Jakie prawa przysługują podatnikom po otrzymaniu postanowienia

@RY1@i02/2011/088/i02.2011.088.086.006b.001.jpg@RY2@

Aleksandra Mazur-Zych ekspert w Ernst & Young

Decyzja podatkowa rozstrzyga sprawę co do istoty i kończy postępowanie podatkowe w danej instancji. Kierowana jest wyłącznie do stron postępowania. Jak wynika z przepisów Ordynacji podatkowej, o tym, czy w danym przypadku mamy do czynienia z decyzją, przesądza jej treść, a nie forma, jaka została nadana danemu rozstrzygnięciu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pismo niemające formy decyzji jest decyzją, jeżeli pochodzi od organu administracji, skierowane jest na zewnątrz i w sposób władczy rozstrzyga o prawach lub obowiązkach prawnych osób fizycznych lub prawnych w ich indywidualnej sprawie (np. wyrok NSA z 21 lutego 1994 r., sygn. akt I SAB 54/93).

W doktrynie rozróżnia się decyzje materialne i procesowe. Pierwsze kończą postępowanie w ten sposób, że kształtują sytuację prawną wskazanego w nich adresata w jego indywidualnie oznaczonej sprawie przez rozstrzygnięcie merytoryczne. Są to np. decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego, stwierdzające nadpłatę, rozkładające zobowiązanie podatkowe na raty czy też przyznające ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Drugie - procesowe - kończą postępowanie jedynie formalnie przez umorzenie postępowania, wówczas gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, gdy organ podatkowy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Innymi słowy, oznacza to brak możliwości orzekania organu podatkowego w danej konkretnej sprawie. Przyczyną bezprzedmiotowości może być np. upływ terminu przedawnienia, śmierć strony postępowania, jeżeli przedmiot tego postępowania odnosił się bezpośrednio do jej praw lub obowiązków, czy też wygaśnięcie zobowiązania wskutek zapłaty zaległej kwoty przez podatnika lub pobrania jej przez płatnika. W wymienionych przypadkach organ umarza postępowanie obligatoryjnie.

Oprócz tego Ordynacja podatkowa przewiduje fakultatywną możliwość umorzenia postępowania na skutek wniosku złożonego przez stronę, o ile nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi publicznemu. Fakultatywne umorzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy postępowanie co prawda nie stało się bezprzedmiotowe, ale strona, na której żądanie zostało ono wszczęte, przestała być zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy. Istotą wydania decyzji umarzającej postępowanie - zarówno na skutek zaistnienia okoliczności obligatoryjnych, jak i fakultatywnych - jest jego przerwanie, zniesienie wszystkich dokonanych w nim czynności procesowych, jak również zaniechanie dalszego kontynuowania postępowania.

Drugim rodzajem aktów wydawanych w toku postępowania są postanowienia. W drodze postanowienia organy rozstrzygają o poszczególnych incydentalnych kwestiach, które pojawiają się w jego trakcie (np. zawieszenie postępowania, przyjęcie zabezpieczenia czy też wstrzymanie wykonania decyzji), lub też w niektórych sytuacjach mogą kończyć postępowanie podatkowe (np. stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania). Adresatami postanowień mogą być nie tylko strony postępowania, ale także inni uczestnicy (np. nałożenie kary porządkowej na świadka).

Rozróżnienie - czy w danej sprawie doręczono stronie decyzję, czy postanowienie - jest bardzo ważne ze względu na odmienne terminy do wniesienia środka zaskarżenia. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia w formie decyzji przysługuje prawo do wniesienia odwołania w terminie 14 dni, natomiast postanowienie zaskarżyć można wyłącznie zażaleniem w ciągu 7 dni.

EM