Organ musi badać, jakie skutki ma pozbawienie firmy majątku

Wydając decyzję o zabezpieczeniu, organ podatkowy musi wziąć pod uwagę m.in. warunki panujące na rynku gospodarczym i rozważyć, jakie będą skutki pozbawienia podatnika możliwości dysponowania majątkiem.

Dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego dotyczącą określenia spółce z o.o. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu VAT oraz odsetek, a także zabezpieczenia: na majątku spółki (hipotece na nieruchomości) oraz na wykazanej w deklaracji VAT-7 za lipiec 2010 r. kwocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy i na ruchomościach: samochodzie ciężarowym i osobowym.

Spór dotyczył tego, czy organ mógł wydać decyzję zabezpieczającą.

Zgodnie z art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

Sąd podkreślił, że organ podatkowy musi wykazać istnienie jednoznacznych przesłanek uzasadniających zastosowanie zabezpieczenia. Musi też określić w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania. WSA wyjaśnił też, że w przepisach nie ma ustawowej definicji pojęcia "obawy niewykonania zobowiązania podatkowego". Analizy tego pojęcia oraz stanu faktycznego sprawy musi dokonać organ podatkowy. Zdaniem sądu obawa, o której mowa w art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej, musi być realna i w dużym stopniu prawdopodobna. Chodzi o możliwość zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa. Zdaniem składu orzekającego gwarancją takiej możliwości jest to, że podatnik istnieje i funkcjonuje na rynku. Organ podatkowy, wydając decyzję o zabezpieczeniu musi również rozważyć, jakie będą skutki pozbawienia podatnika możliwości dysponowania określonym majątkiem. Organ powinien wziąć pod uwagę m.in. warunki panujące na rynku gospodarczym. Jeśli podatnik jest podmiotem funkcjonującym w obrocie gospodarczym bez szczególnych zakłóceń - wskazał sąd - regulującym swoje zobowiązania prawdopodobieństwo obawy o przyszłe wykonanie zobowiązania podatkowego powinno być analizowane także w kontekście możliwości przyszłego uregulowania ewentualnych zaległości podatkowych w ramach standardowego działania takiego podatnika. Zdaniem sądu w sprawie skarżącej organ doszedł do błędnych wniosków co do powstania obawy, że prognozowane zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami nie zostanie wykonane. Organ podatkowy stwierdził, że działania podatnika zmierzają do uszczuplenia należności budżetowych. Organ wskazał, że spółka ma zaległości w podatku od nieruchomości.

Sąd wskazał, że na tle konkretnych stanów faktycznych dostrzec należy różnicę w okolicznościach uzasadniających zastosowanie art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej. Są takie stany faktyczne - wyjaśnił sąd - jak w omawianej sprawie, gdzie działania podatnika oceniane w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania podatkowego nie pozwalają na zastosowanie tego środka, bez przeprowadzenia postępowania w pełnym zakresie. Formułowanie wniosku, że wyegzekwowanie należności od skarżącej jest zagrożone z uwagi m.in. na zaległości w podatku od nieruchomości jest dowolne.

@RY1@i02/2011/191/i02.2011.191.086.003c03.801.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy, Kancelaria Prawna Witold Modzelewski

Powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach potwierdza, że ustawodawca pozostawił dużą swobodę w zakresie określenia przesłanek zabezpieczenia na podstawie art. 33 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jak słusznie zauważył WSA, ustawodawca nie sprecyzował bowiem pojęcia "obawy niewykonania zobowiązania podatkowego", pozostawiając ocenę zaistnienia tej przesłanki analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy, co w praktyce sprowadza się do objęcia tą przesłanką dużej ilości stanów faktycznych. Przykładowe sytuacje zaistnienia tej przesłanki wskazane w tym przepisie nie muszą zatem wprost wystąpić, gdyż "obawa organu" jest kategorią całkowicie subiektywną. W praktyce oznacza to, że organy czekając z postępowaniem do ostatniej chwili przed upływem okresu przedawnienia (tak, aby narosły jak największe odsetki) zaległości, mogą poprzez ustanowienie zabezpieczenia ten okres wydłużyć, gdyż zabezpieczenie zawiesza bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 par. 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Opr. Łukasz Zalewski