Kiedy organ wyegzekwuje swoją decyzję

Zasady dotyczące wykonywania decyzji regulują przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 239a tego aktu prawnego decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Organ może tego dokonać, gdy posiada informacje, z których wynika, że wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, jeśli podatnik nie dysponuje majątkiem o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, ponadto gdy podatnik zbywa majątek znacznej wartości i w końcu gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Organ musi też uprawdopodobnić (a nie udowodnić), że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Skoro zatem rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji nieostatecznej, to należy przyjąć, że funkcjonuje ona już w obrocie prawnym. Natomiast zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej funkcjonowanie decyzji podatkowej w obrocie prawnym i wywieranie przez nią skutków prawnych zależy od jej doręczenia adresatowi. Wynika z tego, że doręczenie postanowienia o nadaniu natychmiastowej wykonalności nie może nastąpić przed doręczeniem decyzji, której rygor taki nadano (por. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1168/10).

Doręczenie przedsiębiorcy postanowienia o nadaniu rygoru bez wcześniejszego (lub co najwyżej jednoczesnego) doręczenia decyzji podatkowej (tak jak to miało miejsce w opisywanym przypadku) powoduje, że nadanie takiego rygoru jest bezprzedmiotowe. Nie można bowiem nadać rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która jeszcze nie istnieje w obrocie prawnym, a co za tym idzie - nie wywiera skutków prawnych.

Gdyby jednak przyjąć założenie przeciwne, tzn. że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, której podatnik jeszcze nie otrzymał, wywiera skutek prawny, to wówczas następuje naruszenie art. 239b ust. 4 Ordynacji podatkowej. Daje on podatnikowi prawo do złożenia zażalenia na postanowienie w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Nietrudno zgadnąć, że w takiej sytuacji przedsiębiorca, który otrzymał postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, której jeszcze nie zna, ma kłopot z podjęciem decyzji co do złożenia takiego zażalenia. Jedynie poznanie treści decyzji daje rozpoznanie co do zasadności składania zażalenia.

W przedstawionym stanie faktycznym należy zatem przyjąć, że organ podatkowy nie może nadać rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która nie została jeszcze doręczona podatnikowi.

Podstawa prawna

Art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).