Członek zarządu nie zawsze ponosi odpowiedzialność

Skoro do 31 grudnia 2008 r. ustawodawca postanowił o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez niego funkcji, to odpowiedzialność ta nie mogła powstać za zaległości podatkowe spółki, które powstały w okresie sprawowania przez niego zarządu, o ile oczywiście zobowiązanie i zarazem zaległość podatkowa nie powstały w okresie pełnienia zarządu.

Dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego, który orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu i prezesa spółki (pełnił te funkcje od 19 lutego do 19 marca 2007 r.). W związku z tym, że spółka nie uregulowała kwoty zobowiązania podatkowego wynikającej z decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej, naczelnik urzędu skarbowego wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zaległość z tytułu VAT za styczeń 2007 r. Egzekucja z majątku spółki nie pokryła w całości ciążących na niej zaległości za wskazany miesiąc. Naczelnik US chciał więc pociągnąć do odpowiedzialności za zaległości podatkowe byłego członka zarządu.

Istota sporu sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy podatnik, pełniąc w okresie od 19 lutego do 19 marca 2007 r. funkcję członka zarządu, ponosi odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe spółki, które powstało 31 stycznia 2007 r., czy też za zaległość podatkową, która powstała w zakresie tego zobowiązania podatkowego 26 lutego 2007 r.

Sąd wskazał, że kluczowy dla rozstrzygnięcia jest art. 8 ustawy z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Organy podatkowe wywnioskowały z niego, że do skarżącego ma zastosowanie art. 116 par. 2 ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym mu od 1 stycznia 2009 r. Zdaniem organów podatkowych skarżąca ponosi odpowiedzialność za zaległość podatkową powstałą w dacie pełnienia funkcji członka zarządu. Zarówno w dacie powstania zobowiązania podatkowego (styczeń 2007 r.), jak i zaległości (luty 2007 r.) przepis art. 116 par. 2 ordynacji stanowił, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca rozróżnia odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe i za zaległości podatkowe.

Skoro zatem w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2008 r. w art. 116 par. 2 ordynacji podatkowej ustawodawca postanowił o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, to odpowiedzialność członka zarządu nie mogła powstać za zaległości, które powstały w okresie sprawowania przez niego zarządu, o ile zobowiązanie i zarazem zaległość podatkowa nie powstały w okresie pełnienia zarządu.

Odnosząc te ustalenia do stanu faktycznego sprawy, sąd wskazał, że zobowiązanie podatkowe powstało najpóźniej 31 stycznia 2007 r., a więc przed objęciem przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki. Nie ponosi on więc odpowiedzialności za zobowiązanie. Nie należy też stosować w tym przypadku art. 8 ustawy zmieniającej ordynację podatkową, ponieważ - jak wskazał sąd - regulacje przejściowe dotyczą przyszłych relacji oraz tych stosunków prawnych, które istnieją w dacie wejścia w życie nowych przepisów.

z 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 315/13, nieprawomocny

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/199/i02.2013.199.07100030a.801.jpg@RY2@

Jacek Pawlik biegły rewident, doradca podatkowy, GPSW

Spór między podatnikiem a organami podatkowymi sprowadzał się do tego, czy przepisy zmieniające art. 116 par. 2 ordynacji podatkowej od 1 stycznia 2009 r. mogą być stosowane z wyłączeniem zasady lex retro non agit. Powodem wątpliwości był art. 8 ustawy zmieniającej ordynację podatkową, który wymienił te przepisy, które zachowują swoje obowiązywanie do stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie noweli. W art. 8 zabrakło art. 116 par. 2 Ordynacji i to zostało zinterpretowane przez organy podatkowe w ten sposób, że również do spraw niezakończonych przed 1 stycznia 2009 r. mają zastosowanie nowe przepisy. Różnica dla podatnika była kolosalna, gdyż przyjmując interpretację organów podatkowych, podlegał odpowiedzialności osób trzecich jako członek zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Podatnik nie godząc się na taką interpretację organów podatkowych, złożył skargę do WSA, który podzielił jego racje. Sąd dość szeroko przedstawił argumentację do zastosowania w tym przypadku zasady lex retro non agit. Słusznie stwierdził, że jej niezastosowanie, mimo wyraźnego braku przepisu przejściowego, doprowadziłoby do naruszenia przynajmniej dwóch zasad konstytucyjnych - zasady zaufania obywatela do państwa i zasady równości.

Oprac. Łukasz Zalewski