Kiedy firma może się ubiegać o ulgi w zapłacie zobowiązań podatkowych

Przedsiębiorstwo, które chciałoby skorzystać z pomocy państwa w postaci ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, musi wziąć pod uwagę regulacje zawarte w art. 67a i 67b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przepisy te ustanawiają trzy rodzaje ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Ulgi te to:

1) odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie zapłaty podatku na raty;

2) odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę;

3) umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej.

Co więcej, w przypadku przedsiębiorstw organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które: nie stanowią pomocy publicznej, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, oraz które stanowią pomoc publiczną. Najwięcej problemów praktycznych powoduje przyznanie pomocy de minimis, która jest uznawana za formę pomocy publicznej, do której mają zastosowane wspólnotowe przepisy o pomocy de minimis.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 198/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu do pomocy minimis (Dz.U. UE L. nr 379, poz. 5) uznaje się, że przedsiębiorstwo może otrzymać maksymalnie pomoc w wysokości 200 tys. euro w ciągu trzech kolejnych lat. Zgodnie z przepisami pomoc w takiej wysokości nie wpływa na handel między państwami Unii Europejskiej oraz nie zakłóca konkurencji na wspólnym rynku. Limit jest niższy dla podmiotów z sektora transportu drogowego i wynosi 100 tys. euro w ciągu trzech kolejnych lat.

Przedsiębiorstwo, które chce otrzymać ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, musi w praktyce spełnić wiele warunków określonych zarówno w przepisach Ordynacji podatkowej, jak i w przepisach unijnych.

Jeśli chodzi o polskie przepisy, to ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mogą zostać udzielone, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym. Jak widać, są to sformułowania nieostre, które można różnie interpretować. W orzecznictwie sądowym znajdujemy jednak uszczegółowienie tych warunków. Jak uznał WSA w Warszawie w wyroku z 12 kwietnia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1410/09), pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zastosowania ulgi będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie - zdaniem sądu - należy uwzględnić sytuację budżetową państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Pomoc de minimis nie może jednak zostać przyznana firmie w trudnej sytuacji, co wynika z przepisów wspólnotowych. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów, np. w wyroku z 27 kwietnia 2010 r. WSA w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 121/09). Sąd orzekł, że zgodnie z art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 198/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu do pomocy de minimis jest ono w całości wiążące oraz bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Zgodnie z rozporządzeniem rozpatrzenie wniosku przedsiębiorcy o udzielenie pomocy de minimis wymaga w pierwszej kolejności weryfikacji, czy ogólna kwota pomocy de minimis przyznana temu podmiotowi nie przekroczy 200 tys. euro w dowolnie ustalonym okresie trzech lat budżetowych (w przypadku przedsiębiorcy działającego w sferze usług transportowych - 100 tys. euro). Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia aktu tego nie stosuje się do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. A zatem, jak przyznał sąd, ustalenie, że wnioskodawca przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji (w rozumieniu wskazanych Wytycznych), eliminuje możliwość skorzystania przez niego z pomocy de minimis. Stanowisko takie potwierdza również NSA (np. w wyroku z 7 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 518/08).

Zgodnie z wytycznymi wspólnotowymi z 1 października 2004 r. dotyczącymi pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (2004/C 244/02), firmę uważa się za zagrożoną, jeżeli ani przy pomocy środków własnych, ani środków, które mogłaby uzyskać od właścicieli/akcjonariuszy lub wierzycieli, nie jest w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko- lub średnioterminowej.

W definicji pojawiają się więc warunki, które trzeba spełnić, aby firma nie została uznana za przedsiębiorstwo zagrożone. Jak jednak widzimy, w rozporządzeniu jest mowa jedynie o przedsiębiorstwie zagrożonym, a nie w trudnej sytuacji. Wydaje się, że za firmę w trudnej sytuacji należy uznać taką, która spełnia powyższe przesłanki.

Nawet jeśli firma spełni warunki określone w rozporządzeniu dotyczącym pomocy de minimis, to organ podatkowy nie musi udzielić jej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. WSA w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1410/09) orzekł bowiem, że uznanie, iż skarżący spełnia warunki rozporządzenia, nie powoduje, że decyzja w przedmiocie rozłożenia zaległości podatkowej na raty przestaje mieć charakter uznaniowy. Sąd uznał, że organ podatkowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyjmując, że skarżąca spółka spełnia warunki przyznania pomocy publicznej de minimis, i jednocześnie odmawiając przyznania ulgi.

Należy jednak podkreślić, że każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie. W orzecznictwie istnieją różnice dotyczące tego, które przepisy - polskie czy unijne - należy stosować w pierwszej kolejności. Jak orzekł bowiem NSA (sygn. akt I FSK 518/08), organy przede wszystkim powinny badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika, z wyłączeniem w tym ostatnim przypadku trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika.

Jak wynika z przywołanego wyroku NSA, podatnik, u którego występują okoliczności świadczące o tym, że znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, może uzyskać pomoc publiczną dopiero po zaakceptowaniu przez Komisję Europejską sporządzonego przez niego planu restrukturyzacyjnego. Projekt takiej pomocy podlega opinii prezesa UOKiK i notyfikacji do Komisji - zwraca uwagę NSA. A zatem skoro firma w trudnej sytuacji nie może otrzymać pomocy de minimis, to należy wskazać, że może otrzymać inną pomoc: na ratowanie lub restrukturyzację. Zgodnie z wytycznymi z 1 października 2004 r., pomoc taką może otrzymać przedsiębiorstwo, które jest przedsiębiorstwem zagrożonym oraz nie stanowi części większej grupy kapitałowej. Co więcej, z pomocy takiej mogą skorzystać firmy istniejące na rynku dłużej niż trzy lata.

Firma w trudnej sytuacji nie może otrzymać pomocy de minimis, ale może otrzymać inną pomoc - na ratowanie lub restrukturyzację

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 67a i 67b ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 198/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu pomocy de minimis.