Czym jest czynny żal i jakie korzyści podatkowe można dzięki niemu osiągnąć

Instytucja ta została wprowadzona w art. 16 kodeksu karnego skarbowego. Z przepisu tego wynika, że nie podlega karze za przestępstwo karne skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Oczywiście, aby skorzystać z dobrodziejstwa czynnego żalu, należy w terminie wyznaczonym przez organ uiścić w całości wymaganą należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Nie ma przy tym znaczenia, kto uiści taką należność.

Zawiadomienie organów skarbowych powinno być złożone na piśmie lub ustnie do protokołu. Ustawa mówi ogólnie o organie ścigania, a więc może być to jakikolwiek organ państwowy na terenie kraju, który jest ustawowo powołany do ścigania przestępstw. Nie musi to być finansowy organ dochodzenia, nie trzeba także zachowywać właściwości miejscowej czy rzeczowej tego organu. Najważniejszy jest fakt przyjęcia takiego zawiadomienia przez funkcjonariusza organu, który dalej przekaże je zgodnie z właściwością.

Kiedy nie możemy skorzystać z czynnego żalu? Gdy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu czynu zabronionego, po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej (kontroli, przeszukania), nie stosuje się tego przepisu wobec sprawcy, który kierował wykonaniem czynu zabronionego, wobec podżegacza, wobec sprawcy polecającego oraz wobec tego, kto zorganizował grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego.

Walor czynnego żalu ma także prawnie skuteczna korekta deklaracji podatkowej złożona wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty, po uiszczeniu niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez organ należności publicznoprawnej uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie.

Podstawową zaletą czynnego żalu jest to, że zapewnia on możliwość rezygnacji z ukarania sprawcy przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. W sytuacji gdy stwierdzamy, że w naszej działalności doszło do pewnych nieprawidłowości, które można zaklasyfikować jako czyny zabronione z k.k.s., dokonanie samooskarżenia (czynny żal) pozwoli nam uniknąć przykrych konsekwencji postępowania karnego skarbowego oraz kary, która byłaby konsekwencją takiego postępowania.

Pozostaje tylko pytanie, kto jest sprawcą, jeżeli nie mamy pewności, czyje działanie lub zaniechanie, w organizacji o rozbudowanej strukturze, doprowadziło do opisanej w czynnym żalu sytuacji. Należy przypomnieć sobie wówczas o tzw. odpowiedzialności zastępczej instytucji k.k.s., z której wynika, że odpowiada tak jak sprawca także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, a w szczególności finansowymi podmiotu.

Nie należy bać się instytucji czynnego żalu, gdyż mimo psychologicznie pejoratywnych wrażeń instytucja ta daje podatnikowi wiele korzyści i chroni go przed uciążliwościami postępowania karnego skarbowego.

@RY1@i02/2010/001/i02.2010.001.086.016b.001.jpg@RY2@

Tomasz Rudyk, ekspert w DLA Piper