Niższe koszty funkcjonowania firm energochłonnych

Nowelizacja wprowadziła od 1 stycznia 2016 r. nowe zwolnienia z akcyzy dla energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach energochłonnych, tj. do celów redukcji chemicznej, w procesach elektrolitycznych, metalurgicznych i mineralogicznych.

Proces energochłonny

Problemem dla podatników może być nie tylko brak definicji omawianych typów procesów energochłonnych, ale też zakres ich zastosowania, tj. kiedy taki proces się rozpoczyna, a kiedy kończy.

W celu skorzystania z powyższego zwolnienia konieczne jest spełnienie dwóch warunków:

● wykorzystanie energii elektrycznej przez podmiot będący podatnikiem akcyzy od tej energii,

● przekazywanie oświadczenia o ilości wykorzystanej energii elektrycznej i sposobie jej wykorzystania do właściwego naczelnika urzędu celnego do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu wykorzystania danej energii.

Podatnikiem akcyzy od zakupionej i zużytej energii elektrycznej jest m.in. podmiot posiadający koncesję na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną. Natomiast podmiot nieposiadający koncesji może być podatnikiem akcyzy, jeżeli zużywa energię elektryczną, którą sam wytworzył, którą nabywa wewnątrzwspólnotowo, importuje lub w stosunku do której należna kwota akcyzy nie została uiszczona na wcześniejszym etapie.

Zakład energochłonny

Z drugiego zwolnienia dla energii elektrycznej mogą korzystać zakłady energochłonne poprzez zwrot części akcyzy zapłaconej w ciągu roku podatkowego.

Określony próg energochłonności wskazuje, iż zwolnienie to przeznaczone jest dla podmiotów charakteryzujących się wysokim udziałem kosztów energii w odniesieniu do ogółu prowadzonej działalności. Zatem prawidłowe wyliczenie udziału kosztów wykorzystanej energii w wartości produkcji sprzedanej w roku podatkowym jest jednym z kluczowych warunków skorzystania ze zwolnienia i wpływa na wysokość zwrotu. Jednak ustawodawca nie określił dokładnego sposobu wyliczania ww. progu energochłonności.

Należy podkreślić, iż spełnienie definicji zakładu energochłonnego nie jest wystarczające do skorzystania ze zwolnienia. Konieczne jest jeszcze:

● wykonywanie działalności gospodarczej oznaczonej wymienionym w treści ustawy kodem Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD),

● prowadzenie ksiąg rachunkowych w rozumieniu przepisów o rachunkowości,

● niekorzystanie ze zwolnienia od akcyzy dla tej energii elektrycznej na podstawie opisanego powyżej zwolnienia dla energii zużywanej w procesach energochłonnych.

Z omawianego zwolnienia mogą więc skorzystać przedsiębiorcy prowadzący działalność jedynie o wskazanych w nowelizacji kodach PKD, m.in. z branży odlewniczej, wydobywczej w zakresie rud metali nieżelaznych czy też minerałów, jak również producenci artykułów gospodarstwa domowego, chemikaliów czy papieru.

Ponadto częściowy zwrot akcyzy dokonywany jest na wniosek zakładu energochłonnego, do którego należy dołączyć opinię biegłego rewidenta potwierdzającą prawidłowość wyliczenia wskaźnika energochłonności w roku podatkowym oraz dokumenty, na podstawie których określono koszty wykorzystanej energii elektrycznej.

Wniosek o zwrot składany jest za okres roku podatkowego, a więc realnie podmiot będący zakładem energochłonnym nadal jest obowiązany uiszczać akcyzę w obecnej wysokości, a dopiero po zakończeniu roku podatkowego część tej kwoty zostanie mu zwrócona. Jest to więc istotna różnica w porównaniu do zwolnienia z akcyzy dla energii elektrycznej zużywanej w procesach energochłonnych, która pozwala na nabywanie energii bez akcyzy na bieżąco. Z kolei aby korzystać ze zwolnienia dla zakładów energochłonnych, nie trzeba posiadać statusu podatnika akcyzy.

Obniżona stawka przy wydobyciu węgla

Omawiane zwolnienia mają ograniczone zastosowanie dla podmiotów z sektora górniczego. Podmioty te nie realizują bowiem procesów energochłonnych uprawniających do stosowania zwolnienia. Ponadto część podmiotów z branży nie przekroczy 3-proc. progu warunkującego uznanie ich za zakład energochłonny.

Ustawodawca zdecydował się więc na wprowadzenie kolejnej ulgi, tym razem w postaci obniżenia stawki akcyzy dla podatników akcyzy dla energii elektrycznej zużywanej w procesie wydobycia oraz przeróbki węgla kamiennego, a także zużywanej w ramach produkcji koksu. Stawka akcyzy na energię elektryczną zużytą w powyższych procesach ma wynosić 3 zł za MWh, zamiast podstawowych 20 zł.

Wprowadzenie przedmiotowej ulgi uzależnione jest od uzyskania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej przewidzianej ze wspólnym rynkiem. Tym samym nie jest jeszcze pewne, czy ulga ta wejdzie w życie, a jeśli tak, to kiedy.

Faktura rozliczeniowa in minus

Nowelizacja wprowadziła także regulacje, które umożliwiają podatnikowi rozliczenie korekty faktury za energię elektryczną in minus w deklaracji podatkowej złożonej do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym taką fakturę korygującą wystawiono, a więc "na bieżąco".

Rozwiązanie to ułatwia rozliczanie sprzedaży energii elektrycznej w przypadku wystawiania faktur korygujących in minus poprzez wyeliminowanie konieczności wstecznego korygowania rozliczeń.

Im wyższy próg energochłonności, tym wyższa kwota zwrotu akcyzy.

Warunek bycia podatnikiem akcyzy od zużywanej energii istotnie ogranicza krąg podmiotów mogących skorzystać ze zwolnienia.

Nie jest jasne, czy do kosztów wykorzystanej energii należy wliczać opłatę dystrybucyjną. Zgodnie z pierwszymi interpretacjami wszelkie dodatkowe opłaty związane z dostawą energii elektrycznej nie powinny być traktowane jako koszt wykorzystanej energii elektrycznej.

RAMKA 1

Definicja

Zakładem energochłonnym jest podmiot, u którego udział kosztów wykorzystanej energii elektrycznej w wartości produkcji sprzedanej w roku podatkowym, za który składany jest wniosek o zwrot, wynosi ponad 3 proc.

	100 tys. MWh
	Zwolnienia od akcyzy dla energii elektrycznej wykorzystywanej w procesach energochłonnych	Zwolnienia od akcyzy dla energii elektrycznej wykorzystywanej przez zakład energochłonny, realizowane poprzez częściowy zwrot akcyzy
	2 mln zł	W przypadku gdy wskaźnik energochłonności wynosi: 5 proc. - ok. 680 tys. zł 25 proc. - ok. 1,49 mln zł 50 proc. - ok. 1,59 mln zł 100 proc. - ok. 1,69 mln zł
	W bieżących okresach rozliczeniowych	Dopiero po zakończeniu roku podatkowego, w którym była wykorzystywana energia elektryczna

Porównanie dwóch rodzajów zwolnienia

@RY1@i02/2016/009/i02.2016.009.18300030b.802.jpg@RY2@

Zwolnienie przy procesach energochłonnych

@RY1@i02/2016/009/i02.2016.009.18300030b.103.gif@RY2@

Zwolnienie dla zakładu energochłonnego

PRZYKŁAD 1

Działalność przeważająca czy nie

Spółka w ramach działalności zużywa znaczące ilości energii elektrycznej. Większa część działalności nie może zostać zaklasyfikowana do kodu PKD, który uprawniałby do skorzystania ze zwolnienia od akcyzy dla energii elektrycznej zużywanej przez zakład energochłonny. Niemniej jednak, spółka w ograniczonym zakresie (około 10 proc. całej działalności) wykonuje działalność, która potencjalnie może zostać zaklasyfikowana do kodu PKD wskazanego w ustawie.

Ponieważ w ustawie akcyzowej w zakresie zwolnienia od akcyzy dla energii elektrycznej wykorzystywanej przez zakład energochłonnych jest mowa wyłącznie o wykonywaniu działalności o określonym kodzie PKD, bez odniesienia do działalności przeważającej, to nie jest konieczne, aby działalność o wskazanym w ustawie akcyzowej kodzie PKD była przeważająca. Ważne, aby dany kod PKD wskazywał działalność, która w rzeczywistości jest przedmiotem działalności przedsiębiorcy.

Więcej obowiązków mają pośredniczące podmioty tytoniowe

Nowelizacja ustawy akcyzowej bardziej szczegółowo definiuje pojęcie pośredniczących podmiotów tytoniowych (PPT), wskazując wprost podmioty, które mogą uzyskać ten status. Chodzi o:

● podmioty mające miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium kraju,

● przedsiębiorców zagranicznych posiadających oddział z siedzibą na terytorium Polski,

● przedsiębiorców zagranicznych, którzy wyznaczyli swojego reprezentanta na terytorium Polski.

Dodatkowo - w związku z nałożeniem na PPT obowiązku składania zabezpieczenia akcyzowego i odnotowywania jego obciążenia w momencie nabycia suszu tytoniowego - zamiast odwołania się do sprzedaży suszu tytoniowego jak w dotychczasowej definicji, znowelizowane przepisy odwołują się do szerszego pojęcia prowadzenia działalności w zakresie suszu tytoniowego.

Rejestracja

Główną zmianą dotyczącą PPT jest wprowadzenie zamiast obecnego obowiązku powiadamiania o rozpoczęciu działalności obowiązku rejestracji jako PPT, która następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W celu zapewnienia dostatecznych informacji o przedsiębiorcach zagranicznych mających status PPT w przypadku przedsiębiorcy zagranicznego, który posiada oddział z siedzibą na terytorium Polski, wpis do rejestru PPT będzie zawierał również dane dotyczące oddziału oraz osób upoważnionych do jego reprezentowania, a w przypadku przedsiębiorcy zagranicznego nieposiadającego oddziału na terytorium kraju - dane dotyczące podmiotu go reprezentującego.

W celu zagwarantowania aktualności i kompletności danych zawartych w rejestrze PPT podatnicy mają obowiązek powiadamiania o zmianach danych zawartych we wniosku o rejestrację.

Zabezpieczenie akcyzowe

Ponieważ działalność PPT polega na obrocie suszem tytoniowym, czyli na dokonywaniu powtarzających się czynności gospodarczych mogących spowodować wielokrotne powstanie zobowiązań podatkowych podlegających zabezpieczeniu akcyzowemu, ustawa nowelizująca nakłada na te podmioty obowiązek stosowania zabezpieczenia generalnego albo ryczałtowego.

Wysokość zabezpieczenia akcyzowego składanego przez PPT oraz podmiot reprezentujący przedsiębiorcę zagranicznego należy ustalać w kwocie równej wysokości maksymalnej kwoty miesięcznego zobowiązania podatkowego mogącego powstać w przypadku sprzedaży suszu tytoniowego na terytorium kraju.

Możliwe jest też uzyskanie zgody na złożenie zabezpieczenia ryczałtowego, które stanowić będzie 30 proc. kwoty potencjalnego zabezpieczenia generalnego. Oznacza to, że wysokość zabezpieczenia ryczałtowego nie będzie niższa niż 600 tys. zł.

Przedsiębiorcom prowadzącym działalność polegającą na wstępnym przetwarzaniu suszu tytoniowego, którzy prowadzą swoją działalność co najmniej od roku i nie naruszyli w tym okresie prawa podatkowego, właściwy naczelnik urzędu celnego może ustalić niższy poziom zabezpieczenia ryczałtowego. Wysokość takiego zabezpieczenia zależy od ilości nabywanego suszu tytoniowego w ciągu roku (np. 1 mln zł od każdego pełnego tysiąca ton suszu tytoniowego nabywanego rocznie, jednak nie mniej niż 1 mln zł).

Obrót suszem

Do końca 2015 r. każdy podmiot, który prowadził skład podatkowy, mógł nabyć susz tytoniowy, magazynować go w swoim składzie podatkowym, a następnie dokonać jego sprzedaży i przemieszczenia do innych składów podatkowych lub PPT bez zabezpieczenia akcyzowego i opodatkowania akcyzą.

W celu ograniczenia obrotu suszem tytoniowym przez podmioty prowadzące składy podatkowe, które nie zużywają suszu tytoniowego do produkcji wyrobów tytoniowych, od 1 stycznia 2016 r. nieopodatkowanego obrotu suszem tytoniowym mogą dokonywać już tylko podmioty prowadzące składy podatkowe, które zgodnie z uzyskanym zezwoleniem zużywają susz tytoniowy do produkcji wyrobów tytoniowych albo mają status PPT.

Obecnie po spełnieniu określonych warunków przez grupę producentów suszu tytoniowego opodatkowaniu akcyzą nie podlega sprzedaż tego suszu grupie oraz nabycie lub posiadanie suszu przez tę grupę. W konsekwencji grupy producentów suszu nie muszą uzyskiwać statusu PPT w celu dokonywania obrotu suszem bez akcyzy.

Nowym obowiązkiem dla podmiotów wykonujących działalność w zakresie suszu tytoniowego jest prowadzenie ewidencji.

Przedsiębiorcy zagraniczni nieposiadający oddziału w Polsce są zobowiązani do wyznaczenia, do celów podatku akcyzowego, krajowego podmiotu reprezentującego.

Minimalna wysokość zabezpieczenia generalnego została ustalona na poziomie 2 mln zł, a kwotę zabezpieczenia ryczałtowego ograniczono do maksymalnie 30 mln zł.

Do rejestru PPT nie może być wpisany każdy podmiot, a jedynie taki, który spełni warunki wymienione w przepisach, dotyczące m.in. złożenia zabezpieczenia akcyzowego.

PRZYKŁAD 2

Wykreślenie z rejestru

Spółka rozpoczęła prowadzenie działalności jako pośredniczący podmiot tytoniowy po 1 stycznia 2016 r. poprzez uzyskanie wpisu do rejestru PPT. Nie prowadzi jednak wymaganej ewidencji suszu tytoniowego i tym samym nie spełnia wszystkich wymogów formalnych związanych z prowadzeniem działalności jako PPT.

Spółka zostanie wykreślona z rejestru. Wykreślenie następuje bowiem w przypadku prowadzenia przez PPT działalności niezgodnie z przepisami prawa podatkowego lub niezgodnie z decyzją o wpisie do rejestru, jak również w przypadku naruszenia warunków, których spełnienie jest wymagane do dokonania wpisu do rejestru PPT. Grozi więc m.in. za nieprowadzenie ewidencji suszu tytoniowego lub prowadzenie tej ewidencji w sposób nierzetelny.

Zmiany dla handlujących olejami smarowymi

Przeładunek

Do końca ubiegłego roku przepisy nie odnosiły się precyzyjnie do kwestii opodatkowania akcyzą w przypadku przeładunku olejów smarowych przemieszczanych na podstawie dokumentów handlowych. Podatnicy nie mieli więc pewności, jak traktować takie zdarzenia.

Od stycznia kwestię tę rozwiązano poprzez wyraźne wskazanie, że możliwe jest dokonanie przeładunku olejów smarowych znajdujących się w procedurze zawieszenia poboru akcyzy również w sytuacji, gdy przeładowywane wyroby są przemieszczane na podstawie dokumentów handlowych.

Obrót międzynarodowy

Usunięto wątpliwości dotyczące możliwości zwrotu zapłaconej na terytorium kraju akcyzy od wyrobów akcyzowych niewymienionych w załączniku nr 2, objętych stawką akcyzy inną niż zerowa, w tym np. olejów smarowych, będących przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej. Doprecyzowano, że w takim przypadku, ubiegając się o zwrot akcyzy, należy przedłożyć właściwemu naczelnikowi urzędu celnego, oprócz innych wymaganych dokumentów, potwierdzenie otrzymania wyrobów akcyzowych przez odbiorcę z państwa członkowskiego Unii Europejskiej na dokumencie handlowym.

Obowiązujący system obrotu olejami smarowymi, ze względu na brak ich opodatkowania akcyzą w innych krajach członkowskich, nie dopuszcza wewnątrzwspólnotowego wysłania ich w procedurze zawieszenia poboru akcyzy w celu dostarczenia do zarejestrowanego odbiorcy. Oznacza to odejście od dotychczasowej praktyki organów podatkowych, zgodnie z którą procedura zawieszenia poboru akcyzy miała zastosowanie od momentu przekroczenia przez oleje smarowe granicy Polski.

Konsekwencją uznania, że procedura zawieszenia poboru akcyzy nie będzie miała zastosowania do takich nabyć wewnątrzwspólnotowych olejów smarowych, jest konieczność spełnienia obowiązków wskazanych w art. 78 ustawy akcyzowej, tym samym konieczne jest:

● dokonanie zgłoszenia o planowanym nabyciu do właściwego naczelnika urzędu celnego,

● złożenie deklaracji uproszczonej oraz dokonanie zapłaty akcyzy na rachunek właściwej izby celnej,

● złożenie zabezpieczenia akcyzowego.

Zlikwidowano możliwość nabywania wewnątrzwspólnotowo olejów smarowych przez zarejestrowanego odbiorcę w celu ich dostarczenia do podmiotu zużywającego przedmiotowe wyroby do celów zwolnionych od akcyzy.

Opodatkowaniu akcyzą nie podlega sprzedaż suszu tytoniowego, w wyniku której dochodzi do dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu.

Zamknięty katalog przypadków, gdy można stosować zerową stawkę

Dotychczas w ustawie akcyzowej brak było szczegółowych przepisów regulujących obrót wyrobami energetycznymi określonymi w załączniku nr 2 do ustawy, opodatkowanymi zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie do celów innych niż opałowe, jako dodatki lub domieszki do paliw opałowych, do napędu silników spalinowych albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych. Dlatego jednym z głównych celów nowelizacji jest doprecyzowanie przepisów dotyczących obrotu tego typu wyrobami.

Jedną z najbardziej widocznych zmian w tym zakresie jest wprowadzenie zamkniętego katalogu przypadków stosowania tej stawki poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy w odniesieniu do wyrobów wymienionych w załączniku nr 2. Od 1 stycznia 2016 r., pod warunkiem spełnienia dodatkowych przesłanek, zerowa stawka akcyzy znajdzie zastosowanie, jeżeli wyroby te będą:

● w posiadaniu podmiotu, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

● przemieszczane na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy na podstawie dokumentu dostawy ze składu podatkowego do podmiotu, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub do składu podatkowego od podmiotu, który posiadał je w celu zużycia;

● przemieszczane na terytorium kraju poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy do składu podatkowego w przypadku niedostarczenia ich do podmiotu, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

● nabywane wewnątrzwspólnotowo przez podmiot, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

● nabywane wewnątrzwspólnotowo przez zarejestrowanego odbiorcę w celu dostarczenia ich do podmiotu, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

● importowane przez podmiot, który zużywa je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

● przeznaczone do sprzedaży detalicznej w opakowaniach jednostkowych o pojemności do 5 l lub wadze do 5 kg;

● importowane lub nabywane wewnątrzwspólnotowo w opakowaniach jednostkowych o pojemności do 5 l lub wadze do 5 kg przez osobę fizyczną, nie w celach prowadzonej działalności gospodarczej i nie w celach handlowych.

Wprowadzenie zamkniętego katalogu przypadków stosowania zerowej stawki akcyzy umożliwia organom podatkowym stałe monitorowanie ich przeznaczenia w sytuacji, gdy znajdują się one poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, ale nie zostały jeszcze zużyte do celów uprawniających do zastosowania stawki zerowej. Przeznaczenie tego typu wyrobów może bowiem na dowolnym etapie obrotu ulec zmianie, co skutkowałoby również zmianą stawki akcyzy.

Skonstruowany w taki sposób katalog przypadków zastosowania zerowej stawki akcyzy może jednak budzić wątpliwości praktyczne.

Procedura zawieszenia poboru

W ustawie akcyzowej brak było regulacji wprost dotyczących stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy w odniesieniu do wyrobów akcyzowych wymienionych w załączniku nr 2 opodatkowanych ze względu na przeznaczenie zerową stawką. Jednocześnie zostały w nim wymienione wyroby akcyzowe, do których m.in. stosuje się procedurę zawieszenia poboru akcyzy.

Powodowało to wątpliwości, czy wyroby podlegające opodatkowaniu stawką zerową, wymienione w załączniku nr 2, powinny być przemieszczane z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy (ze wszystkimi tego konsekwencjami).

Nowelizacja wprowadziła przepisy wskazujące, że procedura zawieszenia poboru akcyzy znajduje zastosowanie również w odniesieniu do wyrobów energetycznych wymienionych w załączniku nr 2 opodatkowanych ze względu na przeznaczenie stawką zerową akcyzy.

Zabezpieczenie akcyzowe

Do tej pory, w związku z brakiem stosownych przepisów, w odniesieniu do wyrobów energetycznych opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie, organy podatkowe wymagały składania zabezpieczenia akcyzowego obliczanego według maksymalnej dla danych wyrobów stawki, tj. zwykle 1822 zł/1000 l. Co więcej, stanowisko takie potwierdzały także polskie sądy administracyjne, np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2011 r., sygn. akt I GSK 551/10.

Oznaczało to, że podmioty zajmujące się produkcją oraz obrotem tego typu wyrobami zmuszone były niejednokrotnie do zaangażowania sporych środków finansowych, mimo że w odniesieniu do wyrobów opodatkowanych zerową stawką akcyzy efektywnie nie powstawał obowiązek zapłaty podatku.

Nowelizacja zniosła obowiązek składania zabezpieczenia akcyzowego w odniesieniu do wyrobów opodatkowanych stawką zerową, jednakże w celu zapewnienia monitorowania ich przemieszczania w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, znowelizowane przepisy wprowadziły nową zasadę. Zgodnie z nią elektroniczny administracyjny dokument (e-AD) powinien zawierać informację o tym, że przemieszczane wyroby podlegają opodatkowaniu zerową stawką akcyzy.

Zniesienie obowiązku składania zabezpieczenia akcyzowego w odniesieniu do wyrobów opodatkowanych zerową stawką ze względu na przeznaczenie należy ocenić pozytywnie. Powinno bowiem uprościć obrót tego typu wyrobami oraz zmniejszyć wysokość obciążenia finansowe dla podmiotów zajmujących się działalnością tym zakresie.

Ubytki wyrobów

W związku z wątpliwościami dotyczącymi opodatkowania akcyzą ubytków wyrobów opodatkowanych zerową stawką ustawodawca wprowadził regulacje doprecyzowujące to zagadnienie. Od 1 stycznia 2016 r. definicję ubytków wyrobów akcyzowych rozszerzono o wszelkie straty wyrobów określonych w załączniku nr 2, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie, powstałe podczas:

● stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy, z wyłączeniem strat powstałych podczas produkcji,

● przemieszczania poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, na podstawie dokumentu dostawy.

Dodatkowo dodano przepisy wyraźnie określające, jaką stawką akcyzy opodatkować takie ubytki. W efekcie od 1 stycznia 2016 r. wszelkie ubytki wyrobów akcyzowych wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy objętych zerową stawką akcyzy (przekraczające dopuszczalne normy ubytków) podlegają opodatkowaniu akcyzą, w zależności od gęstości danego wyrobu w temperaturze 15o st. C, według stawki 1822 zł/1000 l albo 2047 zł/1000 kg.

Nie trzeba już składać zabezpieczenia akcyzowego w odniesieniu do wyrobów energetycznych opodatkowanych zerową stawką ze względu na przeznaczenie.

!Wykluczono możliwość sprzedaży wyrobów opodatkowanych zerową stawką do pośredników handlowych nieposiadających składu podatkowego.

Więcej ułatwień dla składów podatkowych i obrotu alkoholem

Produkcja wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, w tym opodatkowanych zerową stawką akcyzy ze względu na przeznaczenie, może odbywać się wyłącznie w składzie podatkowym. Dotychczasowe brzmienie przepisu mogło wskazywać, że obowiązek produkcji w składzie podatkowym dotyczył wyrobów akcyzowych objętych inną stawką akcyzy niż zerowa.

Omawiana nowelizacja zniosła także druk INF, tj. informację o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym. Dotychczas trzeba było co miesiąc przekazywać ją naczelnikowi urzędu celnego, mimo że takie same dane były wskazywane w ewidencji wyrobów akcyzowych prowadzonych przez podmioty prowadzące składy podatkowe.

Złagodzono także warunki wydawania zezwoleń na prowadzenie składu podatkowego, w którym ma być prowadzona działalność polegająca wyłącznie na magazynowaniu lub przeładowywaniu wyrobów akcyzowych wyprodukowanych w innym składzie podatkowym. Liberalizacja polega na zmianie kryterium obrotu na kryterium wysokości akcyzy (co stanowi reakcję na usunięcie z ustawy o VAT definicji pojęcia obrotu) oraz jego znacznym obniżeniu w przypadku wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych i olejów smarowych oraz na zmniejszeniu wymaganej wielkości powierzchni magazynowych w przypadku gazu oraz innych wyrobów energetycznych, z wyłączeniem olejów smarowych, dla podmiotów prowadzących usługowe składy podatkowe typu magazynowego. Spowoduje to zwiększenie kręgu podmiotów mogących prowadzić składy podatkowe typu magazynowego.

Od 1 stycznia 2016 r. możliwe jest przemieszczanie w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy w trzech przypadkach:

● ze składu podatkowego producenta tych wyrobów, niebędącego właścicielem tych wyrobów, do składu podatkowego właściciela tych wyrobów;

● ze składu podatkowego producenta tych wyrobów, niebędącego właścicielem tych wyrobów, do składu podatkowego, którego dotyczy wydane właścicielowi tych wyrobów zezwolenie wyprowadzenia wyrobów z cudzego składu podatkowego;

● ze składu podatkowego właściciela wyrobów akcyzowych do innego składu podatkowego, którego dotyczy wydane właścicielowi tych wyrobów zezwolenie wyprowadzenia wyrobów z cudzego składu podatkowego.

Warunki magazynowania

Nowe przepisy doprecyzowują regulacje w zakresie warunków magazynowania wyrobów akcyzowych poprzez wskazanie możliwości magazynowania w składzie podatkowym w jednym pomieszczeniu wyrobów akcyzowych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy razem z innymi wyrobami. Jest to możliwe przy spełnieniu warunków w postaci oddzielnego magazynowania i wskazania miejsca magazynowania wyrobów objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy w ewidencji wyrobów akcyzowych. Zmiana ta zabezpiecza prawidłowe dokumentowanie ilości wyrobów akcyzowych oraz określanie kwot akcyzy i jednocześnie umożliwia przedsiębiorcom lepsze wykorzystanie powierzchni magazynowych.

Wprowadzono też regulację, która umożliwia magazynowanie w składzie podatkowym w jednym zbiorniku wyrobów energetycznych o tym samym kodzie CN, mających różne parametry fizykochemiczne (z wyjątkiem wyrobów, w przypadku których parametry fizykochemiczne mają wpływ na stawkę akcyzy). Ustawa wyraźnie wskazuje, że w składzie podatkowym w jednym zbiorniku będą mogły być magazynowane wyroby energetyczne: objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy, zwolnione od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, opodatkowane zerową stawką akcyzy ze względu na ich przeznaczenie oraz z zapłaconą akcyzą, pod pewnymi warunkami.

Nowe uproszczenia

Od 1 stycznia 2016 r. możliwe jest odnotowanie zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia w każdym urzędzie celnym, w którym naczelnik urzędu może wiarygodnie potwierdzić (na podstawie przedstawionych dokumentów lub w przyszłości we właściwym systemie teleinformatycznym), że zobowiązanie podatkowe lub opłata paliwowa zostały faktycznie zapłacone. Dotychczas w przypadku podatnika prowadzącego składy podatkowe w wielu miejscach na terytorium kraju niezbędny był kontakt w sprawie odnotowania zwolnienia z odległym od składu podatkowego urzędem celnym właściwym dla niego.

Zmiany dotyczą również zniesienia obowiązku cofnięcia z urzędu zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego w sytuacji, gdy po uzyskaniu zezwolenia w terminie 3 miesięcy nie podjęto działalności lub ją przerwano na czas dłuższy niż 3 miesiące bez powiadomienia właściwego naczelnika urzędu celnego.

Obrót alkoholem

Zużywany w określonych procesach produkcyjnych alkohol etylowy podlega zwolnieniu w granicach ustalonych limitów (dopuszczalnych norm zużycia). Ustawa akcyzowa pozwalała dotychczas na zwolnienie tylko tej części alkoholu, która została określona w decyzji naczelnika urzędu celnego o normach jego zużycia. W konsekwencji zużycie alkoholu etylowego ponad określone normy skutkowało koniecznością zapłaty akcyzy.

Nowelizacja wprowadziła nowy rodzaj zwolnienia - alkohol etylowy jest zwolniony z akcyzy nawet wtedy, gdy zostały przekroczone dopuszczalne normy jego zużycia. Warunkiem zwolnienia jest m.in. udowodnienie zużycia przedmiotowego alkoholu zgodnie z jego przeznaczeniem. Może się tak zdarzyć, gdy np. alkohol etylowy zużywany jest w znacznych ilościach do czyszczenia linii produkcyjnej, a skala produkcji powoduje przekroczenie dopuszczalnych norm zużycia. Na gruncie dotychczasowych przepisów nadwyżka zużytego alkoholu objęta była akcyzą, a przedsiębiorca obowiązany był do jej zapłacenia.

Rozszerzono przypadki, w których dopuszcza się przemieszczanie na terytorium kraju w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wyrobów oznaczonych znakami akcyzy między składami podatkowymi.

Nie ma już obowiązku zatwierdzania regulaminu funkcjonowania składu podatkowego przy wydawaniu zezwolenia na prowadzenie tego składu oraz zatwierdzania jego zmian.

RAMKA 2

Bez nowego zezwolenia

Uchylono obowiązek uzyskania nowego zezwolenia, gdy prowadzący skład podatkowy chce produkować, magazynować lub dokonywać przeładunku wyrobów należących do innej niż będąca przedmiotem dotychczasowej działalności grupy wyrobów akcyzowych.

PRZYKŁAD 3

LPG w jednym zbiorniku

Podatnik prowadzi skład podatkowy, w którym magazynuje gazy propan-butan (LPG) objęte pozycją CN 2711, niemniej klasyfikowane do różnych kodów CN. Ponieważ w ustawie o podatku akcyzowym zaznaczono, że ograniczeń w magazynowaniu nie stosuje się do gazów propan-butan (LPG) objętych pozycją CN 2711, to mogą być one magazynowane w jednym zbiorniku, niezależnie od kodów CN, do których są klasyfikowane, i ich parametrów fizykochemicznych.

Nowo powstałe zakłady już bez akcyzy

Obowiązujące do końca 2015 r. regulacje zwalniały z akcyzy czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby węglowe/wyroby gazowe przeznaczone do celów opałowych przez zakład energochłonny wykorzystujący te wyroby, a w którym wprowadzony został w życie system służący ochronie środowiska lub podwyższający efektywność energetyczną. Jednym z warunków uznania za zakład energochłonny jest wykazanie odpowiedniego poziomu udziału zakupu przedmiotowych wyrobów w wartości produkcji sprzedanej ("współczynnik") w roku poprzedzającym rok, w odniesieniu do którego jest ustalany status zakładu.

Właściwy współczynnik

Jednym z problematycznych aspektów stosowania powyższych zwolnień była kwestia możliwości uznania podmiotu nowo powstałego lub podmiotu rozpoczynającego działalność z wykorzystaniem wyrobów węglowych lub gazowych za zakład energochłonny, skoro nie zawsze w takim przypadku można było ustalić, czy kryterium odnoszące się do współczynnika jest spełnione.

Ustawa faktycznie odwoływała się do relacji produkcji do sprzedaży z roku poprzedzającego. Językowa wykładnia przepisu nakazuje uznać, że dopiero po pełnym roku prowadzenia działalności z wykorzystaniem wyrobów węglowych lub gazowych, w którym dokonywano sprzedaży, można stwierdzić, czy kryterium współczynnika zostało spełnione. Kwestia ta była przedmiotem rozważań organów podatkowych najpierw w odniesieniu do wyrobów węglowych. Zasadniczo organy stwierdzały, że jeżeli podmiot rozpoczynający działalność nie używał wyrobów akcyzowych przez cały rok poprzedzający, w odniesieniu do którego jest ustalany procentowy udział, to nie jest spełniony warunek konieczny dla uznania go za zakład energochłonny. W odniesieniu do wyrobów gazowych organy zajmowały identyczne stanowisko i odmawiały prawa do zastosowania zwolnienia podmiotowi, który nie działał na rynku gazowym przez pełen rok.

Wchodzące zmiany umożliwiają skorzystanie ze zwolnienia zakładom energochłonnym także w pierwszym roku ich działalności lub w pierwszym roku działania nowej instalacji wykorzystującej wyroby węglowe lub wyroby gazowe. Warunkiem formalnym jest złożenie właściwemu naczelnikowi urzędu celnego oświadczenia o planowanym osiągnięciu w pierwszym roku działalności właściwego współczynnika.

Liczy się ochrona środowiska

Zwolnieniu od akcyzy podlegają wyłącznie wyroby węglowe i gazowe zużywane do celów opałowych przez podmiot, w którym wprowadzony został w życie system służący ochronie środowiska lub podwyższeniu efektywności energetycznej.

Do tej pory konieczność spełnienia warunku posiadania systemu prowadzącego do osiągnięcia celów dotyczących ochrony środowiska lub podwyższenia efektywności energetycznej w celu skorzystania ze zwolnienia w podatku akcyzowym budziła poważne wątpliwości. Ustawodawca nie sprecyzował, jakie systemy obowiązujące w polskim prawie spełniają wymagania ww. systemów ani nawet nie wymienił przykładów takich systemów.

Od 1 stycznia 2016 r. za system prowadzący do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub podwyższenia efektywności energetycznej są uznawane wyłącznie:

1) Europejski System Handlu Emisjami zgodny z ustawą z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. poz. 1223) i przepisami wydanymi na podstawie art. 25 ust. 4 i art. 29 ust. 1 tej ustawy;

2) system EMAS, o którym mowa w ustawie z 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) (Dz.U. z 2011 r. nr 178, poz. 1060);

3) uzyskiwanie i umarzanie świadectw efektywności energetycznej, o których mowa w ustawie z 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2167), przez podmioty obowiązane na podstawie tej ustawy do uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw efektywności energetycznej lub uiszczenia w zamian opłaty zastępczej;

4) system zarządzania środowiskowego potwierdzony przez niezależną i uprawnioną w tym zakresie jednostkę akredytującą certyfikatem ISO 14001:2004;

5) system zarządzania energią potwierdzony przez niezależną i uprawnioną w tym zakresie jednostkę akredytującą certyfikatem ISO 50001:2011.

RAMKA 3

Zapłata i odsetki

Jeśli na koniec pierwszego roku działalności odpowiedni poziom procentowego udziału nie został osiągnięty, podmiot korzystający ze zwolnienia jest obowiązany do zapłaty w I kwartale kolejnego roku akcyzy od zużytych wyrobów węglowych lub gazowych, od których nie została zapłacona akcyza, wraz z odsetkami.

Uproszczenia w dokumentacji akcyzowej

Od 2016 roku ustawodawca zdecydował się m.in. na:

● ujednolicenie i zebranie w jednym miejscu przepisów dotyczących prowadzenia poszczególnych typów ewidencji akcyzowych,

● doprecyzowanie na potrzeby działalności w zakresie podatku akcyzowego definicji faktury,

● zniesienie obowiązku składania odrębnego druku INF właściwemu naczelnikowi urzędu celnego,

● wprowadzenie możliwości wyboru właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego.

Nowy dział

Do ustawy wprowadzono nowy Dział VI A, w którym zebrane i usystematyzowane zostały przepisy dotyczące prowadzenia poszczególnych typów ewidencji akcyzowych.

Dział ten zawiera w szczególności podstawowe przepisy dotyczące obowiązków:

● ewidencji wyrobów akcyzowych przez podmiot prowadzący skład podatkowy,

● ewidencji wyrobów akcyzowych wysyłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego,

● ewidencji wyrobów akcyzowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo,

● prowadzenia ksiąg kontroli nad produkcją alkoholu etylowego, obrotem nim i jego zużyciem,

● ewidencji dokumentów handlowych towarzyszących przemieszczaniu wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa,

● ewidencji wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie,

● ewidencji suszu tytoniowego,

● ewidencji ilościowej energii elektrycznej,

● ewidencji wyrobów węglowych,

● ewidencji wyrobów gazowych,

● ewidencji rodzaju, ilości i wartości wyrobów akcyzowych,

● ewidencji podatkowych znaków akcyzy,

● sporządzania protokołów ze zniszczenia lub utraty itd. niektórych typów wyrobów akcyzowych,

● prowadzenia dokumentacji zawierającej informacje o czynnościach produkcyjnych dotyczących piwa lub wina przez podmioty prowadzące działalność w zakresie tych wyrobów.

Możliwe jest też zastąpienie przez podatnika wszystkich wymaganych ewidencji jedną ewidencją prowadzoną na potrzeby podatkowe lub księgowe, pod warunkiem że zawiera ona wszystkie dane wymagane w przypadku poszczególnych typów ewidencji.

Faktury

Konieczność doprecyzowania przepisów w zakresie definicji faktury podyktowana była istnieniem w ustawie o VAT przepisów pozwalających na odstąpienie od podawania na fakturze niektórych koniecznych z punktu widzenia podatku akcyzowego informacji. Chodzi tu w szczególności o przepisy, które w sytuacji gdy kwota należności z faktury ogółem nie przekraczała 450 zł (lub 100 euro), pozwalały wystawiającemu na odstąpienie od podawania na fakturze informacji takich, jak dane i adres nabywcy czy ilość i miara nabywanych towarów. Doprecyzowanie to ma przyczynić się do usprawnienia nadzoru na wyrobami akcyzowymi oraz ułatwienia poboru akcyzy.

Znowelizowane przepisy wprowadziły także możliwość domagania się przez nabywcę wyrobów akcyzowych ujawnienia na fakturze kwoty podatku akcyzowego, a także odstępują od używania określeń "kopia" oraz "oryginał" faktury.

Wybór właściwego miejscowo organu podatkowego

Od 1 stycznia 2016 r. podatnik ma możliwości wyboru właściwego naczelnika urzędu celnego, w przypadku gdy czynności podlegające opodatkowaniu lub stany faktyczne podlegające opodatkowaniu akcyzą mają miejsce na obszarze właściwości więcej niż jednego urzędu celnego.

! Od 2016 r. fakturą na potrzeby podatku akcyzowego jest wyłącznie faktura w rozumieniu przepisów o VAT, która zawiera dane nabywcy i jego adres oraz dane dotyczące ilości (liczby) i miary nabywanych wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych.

Zamknięty katalog może spowodować, że nieznane na dzień wprowadzenia zmian systemy prośrodowiskowe lub proenergetyczne zostaną wykluczone. Zawęzi to stosowanie zwolnienia w przyszłości.

©?