Co zrobić, gdy fiskus nie zwraca nadpłaty

Nadpłata w podatku może powstać z różnych przyczyn. Przykładowo podatnik może wpłacić podatek za wysoki lub nienależny, płatnik może pobrać za wysoką zaliczkę na podatek. Gdy do powstania nadpłaty w podatku już dojdzie, urząd skarbowy musi zwrócić ją podatnikowi w określonych prawem terminach. Jeśli tego nie zrobi, podatnik ma narzędzia, które pozwolą mu wyegzekwować należne środki. Takim narzędziem jest np. ponaglenie urzędu.

Organy podatkowe muszą załatwiać wszelkie sprawy w określonych terminach. Zasada ta dotyczy także zwrotu nadpłaty podatku. Przykładowo zwrot nadpłaty, którą podatnik wykaże w rocznym PIT, powinien nastąpić w terminie trzech miesięcy od momentu złożenia deklaracji rocznej. Obrazując to na przykładzie: jeśli podatnik złożył PIT za 2008 rok ostatniego dnia, czyli 30 kwietnia 2009 r., i wykazał w deklaracji nadpłatę podatku, urząd skarbowy powinien ją zwrócić najpóźniej 30 lipca 2009 r. Ale od tej reguły są pewne wyjątki.

W sytuacji gdy podatnik złoży korektę zeznania lub deklarację za podatnika poprawi urząd skarbowy, termin trzymiesięczny na zwrot nadpłaty podatku będzie liczony od momentu złożenia skorygowanego zeznania. I znów przejdźmy do przykładu. Jeśli podatnik złożył korektę deklaracji 25 maja 2009 r. i wykazał w niej nadpłatę podatku, to urząd na jej zwrot ma czas do 25 sierpnia 2009 r.

Warto dodać, że zwrot nadpłaty następuje: na wskazany rachunek bankowy podatnika, płatnika lub inkasenta zobowiązanego do posiadania rachunku bankowego; w gotówce, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent nie są zobowiązani do posiadania rachunku bankowego, chyba że zażądają zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy.

Za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień:

● obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu;

● złożenia przekazu pocztowego;

● wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

Podatnik, który nie otrzymał nadpłaty podatku w terminie, ma prawo poza kwotą nadpłaty domagać się wypłaty odsetek. Nadpłaty podlegają bowiem oprocentowaniu. Zgodnie z generalną zasadą oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Wysokość oprocentowania nadpłat jest taka sama, jak przy odsetkach pobieranych od zaległości podatkowych. Obecnie stawka odsetek wynosi 10,5 proc. rocznie.

Jeśli urząd skarbowy nie zwraca podatnikowi nadpłaty w terminie, powinien go o tym powiadomić. Zgodnie z regulacjami Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy zobowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin jej załatwienia. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.

Jeśli urząd nie wyznaczył nowego terminu lub nie zawiadomił o tym podatnika, podatnik ma prawo złożyć ponaglenie do:

● organu podatkowego wyższego stopnia (na urząd skarbowy do izby skarbowej);

● ministra finansów, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej.

Organ podatkowy wyższego stopnia (zazwyczaj ponaglenie składa się na urząd skarbowy do izby skarbowej), uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości.

W praktyce może się zdarzyć, że ponaglenie urzędu nie będzie skuteczne i podatnik nadal nie otrzyma zwrotu nadpłaty. Jest wyjście z tej sytuacji. Podatnik ma prawo złożyć skargę do sądu administracyjnego na działania urzędu. Zastosowanie tu będą miały przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargę na bezczynność organu podatkowego można złożyć po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W naszym przypadku środkiem zaskarżenia będzie ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

Następnie organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Co ważne, organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.