportu tej instytucji wynika, że w 2012 r. ponad 21 proc. kupowanych w Polsce papierosów pochodziło z przemytu, tymczasem w 2008 r. ten odsetek wynosił 12,3 proc.

Ten dramatyczny wzrost, zdaniem Centrum im. Adama Smitha, bierze się stąd, że resort finansów za bardzo spieszy się z podwyżkami akcyzy. Polska zobowiązała się osiągnąć akcyzę w wysokości 90 euro na 1000 sztuk papierosów do 1 stycznia 2018 r., tymczasem już w tym roku jej poziom wyniósł 87,48 euro. Po podwyżce w roku przyszłym minimalny poziom może zostać nawet przekroczony.

Przeciwko podwyżce opowiada się także IBnGR. Proponuje on jednak zmiany w strukturze akcyzy, które - według tej instytucji - pozwolą choć częściowo zniwelować straty wywoływane wzrostem szarej strefy.

Obecnie akcyza na tytoń składa się z dwóch części - kwotowej i procentowej. Według propozycji resortu finansów w przyszłym roku część kwotowa ma wzrosnąć z 188 do 206,76 zł na 1000 sztuk. Procentowa zaś pozostanie niezmieniona, a więc na poziomie 31,41 proc.

IBnGR proponuje, aby zwiększyć stawkę kwotową, zaś obniżyć procentową do poziomu 25 proc. w 2014 r. oraz 10 proc. w 2015 r. Ta operacja ma ograniczyć spadek legalnego rynku i w efekcie przynieść budżetowi ok. 160 mln zł.

- Z naszych analiz wynika, że zmiana struktury spowoduje mniejsze podwyżki cen w segmencie papierosów najtańszych, które stanowią pod względem ilościowym ponad połowę rynku. Jest to kluczowe dla ograniczenia łącznego spadku wpływów budżetowych - tłumaczy dr Bohdan Wyżnikiewicz, wiceprezes Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową.

Jednak CAS twierdzi, że lepsze jest utrzymanie obecnej struktury akcyzy. - Gdyby ją zmieniono, w 2013 r. kwota dodatkowej straty budżetu wyniosłaby co najmniej 100 mln zł - szacuje Robert Gwiazdowski.

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl