Kiedy nastąpi zawieszenie postępowania podatkowego

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.006b.001.jpg@RY2@

Lesław Mazur, menedżer w dziale Postępowań Podatkowych i Sądowych Ernst & Young

Przepisy Ordynacji podatkowej zawierają zamkniętą listę przesłanek, których wystąpienie w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej nie tylko umożliwia organowi zawieszenie prowadzonego postępowania, lecz wręcz zobowiązuje go do podjęcia takiej decyzji procesowej.

W praktyce najwięcej niejasności i sporów wzbudza podstawa zawieszenia wymieniona w art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na tym tle powstało bogate orzecznictwo, które z jednej strony tłumaczy pojęcie zagadnienia wstępnego, z drugiej kazuistycznie wskazuje, kiedy tak naprawdę mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym.

I tak, zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, czego nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania jedynie na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Stąd też, jeżeli dana okoliczność wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie sposób nadać jej charakteru zagadnienia wstępnego. Przykładowo, zdaniem sądów, zagadnienie wstępne nie występuje, gdy w sprawie dotyczącej określenia wysokości podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług jeden z elementów wpływających na tę wysokość (kwota należnego podatku akcyzowego) jest ustalana w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez inny organ. Również, zdaniem sądów, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na toczące się wcześniej wszczęte postępowanie interpretacyjne dotyczące tego samego podmiotu, stanu faktycznego oraz materii prawnej.

Co więcej, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi należeć do kompetencji organu lub sądu innego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. Warto pamiętać, że takim "innym organem lub sądem" nie jest Trybunał Konstytucyjny, co oznacza, że postępowanie w sprawie np. zgodności ustawy z konstytucją nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania podatkowego.

Sądownictwo znacznie zawęża w praktyce możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wydaje się jednak, że granicą tego ograniczenia powinna być zasada wyrażona w art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej o prowadzeniu spraw w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Może bowiem dojść do naruszenia tej zasady, np. gdy podatnik, w zaufaniu do organów, występuje o wydanie interpretacji podatkowej w zakresie rozliczeń z przeszłości, a organ - jeszcze przed jej wydaniem - wszczyna postępowanie podatkowe obejmujące m.in. zdarzenie opisane przez podatnika we wniosku o wydanie interpretacji. W takich sytuacjach wniosek o interpretację mógłby stanowić dla organów cenne źródło informacji o istniejących potencjalnych nieprawidłowościach. Wątpliwości co do zgodności z zasadą zaufania nasuwają się także w sprawach podobnych do tej już wzmiankowanej, tj. określenia wysokości podatku akcyzowego dla celów określenia wysokości podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Zdarza się bowiem w praktyce, że inną wysokość należnego podatku akcyzowego ostatecznie przyjmuje organ celny (w sprawie akcyzowej), a inną organ podatkowy (w sprawie VAT).

EM