Kiedy w sprawie pomogą przepisy UE

dyrektor w Dziale Doradztwa Podatkowego Ernst & Young

Praktyka orzecznicza organów administracji rzeczywiście nie daje podatnikom większych szans na to, że argumenty oparte na prawie Unii Europejskiej - np. na swobodach traktatowych - zostaną uwzględnione już na etapie postępowania administracyjnego. Wynika to jednak z praktyki, a nie przepisów prawa. Nie jest bowiem tak, że organy administracji są związane wyłącznie prawem krajowym, a dopiero sądy mają obowiązek zastosowania prawa UE - chociażby przyznania mu pierwszeństwa przed przepisem krajowym albo zastosowania wykładni prounijnej, gdy jest to możliwe. W sprawie Fratelli Constanzo (sygn. akt 103/88) Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał wyraźnie, że obowiązek stosowania dyrektyw (tam, gdzie mają bezpośredni skutek) ciąży na wszystkich organach administracji. Tym bardziej więc ten obowiązek dotyczy stosowania postanowień traktatów.

Należy pamiętać, że organy administracji są w tym zakresie w mniej korzystnej sytuacji niż sądy. Nie mają np. prawa do zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym do ETS dotyczącym interpretacji prawa unijnego. Nie usprawiedliwia to jednak braku odniesienia się w ogóle do tego prawa w toku postępowania.

Strategia procesowa zakładająca "zamrożenie" ewentualnych argumentów "europejskich" na czas postępowania podatkowego i podniesienia ich dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym może okazać się błędna. Praktyka pokazuje, że sąd - zamiast ustosunkować się do tych argumentów - może po prostu uchylić decyzję i nakazać organom ich uprzednią analizę. To przedłuża tylko sprawę. Po drugie - skuteczne uzasadnienie niektórych argumentów wymaga poparcia ich faktami. Co do zasady, dowód na ich istnienie nie może już zostać skutecznie przeprowadzony po zakończeniu postępowania administracyjnego.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).