Kiedy należy zapłacić zobowiązanie z decyzji podatkowej
Obecny kształt Ordynacji podatkowej w obszarze wykonalności decyzji organów podatkowych jest wynikiem zmian wprowadzonych nowelą z 2008 roku. Na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów wykonaniu podlegały nieostateczne decyzje, a wniesienie od nich odwołania tylko wyjątkowo wstrzymywało ich wykonanie. Ten stan był przedmiotem powszechnej krytyki wskazującej na możliwość (jak się niejednokrotnie okazało realną) wyrządzenia podatnikowi nieodwracalnych szkód wykonaniem decyzji, która następnie była uchylana jako niezgodna z prawem. Powstałe w ten sposób szkody obciążały nie tylko podatników, ale także Skarb Państwa przez obowiązek wypłaty znacznych odsetek od nadpłat lub odszkodowania w procesie cywilnym. Co zatem się zmieniło?
@RY1@i02/2011/108/i02.2011.108.086.006b.001.jpg@RY2@
Wojciech Pławiak konsultant w dziale postępowań podatkowych i sądowych Ernst & Young
Zmiany wprowadzone w omawianej instytucji należy ocenić pozytywnie, przy następujących zastrzeżeniach.
Brak wykonalności decyzji nieostatecznych może prowadzić pośrednio do częstszego wydawania przez urzędy skarbowe decyzji profiskalnych. Okres obowiązywania regulacji jest zbyt krótki, aby mówić o zasadzie, ale w praktyce pojawiły się już rozstrzygnięcia, za którymi, jak się wydaje, stać mogła obawa przed wydaniem zbyt korzystnej dla podatnika decyzji, przy świadomości braku wykonalności decyzji negatywnej.
Ponadto warto pamiętać, że omawiana zasada nie jest pozbawiona wyjątków. W pewnych sytuacjach ustawodawca zdecydował, że należy egzekwować także decyzję nieostateczną - może być jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Przesłanki nadania rygoru wymienione w art. 239b par. 1 Ordynacji podatkowej należy jednak każdorazowo stosować z uwzględnieniem par. 2 wskazanego przepisu. Oznacza to np., że gdy strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, rygor można nadać wyłącznie, jeżeli organ uprawdopodobni, że kwota podatku wynikająca z decyzji nie zostanie uiszczona. Zasadność nadania rygoru należy zatem oceniać z uwzględnieniem sytuacji konkretnego podatnika, a nie abstrakcyjnych założeń organu podatkowego. Wątpliwości w aspekcie praktycznym budzi także przesłanka w postaci krótkiego okresu do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Obowiązkiem organu podatkowego jest zawsze sprawne prowadzenie postępowania. Niedopuszczalne jest (a niestety obserwowane w praktyce) "przeciąganie" w czasie prowadzonego postępowania, które powoduje ziszczenie się tej przesłanki, pomimo możliwości zakończenia postępowania w terminach ustawowych i uniknięcia konieczności natychmiastowej egzekucji decyzji nieostatecznej.
Należy również pamiętać, że nie zawsze brak wykonalności decyzji nieostatecznej powoduje brak natychmiastowych skutków finansowych dla podatnika. Taka sytuacja zaistnieje wtedy, gdy organ podatkowy, działając jako wierzyciel, dokona zabezpieczenia (np. przez zajęcie rachunku bankowego) wykonania obowiązku nałożonego decyzją. Dotyczy to w szczególności zabezpieczenia w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej, które przewidują, że przesłankami zarządzenia zabezpieczenia mogą być nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa oraz nierzetelność ksiąg podatkowych. Negatywnie należy ocenić praktykę organów podatkowych, stosowania instytucji zabezpieczenia w sposób sprzeczny z jej celem - zapobieżeniem utrudnianiu przyszłej egzekucji.
Te zastrzeżenia wskazują, że praktyka funkcjonowania korzystnej dla podatników instytucji może czasami wypaczać sens jej wprowadzenia. Równie ważny jak kształt regulacji prawnej jest zawsze sposób jej stosowania.
EM
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu