Za brak wyjaśnień organ nałoży karę w wysokości 1000 zł

W sytuacji gdy podatnik nie stosuje się do wezwania, organ podatkowy ma prawo podjąć kroki zmierzające do uzyskania od podatnika wyjaśnień. Takim dopuszczalnym środkiem dyscyplinującym jest przewidziana w art. 262 par. 1 Ordynacji podatkowej kara porządkowa. Środek ten ma na celu zdyscyplinowanie podatnika i stosowany jest, aby wyegzekwować określone zachowanie podatnika.

Naczelnik urzędu celnego, postanowieniem z listopada 2010 r., nałożył na skarżącego karę porządkową w wysokości 1000 zł z uwagi na to, że mimo prawidłowego wezwania do złożenia pisemnych wyjaśnień w ramach prowadzonego w stosunku do niego postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od samochodu osobowego nie wywiązał się z obowiązku nałożonego przez organ.

Spór sprowadzał się do wyjaśnienia, czy organy podatkowe mogły nałożyć na skarżącego karę porządkową za niewywiązanie się z obowiązku nałożonego przez organ podatkowy.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 155 par. 1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.

Z kolei jak wynika z art. 262 par. 1 Ordynacji podatkowej, strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówi złożenia wyjaśnień, może zostać ukarana karą porządkową.

Wezwanie naczelnika urzędu celnego do złożenia w terminie 7 dni wyjaśnień w następujących kwestiach: czy sprzedawca samochodu jest ze skarżącym w jakikolwiek sposób spokrewniony lub spowinowacony, jak długo skarżący zna osobę sprzedawcy i czy wcześniej kupował od niego lub kogokolwiek z jego rodziny inny samochód osobowy, było prawidłowe.

Skarżący podnosił, że takie pytania wkraczają w jego osobistą sferę, do której organy podatkowe nie mają dostępu. Sąd nie podzielił tego poglądu. Wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia nakładającego na skarżącego karę porządkową wobec braku wyjaśnień ze strony podatnika, organ pierwszej instancji stwierdził, że wezwanie to obejmowało kwestie, które organ podatkowy uznał za istotne z punktu widzenia prawa podatkowego dla toczącego się postępowania, aby w sposób pełny i wyczerpujący ustalić stan faktyczny. Co więcej, to organ podatkowy decyduje, jakie informacje są mu niezbędne dla prawidłowego określenia stanu faktycznego, a podatnik powinien pomóc organowi w ustaleniu faktów istotnych dla postępowania podatkowego.

W omawianej sprawie sąd nie miał wątpliwości, że kara porządkowa została wymierzona skarżącemu jako stronie postępowania podatkowego za bezzasadną odmowę wyjaśnień. Skarżący został wezwany do złożenia pisemnych wyjaśnień, a podstawę prawną tego wezwania stanowił art. 155 par. 1 Ordynacji podatkowej. Organ zażądał od podatnika wyjaśnień w trybie przewidzianym przepisami, realizując wyrażoną w art. 122 zasadę prawdy obiektywnej, która stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

W sytuacji gdy podatnik nie stosuje się do wezwania organu - orzekł WSA - organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od podatnika wyjaśnień. Takim dopuszczalnym środkiem dyscyplinującym jest przewidziana w art. 262 par. 1 Ordynacji podatkowej kara porządkowa. Środek ten ma na celu zdyscyplinowanie podatnika i stosowany jest, aby wyegzekwować określone zachowanie podatnika.

Wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 312/11, nieprawomocny.

Oprac. Łukasz Zalewski