Jaki organ może zabezpieczyć zobowiązanie w akcyzie

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0012.001.jpg@RY2@

Tomasz Stanek, doradca podatkowy w Zespole Podatku Akcyzowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Ustanowienie przez organy na majątku podatnika zabezpieczenia wykonania zobowiązań w akcyzie przed zakończeniem postępowania podatkowego jest zjawiskiem częstym. Podatek akcyzowy jest szczególnie ważnym źródłem dochodu Skarbu Państwa. Nie ma się więc czemu dziwić, że podatnicy akcyzowi są objęci szczególnym nadzorem ze strony fiskusa. Jeżeli w toku postępowania podatkowego powstaje podejrzenie nieprawidłowości, organy natychmiast podejmują próbę ustanowienia zabezpieczenia na majątku podatnika. Organy wielokrotnie jednak popełniają przy tym poważne błędy, wskutek czego podatnik może obronić się przed uciążliwością takiego zabezpieczenia.

Najszersze kompetencje w zakresie zarówno egzekucji, jak też zabezpieczenia zobowiązań podatkowych ma naczelnik urzędu skarbowego (naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje jednak od tej reguły wyjątki. Jednym z nich jest upoważnienie dyrektora izby celnej do stosowania środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Niektóre organy interpretują jednak ten przepis jako upoważnienie dyrektora izby celnej także do wykonania zabezpieczenia na majątku podatnika. Taka wykładnia przepisów jest jednak błędna.

Z porównania par. 1 i par. 5 art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika właściwość dyrektora izby celnej jedynie w zakresie stosowania środków egzekucyjnych, i to w ograniczonym zakresie (z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości). Kompetencja organu do stosowania środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym jest zaś czymś całkowicie odrębnym pod względem prawnym niż realizacja zabezpieczenia na majątku podatnika w postępowaniu zabezpieczającym. Z tego więc powodu konsekwentnie należy uznać, że w zakresie dokonywania zabezpieczenia należności akcyzowych wyłącznie właściwy jest naczelnik urzędu skarbowego. Stanowisko takie zostało zaakceptowane w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Lublinie z 22 października 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 297/08; wyrok NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2154/06; wyrok NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2093/06).

Jeżeli mimo to dyrektor izby celnej, uznając się za organ egzekucyjny, wystawi zarządzenie zabezpieczenia, podatnik ma możliwość zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania w terminie 7 dni. Należy zauważyć, że podatnik może dochodzić odszkodowania od organu na podstawie przepisów kodeksu

cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Niemniej jednak w praktyce uzyskanie odszkodowania, pomimo oczywistych racji po stronie podatnika, może okazać się niezwykle trudne.

SF