Trudna sytuacja podatnika uzasadnia zabezpieczenie na majątku

Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania podatkowego mamy do czynienia w przypadku trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego lub gdy podatnik wyzbywa się majątku.

Naczelnik urzędu skarbowego określił spółce przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w VAT za okres od listopada 2007 r. do listopada 2010 r. w łącznej kwocie ponad 232 tys. zł oraz kwotę odsetek. Orzekł też o zabezpieczeniu na majątku spółki wskazanych zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę oraz kwoty zaległości podatkowej za luty 2011 r. w wysokości ponad 462 tys. zł i kwoty odsetek od tej zaległości. Dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Spór dotyczył art. 33 par. 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) i sprowadzał się do oceny, czy organ miał uzasadnione podstawy do dokonania zabezpieczenia zobowiązania podatkowego. Zdaniem dyrektora izby skarbowej organ I instancji uprawdopodobnił, że istniała uzasadniona obawa, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej chodzi o obawę dobrowolnego wykonania zobowiązania, a nie w wyniku egzekucji.

W omawianej sprawie organ wskazał wysokość przewidzianego zobowiązania i porównał tę kwotę z obecnymi dochodami i stanem majątkowym podatnika. Spełniony został więc warunek prowadzenia wobec podatnika kontroli podatkowej przed wydaniem decyzji określającej wysokość zwrotu podatku oraz zobowiązania podatkowego. Sąd przypomniał też, że decyzja o zabezpieczeniu majątkowym ma charakter decyzji uznaniowej, ale nie oznacza to, że organ może dowolnie decydować o zabezpieczeniu.

W sprawie organ podatkowy zebrał materiał dowodowy, który pozwalał określić przybliżoną kwotę VAT, odsetki i kwotę nienależnego zwrotu różnicy podatku. Wykazał, że wymiar dokonany na potrzebę zabezpieczenia jest jak najbardziej zbliżony do rzeczywistej wysokości podatku. Podatnik mógł się jednak bronić i przedstawiać argumenty, które podważyłyby ustalenia organu.

Wojewódzki sąd administracyjny zwrócił też uwagę, że zabezpieczenie zobowiązań dokonywane jest pod warunkiem istnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Przepisy nie precyzują jednak, co to oznacza. Określają jedynie, że chodzi o trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

Jeśli choćby jedna z tych przesłanek wystąpiła, to można mówić o uzasadnionej obawie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. W ocenie sądu z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku.

W omawianej sprawie organ podatkowy wykazał, że podatnik trwale nie płacił zobowiązań publicznych. Co więcej, wiele okoliczności - jak np. decyzja o wypłacie dywidendy - wskazywało na to, że sytuacja finansowa firmy się nie poprawi.

z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 298/13, nieprawomocny

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/105/i02.2013.105.071000300.802.jpg@RY2@

Jacek Pawlik doradca podatkowy, partner w GPSW

Użyty w art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej zwrot "obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane" oznacza, że chodzi o obawę dobrowolnego wykonania zobowiązania, a nie w wyniku egzekucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że "uzasadniona obawa" to taka, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jednak ocena, czy zaistniała ona w konkretnym przypadku, pozostawiona została do uznania organu podatkowego. Organy podatkowe właściwie więc wskazały, że istnieje taka obawa, gdyż podatnik w przeszłości był poddany egzekucji z tytułu zaległości podatkowych oraz wypłacał dywidendę, która pomniejszała jego majątek. W orzecznictwie uznano, że zaistniałe zdarzenia wymienione w powyższym przepisie są jedynie mieszczącymi się w ogólnej formule przykładami zachowania sugerującego zaistnienie przesłanki ustawowej. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ mógł wskazać na inne okoliczności, które powyższą obawę uzasadniają. Do takich okoliczności organ słusznie zaliczył zmniejszające się zyski podatnika, malejącą wartość majątku trwałego oraz ograniczenie zakresu prowadzonej działalności.

Oprac. Łukasz Zalewski