Jak ustanowić pełnomocnika do reprezentacji przed fiskusem

Czy pełnomocnik zastąpi przy każdej czynności

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.815.jpg@RY2@

Każdy ma prawo ustanowić pełnomocnika, który będzie reprezentował go przed urzędem skarbowym. Działanie przez pełnomocnika nie jest możliwe tylko wtedy, gdy charakter dokonywanych czynności wymaga osobistego działania danego podatnika, np. podczas przesłuchania, składania wyjaśnień. W wezwaniu pracownicy urzędu skarbowego powinni wówczas wyraźnie zaznaczyć, że podatnik ma się stawić osobiście. Jednak nawet w takiej sytuacji pełnomocnik może asystować swojemu mocodawcy, służyć mu radą oraz tłumaczyć, jakie ma prawa i obowiązki.

Podstawa prawna

Art. 136 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Czy pełnomocnik musi mieć specjalne uprawnienia

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.816.jpg@RY2@

Pełnomocnikiem podatnika może być osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych, czyli jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie. Wyjątkowo może to być kobieta, która ukończyła 16 lat i za zgodą sądu opiekuńczego zawarła małżeństwo, przez co uzyskała pełnoletniość. Pełnomocnikiem może być członek rodziny, pracownik lub każda inna osoba. Nie musi to być radca prawny, doradca podatkowy ani adwokat. Ci ostatni mają jednak pewną przewagę nad osobami bez uprawnień. Mogą bowiem sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. A zgodnie z przepisami pełnomocnik ma obowiązek dołączyć do akt sprawy podatkowej oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.

Podstawa prawna

Art. 137 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Art. 10 - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz.U. 1964 r. nr 9 poz. 59).

Czy trzeba mieć pełnomocnictwo na piśmie

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.817.jpg@RY2@

Pełnomocnictwo przy postępowaniu podatkowym powinno być udzielone na piśmie. Jednak równie dobrze może być zgłoszone ustnie do protokołu, czyli podczas dokonywania czynności w urzędzie. Z treści udzielonego pełnomocnictwa powinno jasno wynikać, jaki jest jego zakres. Należy określić w nim, czy obejmuje wszelkie czynności procesowe czy tylko niektóre z nich i czy dotyczy całego postępowania czy tylko jego określonego etapu, np. postępowania w pierwszej lub drugiej instancji. W poszczególnych kwestiach mniejszej wagi wynikających w toku postępowania organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu podatnika. W przypadku udzielania pełnomocnictwa ustnie do protokołu należałoby mieć przy sobie dowód uiszczenia opłaty skarbowej. Urzędnicy często żądają potwierdzenia jej wniesienia przed dopuszczeniem pełnomocnika do sprawy.

Podstawa prawna

Art. 137 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Czy przy każdej czynności trzeba wnosić opłatę

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.818.jpg@RY2@

Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 17 zł powstaje z chwilą złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Organ podatkowy ma prawo żądać składania pełnomocnictwa do każdego postępowania, jeżeli jego prowadzenie wymaga odrębności akt sprawy, tzn. dostaje ona nowy numer porządkowy. Posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w załatwieniu swojej sprawy.

Warto wiedzieć, że zwolniony z opłaty skarbowej jest dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa oraz jego odpis, wypis lub kopia:

wpoświadczony notarialnie lub przez uprawniony organ upoważniający do odbioru dokumentów,

ww sprawach: karnych, karnych skarbowych i dyscyplinarnych oraz w sprawach o wykroczenia oraz cywilnych, w których mocodawcy przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych,

wjeżeli pełnomocnictwo udzielane jest małżonkowi, wstępnym (rodzicom, dziadkom), zstępnym (dzieciom, wnukom) lub rodzeństwu,

wjeżeli mocodawcą jest przedstawicielstwo dyplomatyczne, organizacje międzynarodowe, jednostki budżetowe, jednostki samorządu terytorialnego, organizacje pożytku publicznego, osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa,

wjeżeli dotyczy podpisywania deklaracji podatkowych składanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1282).

Czy organ musi doręczać pisma pełnomocnikowi

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.819.jpg@RY2@

Jeżeli podatnik ustanowił pełnomocnika, organ podatkowy ma obowiązek doręczać wszystkie pisma właśnie tej osobie. Jeśli przedsiębiorca ma kilku pełnomocników, to powinien wyznaczyć jednego z nich jako właściwego do doręczeń. Jeżeli tego nie zrobi, organy podatkowe będą doręczać pisma jednemu z pełnomocników - w gruncie rzeczy dowolnie wybranemu.

W sytuacji gdy podatnik nie może odbierać pism z urzędu, ponieważ wyjeżdża za granicę na co najmniej dwa miesiące, wówczas musi ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Obowiązek ten dotyczy również osób fizycznych będących nierezydentami w rozumieniu przepisów prawa dewizowego, czyli przykładowo obywateli amerykańskich oddelegowanych do pracy w Polsce. Ustanowienie pełnomocnika do spraw doręczeń zgłaszane jest organowi podatkowemu właściwemu w danej sprawie. Jeżeli podatnik nie wywiąże się z tego obowiązku, organy będą wysyłać pisma pod dotychczasowy adres i mimo że nie dotarły one do adresata, przyjmą, że dokumenty zostały dostarczone prawidłowo.

Podstawa prawna

Art. 147 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Czy podatnik może cofnąć pełnomocnictwo

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.820.jpg@RY2@

Ordynacja podatkowa nie reguluje, w jaki sposób należy cofnąć pełnomocnictwo. Odpowiedź na to pytanie zawiera kodeks cywilny. Pełnomocnictwo może być odwołane w każdej chwili. Nie ma określonej formy, jakiej mocodawca powinien dochować, by odwołanie pełnomocnictwa było skuteczne, chyba że określa to sam dokument, w którym udzielono upoważnienia. Ważne jest, żeby pełnomocnik zrozumiał, że przestaje prowadzić sprawy podatnika. Na dowód tego musi zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Podatnik z kolei ma obowiązek poinformować o cofnięciu upoważnienia organ prowadzący postępowanie. Jest to istotne dla ważności czynności dokonywanych przez odwołanego pełnomocnika. Będą one nieważne, jeżeli organ wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o cofnięciu pełnomocnictwa. Jeżeli jednak podatnik nie poinformował fiskusa, wówczas czynności podjęte przez pełnomocnika będą ważne, o ile zostały dokonane w granicach pierwotnego pełnomocnictwa. Warto pamiętać o tym, że samo doręczenie organowi podatkowemu dokumentu potwierdzającego umocowanie innego pełnomocnika nie stanowi odwołania dotychczasowego.

Podstawa prawna

Art. 137 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Art. 98 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93).

Czy pełnomocnik ds. kontroli może wnieść odwołanie

@RY1@i02/2013/030/i02.2013.030.18300150e.821.jpg@RY2@

Prawidłowo wystawione pełnomocnictwo powinno zawierać dokładne dane mocodawcy i pełnomocnika, datę i miejsce udzielenia pełnomocnictwa, wyraźny zakres czynności, do których jest ono udzielone, oraz adres pełnomocnika do doręczeń. Pełnomocnik nie może wykroczyć poza swoje umocowanie. Jeżeli został upoważniony do reprezentowania podatniczki podczas kontroli, to nie może podejmować innych czynności już po jej zakończeniu. Inaczej byłoby, gdyby podatniczka określiła w pełnomocnictwie, że upoważnia brata do reprezentowania jej podczas kontroli i w postępowaniu podatkowym. Wówczas pełnomocnik mógłby wnieść odwołanie.

Podstawa prawna

Art. 137 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl