O kontroli sądów nad przedłużaniem zwrotów VAT

UCHWAŁA NSA z 24 października 2016 r.

O CO TOCZYŁ SIĘ SPÓR

Spór toczył się o to, czy sądy administracyjne powinny sprawować nadzór nad wszystkimi postanowieniami o przedłużeniu terminu na zwrot VAT, czy może tylko nad tymi wydanymi w ramach czynności sprawdzających. Wątpliwości w tej sprawie powstały po ubiegłorocznej nowelizacji prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. (Dz.U. z 2015  r. poz. 658). Wtedy dodano do ustawy art. 3 par. 2 pkt 4, który wyłączał spod kognicji sądów administracyjnych niektóre akty i czynności organów.

Pojawił się pogląd (podzielany przez fiskusa i niektóre sądy wojewódzkie), że zgodnie z nowymi przepisami podatnicy nie mogą składać do sądów skarg na postanowienia o przedłużeniu terminu na zwrot VAT wydane po tej dacie, np. w ramach kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego, bo te nie podlegają już sądowej kontroli.

Zdaniem podatników organy podatkowe zaczęły wykorzystywać interpretację nowych przepisów i celowo zamieniać czynności sprawdzające na inne postępowania, podczas których dopiero wydawały postanowienia o przedłużeniu terminu na zwrot nadwyżek. Liczyły, że dzięki temu unikną sądowej kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny, do którego trafiła kasacja na postanowienie sądu wojewódzkiego o odrzuceniu skargi na działania fiskusa, postanowił skierować pytanie do poszerzonego składu. Chodziło mu o to, by uchwałą rozstrzygnięto, czy sądy administracyjne rzeczywiście nie powinny się zajmować postanowieniami wydawanymi w ramach innych procedur niż czynności sprawdzające.

ROZSTRZYGNIĘCIE

Rozstrzygnięcie było korzystne dla podatników. Poszerzony skład NSA uznał, że sądy powinny kontrolować wszelkie postanowienia o przedłużaniu terminów na zwrot nadwyżek VAT. Wyjaśnił, że przedłużanie zwrotu VAT nie może się wymykać sądowej kontroli. Byłoby to sprzeczne z konstytucją, która gwarantuje równość obywateli, i z prawem unijnym, które wymaga zachowania neutralności tego podatku i rozsądnego terminu na zwrot. Sąd wyjaśnił, że w istocie wszystkie postanowienia o przedłużaniu terminu na zwroty są podejmowane w ramach czynności sprawdzających (a więc w oparciu o art. 3 par. 2 pkt 2 p.p.s.a.), bo kolejne procedury są tylko ich następstwem.

PODSUMOWANIE

To, iż NSA uznał, że wszelkie postanowienia o przedłużeniu terminu na zwrot VAT są wydawane w ramach czynności sprawdzających powoduje, iż podatnicy powinni składać do organów zażalenia na postanowienia o przedłużaniu zwrotów wydawane w ramach kontroli czy postępowania podatkowego. A nie tak, jak przyjmowano dotychczas - wzywać organy do usunięcia naruszenia prawa. Jednak ci, którzy złożyli przed uchwałą zażalenia, nie muszą się martwić, bo te zostaną potraktowane jak zażalenia.

sygn. akt I FPS 2/16

@RY1@i02/2017/001/i02.2017.001.07100040a.801.jpg@RY2@

Linia orzecznicza