Jak złożyć do sądu administracyjnego skargę w sprawach podatkowych

Rosnącą popularność sądowej kontroli decyzji podatkowych potwierdzają statystyki sądów administracyjnych.

Z drogi tej warto skorzystać, gdy podatnik nie ma pewności co do prawidłowości decyzji wydawanych przez organy podatkowe. Wcześniej jednak konieczne jest wykorzystanie drogi odwoławczej na etapie przedsądowym.

Droga odwoławcza

Wykorzystanie drogi odwoławczej to innymi słowy wykorzystanie możliwości odwołania na etapie postępowania przed organami podatkowymi. W praktyce podatnik, który chce zaskarżyć decyzję wydaną przez naczelnika urzędu skarbowego, musi najpierw odwołać się do dyrektora izby skarbowej, który jest organem podatkowym II instancji. Jeśli dyrektor izby skarbowej podtrzyma decyzję naczelnika urzędu, dopiero wtedy można złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA).

Podobnie jest w sprawach skarg na interpretacje indywidualne wydawane przez ministra finansów. W tym przypadku wniosek o interpretację należy złożyć do jednego z pięciu dyrektorów izb skarbowych, którzy wydają interpretacje w imieniu ministra finansów. Jeśli podatnik nie zgadza się ze stanowiskiem określonym w interpretacji, należy wezwać ministra finansów do usunięcia naruszenia prawa. Jest to etap odpowiadający odwołaniu do dyrektora izby skarbowej w postępowaniu podatkowym. Jeśli minister finansów nie odpowie na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wówczas podatnik może złożyć skargę do WSA.

Zgodnie z przepisami, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, a więc np. w sprawach interpretacji indywidualnych, skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez ministra finansów podatnik ma 14 dni od doręczenia interpretacji indywidualnej.

Z kolei w przypadku decyzji podatkowych w sprawach podatku od nieruchomości decyzję wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta (jako organy podatkowe właściwe w tych sprawach). Od decyzji wydanych przez te organy trzeba najpierw odwołać się do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO), które jest organem II instancji. Jeśli po rozpatrzeniu odwołania SKO przyzna rację organowi podatkowemu, podatnik może złożyć skargę do WSA.

Sprawy przed WSA

Podatnik, który wyczerpał drogę odwoławczą, może złożyć skargę do WSA, który jest sądem I instancji. Przypomnijmy, że sądem II instancji jest NSA. [Przykład 1]

Zasady składania skarg są określone w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270); dalej: PPSA.

Zgodnie z art. 54 ustawy skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. W praktyce więc, jeśli składamy skargę na decyzję dyrektora izby skarbowej, trzeba ją wnieść do dyrektora izby skarbowej. Jeśli podatnik składa skargę na decyzję SKO, musi ją wnieść do SKO. Organy te mają obowiązek przekazania skargi do sądu. Zgodnie z przepisami PPSA organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Warto też wiedzieć, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wtedy rozprawa przed sądem się nie odbędzie, ponieważ organ sam uwzględnił skargę. Takie sytuacje zdarzają się jednak rzadko.

Podatnik musi też pamiętać o terminach oraz o uiszczeniu kosztów sądowych od wniesienia skargi. Na złożenie skargi ma 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia przez organ II instancji. [Przykład 2]

Koszty sądowe

Osoby lub przedsiębiorstwa, które zdecydują się pójść do sądu, muszą pamiętać o tym, że jeśli nie opłacą skargi lub skargi kasacyjnej do NSA, to sąd ją po prostu odrzuci. Wcześniej sąd wezwie podatnika do uzupełnienia braku formalnego, jakim jest nieuiszczenie wpisu od skargi.

Jeśli wnosi ją kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, to muszą uiścić jedną opłatę. Natomiast jeśli podatnicy wnoszą skargi indywidualnie, to każdy musi zapłacić oddzielnie. Wpis można zapłacić gotówką lub na rachunek bankowy właściwego sądu administracyjnego.

W przypadku gdy podatnik skarży decyzję wymiarową, musi podać w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartością tą jest należność pieniężna, o którą podatnik walczy. Zaokrągla się ją wzwyż do pełnych złotych. Zgodnie z przepisami do wartości przedmiotu zaskarżenia nie wlicza się odsetek i kosztów związanych z należnością główną.

Podatnicy muszą wiedzieć, że są dwa rodzaje wpisów od skarg i skarg kasacyjnych: stosunkowy i stały.

Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a więc właśnie w sprawach podatkowych, gdy podatnik skarży decyzję wymiarową, czyli np. decyzję określającą wysokość podatku dochodowego. W sprawach, w których spór nie dotyczy pieniędzy, a więc np. w sprawach skarg na interpretacje indywidualne ministra finansów, pobiera się wpis stały.

Wysokość wpisu stosunkowego, a więc od skarg na decyzje wymiarowe, jest określona w rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Wysokość wpisu jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Powyższe rozporządzenie określa też wysokości i rodzaje spraw, od których wnosi się wpisy stałe, a więc takich, gdzie opłata nie jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia. Przykładowo od skargi na interpretacje indywidualne trzeba wnieść opłatę w wysokości 200 zł, za skargę na bezczynność organu zapłacimy 100 zł, a od skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym - 100 zł. [Przykład 3]

Skarga do NSA

Po wyroku WSA podatnikowi niezadowolonemu z wydanego rozstrzygnięcia, przysługuje skarga kasacyjna do NSA. Skargę trzeba złożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku WSA z uzasadnieniem. Obowiązuje też tzw. przymus adwokacki wynikający z art. 175 PPSA. Zgodnie z tym przepisem, skargę kasacyjną w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej, związanej z tymi obowiązkami, może sporządzić adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy. A zatem podatnik nie może tego zrobić sam. Nie ma jednak przeszkód, aby podatnik sam stawił się na rozprawie w NSA. Przymus adwokacki dotyczy więc tylko samego napisania skargi i ma on zapewnić jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna musi spełniać wymagania pisma w postępowaniu sądowym. Podstawy wniesienia skargi kasacyjnej są dwa i zostały określone w art. 174 PPSA. Można więc dowodzić w niej, że wyrok WSA narusza prawo materialne przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub że narusza przepisy postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną można też oprzeć na obu tych podstawach.

Skargę kasacyjną wnosi się do WSA, który wydał wyrok lub postanowienie. Warto też wiedzieć, że NSA jest związany skargą kasacyjną, co oznacza, że jeśli zostanie ona źle sporządzona, to sąd w ogóle może jej nie rozpoznać albo nie rozpatrzyć sprawy co do meritum.

Jeśli sąd uwzględni skargę, to uchyla wyrok WSA w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd, który wydał orzeczenie.

Wysokość opłat sądowych

Wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej, którą skarżymy, i wynosi:

● 4 proc. wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie mniej niż 100 zł w sprawach, w których należność nie przekracza 10 tys. zł,

● 3 proc. wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie mniej niż 400 zł w sprawach o wartości ponad 10 tys. zł do 50 tys. zł,

● 2 proc. wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie mniej niż 1500 zł, gdy wartość zaskarżenia wynosi ponad 50 tys. zł do 100 tys. zł,

● 1 proc. wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie mniej niż 2 tys. zł i nie więcej niż 100 tys. zł w sprawach o wartości ponad 100 tys. zł.

PRZYKŁADY

1 Czy trzeba dołączyć odpis z Krajowego Rejestru Sądowego

Przedsiębiorstwa podlegają wpisowi do KRS. W postępowaniu sądowym odpis wpisu do KRS jest więc niezbędny. Należy go dołączyć do skargi. Odpis musi być aktualny i złożony w oryginale. Nie może to być kopia. Jeśli strona zapomni o odpisie z KRS, sąd na pewno się o niego upomni podczas rozprawy.

2 Jaka jest właściwość terytorialna sądów administracyjnych

Właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje art. 13 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki aąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Oznacza to w praktyce, że w przypadku decyzji wydanej przez naczelnika urzędu skarbowego w Krakowie skargę należy złożyć do WSA w Krakowie. Nie ma tu znaczenia miejsce zamieszkania podatnika ani siedziba prowadzonej przez niego działalności. Istotne jest wyłącznie to, który organ wydał decyzję i który WSA jest przypisany do kontrolowania decyzji wydanych przez ten organ.

Wyjątkiem od tej zasady jest uprawnienie przysługujące prezydentowi RP. Jak wynika z art. 13 par. 3 p.p.s.a., prezydent RP, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemy do rozpoznawania spraw określonego rodzaju, należących do właściwości innego WSA, jeżeli wymagają tego względy celowości.

3 Co zawiera skarga składana do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Skarga do sądu jest sformalizowanym pismem, a wymogi dotyczące elementów, które musi ona zawierać, są określone w art. 57 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, czyli musi zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest kierowana, 2) imię, nazwisko lub nazwę oraz adres skarżącego (lub też przedstawiciela ustawowego czy pełnomocnika), 3) wskazanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, innego aktu lub czynności, 4) oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy, 5) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, 6) podpis wnoszącego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, 7) oznaczenie załączników.

W praktyce poza powyższymi wymogami formalnymi podatnik musi wyjaśnić, dlaczego, jego zdaniem, decyzja organu podatkowego jest błędna i na czym ten błąd polega. Jeśli podatnik ma możliwość sprawdzenia orzecznictwa, może w skardze wskazać wyroki sądów, które potwierdzają jego twierdzenia. Jeśli w sprawach podobnych do sprawy podatnika minister finansów wydał interpretacje indywidualne, można również je powołać w skardze. Kolejnym elementem są twierdzenia ekspertów sporządzone specjalnie na zamówienie podatnika albo te przywoływane w prasie.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 54, art. 58, art. 173 - 193, art. 211 - 233 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).