Korekta deklaracji nie umarza automatycznie egzekucji

Korekta przez podatnika deklaracji, w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy inicjujący egzekucję administracyjną, nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Spór dotyczył tego, czy w sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor izby skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie naczelnika urzędu skarbowego, przyjął, że złożenie przez skarżącego korekty deklaracji nie oznacza, że zobowiązanie wynikające z pierwotnej deklaracji nie jest wymagalne i że powstała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 pkt 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Naczelnik urzędu skarbowego prowadził egzekucję z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległość podatkową z tytułu PIT za 2006 r., wystawionego na podstawie deklaracji PIT-36. W trakcie postępowania egzekucyjnego podatnik wystąpił o przyjęcie korekty zeznania PIT-36 i stwierdzenia nadpłaty. Jako uzasadnienie korekty wskazał, że w pierwotnym zeznaniu w przychodach z innych źródeł błędnie podał przychód z tytułu utraty prawa do ulgi podatkowej z tytułu budowy lokali pod wynajem, z której korzystał w latach 2000-2005, a po przeanalizowaniu interpretacji oraz dokumentacji stwierdził, że przychód nie stanowi przychodu z innych źródeł wykazanych w deklaracji i nie powinien być opodatkowany. W związku z tym domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie PIT-36 za 2006 rok.

Wojewódzki sąd administracyjny, do którego podatnik złożył skargę, uznał, że korekta deklaracji PIT-36 wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty stanowi przyczynę, która eliminuje z obrotu prawnego deklarację, z której wynikała dochodzona na drodze egzekucji należność - tym samym postępowanie egzekucyjne nie mogło być dalej prowadzone i powinno podlegać umorzeniu. W ocenie sądu sytuacja taka wyczerpuje przesłanki z art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem wynikający z pierwotnej deklaracji obowiązek przestał istnieć, a wobec tego zachodzi konieczność wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. NSA, do którego organ podatkowy złożył skargę kasacyjną, uchylił wyrok sądu wojewódzkiego.

Według NSA zwrot "nie istniał" zawarty w przepisie art. 59 par 1 pkt 2 omawianej ustawy odnosi się do czasu sprzed wszczęcia egzekucji. Sąd wyjaśnił, że obowiązek przestaje "istnieć", gdy został umorzony lub wygasł z innego powodu (np. zapłaty, przedawnienia i inne). Nie jest to sytuacja, która miała miejsce w sprawie. Brak bowiem przesłanek do przyjęcia, że egzekucja nie była niedopuszczalna. Pojęcie "obowiązek", o którym mowa w art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy, należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ten obowiązek na mocy prawa przekształcił się w zobowiązanie podatkowe. Z kolei WSA w Gdańsku podstawę obowiązku upatruje w deklaracji. Korekta tej deklaracji nie miała wpływu na jego powstanie ani na jej byt. Korekta nie powoduje, że egzekwowany obowiązek "nie istniał" w rozumieniu art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Oprac. Przemysław Molik

sygn. akt II FSK 952/11, prawomocny.