Kiedy ubiegać się o umorzenie podatku

PAWEŁ TOMCZYKOWSKI

doradca podatkowy, partner, kancelaria Ożóg i Wspólnicy

Ordynacja podatkowa jednoznacznie precyzuje, że na wniosek podatnika urząd skarbowy może umorzyć całość lub część zaległości podatkowych (wraz z odsetkami za zwłokę) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. I na tym jednoznaczność i precyzja się kończą. Dlaczego? Ulgi w spłacie należności podatkowych stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie, a organy podatkowe dysponują dużą uznaniowością w tym zakresie. Uznanie administracyjne jest tak daleko idące, że nawet gdy w sprawie zachodzą formalne przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości (ważny interes podatnika lub interes publiczny), jej umorzenie zależy wyłącznie od woli organu. Jedynym obowiązkiem organu jest bowiem przeprowadzenie w sposób prawidłowy postępowania w sprawie i wydanie decyzji.

Odnosząc to do praktyki - umorzenie zaległości powinno być zasadne w takich wypadkach spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od jego postępowania. W przypadku opcji walutowych sprawa nie jest oczywista, bo okoliczności każdej sprawy mogą się różnić (np. zawinione działanie osób odpowiedzialnych za instrumenty finansowe w firmie, zawieranie transakcji spekulacyjnych, a nie zabezpieczających, zatajenie istotnych informacji przez bank oferujący produkty finansowe).

Istotną rolę może odgrywać ogólna sytuacja finansowa podatnika - jeśli nadzwyczajnie pogorszyła się na skutek realizacji instrumentów finansowych - i okoliczność, czy konieczność uregulowania zaległości nie doprowadzi do jego upadłości (aspekt ważnego interesu podatnika). Ważnym kryterium przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości może też być skutek, jaki decyzja organu podatkowego wywoła wśród lokalnej społeczności, np. czy podatnik będzie zmuszony do zwalniania pracowników (aspekt interesu publicznego).