Jak fiskus skontroluje osoby, które skorzystały z abolicji podatkowej

Możliwość skorzystania z abolicji podatkowej wygasła 6 lutego 2009 r. Nie oznacza to jednak, że kwestia abolicji z tym dniem została definitywnie zakończona. Obecnie w urzędach skarbowych trwa weryfikacja wniosków podatników o przyznanie abolicji, które były składane do 6 lutego. Do tego dnia mogli o przyznanie abolicji wnioskować podatnicy, którzy pracowali za granicą w latach 2003–2007. Na wydanie decyzji w tym zakresie urzędnicy mają sześć miesięcy od momentu złożenia wniosku przez podatnika. Ostatnie decyzje dotyczące abolicji podatkowej za lata 2003–2007 zapadną więc do 6 sierpnia, jeśli wniosek został złożony do urzędu ostatniego dnia, czyli 6 lutego.

Z danych, jakie Gazeta Prawna otrzymała z izb skarbowych, wynika, że wnioski podatników są weryfikowane na bieżąco i decyzje są wydawane w ustawowych terminach. Podatnicy muszą stawiać się do urzędu w celu usunięcia błędów, które pojawiają się często we wnioskach, lub uzupełnienia dokumentów.

Z abolicji podatkowej mogli skorzystać podatnicy, którzy nie wykazali zagranicznych dochodów w Polsce, mimo że mieli taki obowiązek, a także osoby, które rozliczyły je w kraju. W pierwszym przypadku abolicja może przyjąć formę umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W drugim może to być zwrot części zapłaconego podatku. Czasem możliwa jest również sytuacja jednoczesnego umorzenia zaległości podatkowej i zwrotu części podatku. Abolicja dotyczyła dochodów uzyskanych w państwach, z którymi Polska miała zawartą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, w której zawarto tzw. metodę proporcjonalnego odliczenia lub dochodów uzyskanych w państwach, z którymi Polska nie miała zawartej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Każdy, kto z abolicji chciał skorzystać, musiał złożyć w urzędzie skarbowym specjalny wniosek. Był to druk PIT-AZ. Do wniosku należało dołączyć oświadczenie na druku AZ-O, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Oświadczenie potwierdzało wysokość: uzyskanych przychodów z pracy za granicą, zapłaconego za granicą podatku (jeżeli podatnik był zobowiązany do jego zapłaty). Jeśli wniosek dotyczył umorzenia zaległości podatkowej, trzeba było również złożyć korektę zeznania za dany rok podatkowy, który miał być objęty abolicją.

Co istotne, przepisy ustawy abolicyjnej przewidywały, że podatnicy są zobowiązani do przechowywania i udostępniania na wezwanie organu podatkowego dokumentów potwierdzających uzyskanie przychodów z pracy i zapłatę podatku za granicą, do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok podatkowy, którego dotyczył wniosek. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Wnioski abolicyjne, które zostały złożone przez podatników, zawierają liczne błędy, co potwierdzają urzędy skarbowe. Wymagają one poprawienia bądź wyjaśnienia, czasem uzupełnienia.

W każdym przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku abolicyjnym osoby takie są wzywane do urzędu skarbowego i proszone o dokonanie jego uzupełnienia bądź poprawy. W tym celu pracownicy urzędów skarbowych kontaktują się z podatnikami, prosząc o ich poprawienie, uzupełnienie lub doprecyzowanie.

W całej Polsce liczba popełnionych błędów jest różna. Jednak izby skarbowe w swoich statystykach wskakują, że wezwania zdarzają się w 30–40 proc. składanych wniosków, ale są też urzędy, gdzie około 75 proc. wniosków kwalifikuje się do poprawy z powodu błędów.

Ponadto podatnicy wzywani są do urzędów w celu udokumentowania wysokości uzyskanych za granicą przychodów, wysokości zapłaconego za granicą podatku oraz terminów wypłat, złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie liczby dni pobytu za granicą, ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania w okresie objętym wnioskiem, uzupełnienia niewypełnionych, obowiązkowych pozycji, podpisu, przedłożenia pełnomocnictwa.

Najczęstszymi błędami występującymi we wnioskach abolicyjnych są np. przyjmowanie do rozliczenia przychodów netto zamiast brutto; brak wskazania kraju, w którym uzyskiwano dochody; błędne adresy zamieszkania; brak podpisów; nieprawidłowo zastosowany kurs waluty; brak korekt deklaracji i oświadczenia na druku AZ-O.

Weryfikacja wniosków abolicyjnych odbywa się poprzez przeglądanie złożonych przez podatników dokumentów. We wszystkich izbach skarbowych uzyskaliśmy informację, że dokumenty podatników są sprawdzane na bieżąco i decyzje w tym zakresie wydawane są w ustawowych terminach.

Z uzyskanych danych z organów podatkowych wynika, że w miarę możliwości podatnicy byli informowani o ewentualnych błędach i nieprawidłowościach już w momencie składania wniosków. Jeżeli jednak nieprawidłowości zostały stwierdzone później – wzywano podatników do złożenia wyjaśnień lub przedłożenia stosowanych dokumentów.