Wspólnik spółki cywilnej odpowiada za jej zaległości bez wyłączeń

Zasadnicze znaczenie dla orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki cywilnej ma ustalenie, czy przedmiotowe zobowiązanie było zobowiązaniem spółki cywilnej, czy stało się ono zaległością podatkową i jaki był krąg wspólników spółki. Przepisy nie przewidują możliwości wyłączenia odpowiedzialności byłego wspólnika.

W marcu 1992 r. trzy osoby zawarły umowę spółki cywilnej, która miała zajmować się skupem i sprzedażą artykułów spożywczych i przemysłowych. 31 grudnia 1992 r. ze spółki wystąpił jeden wspólnik. Aneksem z września 1996 r. do umowy spółki wprowadzono zapis, że do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków spółki przed urzędem skarbowym, bankami i innymi instytucjami upoważniony jest jednoosobowo jeden ze wspólników.

Następnie sąd rejonowy orzekł wobec wspólników spółki zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres pięciu lat. Mimo zakazu do urzędu skarbowego wpłynęły deklaracje VAT-7 spółki cywilnej za miesiące od stycznia do kwietnia 2007 r.

Ostatecznie organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki cywilnej za jej zaległości podatkowe w VAT, odsetki za zwłokę w spłacie zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

Decyzję do sądu administracyjnego zaskarżył jeden ze wspólników. Co prawda przyznał, że we wskazywanym okresie był wspólnikiem spółki cywilnej, ale nie prowadził żadnej działalności, bo od 3 stycznia 2007 r. do 10 lipca 2008 r. był tymczasowo aresztowany i przebywał w areszcie śledczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie uwzględnił jednak skargi byłego wspólnika. W ocenie sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami. WSA zauważył, że skarżący nie kwestionuje faktu, iż był wspólnikiem spółki A oraz że w okresie styczeń - kwiecień 2007 r. spółka ta kontynuowała działalność gospodarczą, dokonując dostawy towarów i wystawiając faktury VAT, z których wynikał obowiązek podatkowy. Skarżący kwestionuje jednak przyjęcie, że ponosi on odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, gdyż w okresie tym nie miał żadnego wpływu na działalność spółki i poczynania wspólnika.

Jednak, jak podkreślił sąd, zasadnicze znaczenie dla orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki cywilnej ma ustalenie, czy przedmiotowe zobowiązanie było zobowiązaniem spółki cywilnej, czy stało się ono zaległością podatkową i jaki był krąg wspólników spółki. Nie ulega wątpliwości, że mimo sądowego zakazu orzeczonego w stosunku do wspólników spółka nadal istniała i dokonywała czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Powstały zatem zobowiązania podatkowe w tym podatku obciążające spółkę jako podmiot prawnopodatkowy.

Zdaniem sądu nie jest także sporne, że skarżący w czasie powstania zobowiązań podatkowych spółki i powstania przedmiotowej zaległości podatkowej był wspólnikiem spółki cywilnej. Przepisy nie przewidują żadnych wyłączeń odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki cywilnej. Odpowiedzialność ta jest odpowiedzialnością za cudze zobowiązania podatkowe. Dla orzeczenia o odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki bez znaczenia jest, jakie przyczyny spowodowały powstanie zaległości i jaki był stopień zaangażowania wspólników. Nie jest to bowiem odpowiedzialność oparta na zasadzie winy. Ma ona charakter obiektywny, niezależny od stopnia zawinienia i wpływu poszczególnych wspólników na powstanie zaległości podatkowej

Sąd zauważył ponadto, że nie można utożsamiać odpowiedzialności solidarnej podatników za zobowiązania podatkowe z solidarną odpowiedzialnością osób trzecich za zaległości podatkowe podmiotu (podmiotów), który obciążało niezaspokojone zobowiązanie podatkowe. Są to dwie różne instytucje prawne, odmiennie uregulowane. Odpowiedzialność solidarna za zobowiązanie podatkowe jest wynikiem solidarnego charakteru tego zobowiązania i obciąża podatnika.

opracowała Aleksandra Tarka